IV SA/Gl 1109/12

WyrokWSA w Gliwicach2013-10-17

Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Teresa Kurcyusz – Furmanik, Małgorzata Walentek

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym, polegającego na niepodaniu aktualnego miejsca pobytu i uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku celowego z powodu braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym, polegającego na uniemożliwieniu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego poprzez niepodanie aktualnego miejsca pobytu, jest zgodna z prawem. Brak współdziałania, zgodnie z art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania świadczenia, nawet jeśli strona znajduje się w trudnej sytuacji życiowej.
Stan faktyczny
Skarżący T.M. wnioskował o przyznanie zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz pokrycie opłat za mieszkanie. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na brak współpracy strony z pracownikiem socjalnym, która uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego z powodu niepodania aktualnego miejsca pobytu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, podkreślając, że pomoc społeczna nie jest źródłem dochodów i wymaga współdziałania wnioskodawcy. Skarżący w skardze do WSA zarzucił konflikt z pracownikiem socjalnym i spełnienie warunków do przyznania pomocy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st. sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2013 r. sprawy ze skargi T.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta T., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przyznania T.M. zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz na pokrycie opłat za mieszkanie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona w dniu 25.07.2012 r. złożyła wniosek o pomoc finansową na opłaty za mieszkanie, na zakup żywności, leków dołączając jako jedyny dokument potwierdzający jej sytuację zaświadczenie z urzędu pracy. We wniosku strona wskazała jako swój adres ul. [...] w T. Podkreślono, że ośrodek mając świadomość, iż strona pod wskazanym adresem nie mieszka (została bowiem wyeksmitowana; pozostaje tam jedynie zameldowana choć toczy się postępowania o jej wymeldowanie) i nie chce wskazać aktualnego miejsca pobytu pismem z 30.07.2012 r. wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 6.08.2012 r. strona złożyła pismo, w którym poinformowała, iż jej miejsce pobytu jest przed drzwiami mieszkania przy ul. [...]. organ pomocowy ustalił, że lokal przy ul. [...] znajduje się w dyspozycji Spółdzielni po przeprowadzonej eksmisji strony z tego lokalu wobec czego strona nie ma prawa w lokalu tym przebywać czy zamieszkiwać, nie może również przez dłuższy czas przebywać a tym bardziej spać czy pozostawiać jakichkolwiek rzeczy na klatce schodowej, bowiem jest to pomieszczenie przeznaczone do wspólnego użytku mieszkańców. Przy tym strona bezprawnie korzysta ze skrzynki pocztowej przynależnej w/w lokalowi. Podniesiono, iż Komenda Miejska Policji poinformowała, iż nie odnotowano żadnych zgłoszeń dotyczący osób, które mogłyby zamieszkiwać na klatce schodowej przy ul. [...]. Policja ustaliła, iż strona jest widywana w w/w klatce celem odbierania korespondencji, jednak jej nie zamieszkuje a Policji aktualne miejsce pobytu strony nie jest znane. Wskazano, iż strona nie podając aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, tym samym ośrodek nie jest w stanie ustalić sytuacji materialnej, zdrowotnej i bytowej strony. Nadmieniono, iż strona nigdy nie przedstawiła udokumentowanych wydatków na leki ani książeczek opłat mieszkaniowych, choć o taką pomoc zwróciła się. Zachowanie takie uznano za brak współpracy z pracownikiem socjalnym. Wskazano, iż z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz z uwagi na zachowanie strony i brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i materialnej zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu strona wskazała, iż z uwagi na niepełnosprawność zmuszona jest do korzystania z pomocy ośrodka. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 1 i art.2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. Nr 79, poz. 856 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r , poz. 1071. ze zm.) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy stan sprawy. Następnie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. omówiło zasady przyznawania pomocy społecznej. Podkreślono przy tym, że pomoc społeczna nie jest w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób o nią się ubiegających, jak również udzielać wszelkich świadczeń w oczekiwanej i wnioskowanej przez te osoby wysokości. Uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku celowego powoduje, że nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek organ pomocy społecznej może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Istotnym bowiem jest fakt, że osoby i rodziny w pierwszej kolejności obowiązane są do zaspakajania potrzeb życiowych własnym staraniem wykorzystując wszystkie środki, możliwości i uprawnienia, jakimi dysponują. Dopiero wtedy, gdy nie są w stanie same pokonać trudności własnym staraniem możliwa jest, na podstawie przepisów prawa pomoc ze strony państwa. Celem pomocy społecznej bowiem nie jest zaspokajanie wszystkich potrzeb każdego obywatela. Pomoc społeczna nie może być traktowana jako źródło dochodów, nie jest też instytucją charytatywną. Ma bowiem na celu jedynie wspieranie osób i rodzin w przezwyciężaniu trudności, a nie systematyczne zaspokajanie wszystkich ich potrzeb. Kolegium podniosło, iż stosownie do art. 39 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby życiowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 par. 2 w/w ustawy). Osobom bezdomnym i innym osobom niemającym dochodu oraz możliwości uzyskania świadczeń na podstawie przepisów o powszechnym ubezpieczeniu w Narodowym Funduszu Zdrowia może być przyznany zasiłek celowy na pokrycie części lub całości wydatków na świadczenia zdrowotne. Zasiłek celowy może być przyznany w formie biletu kredytowego. Organ odwoławczy zaakcentował, iż podstawową zasadę udzielania pomocy społecznej formułuje art. 8 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, zgodnie z którym prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł. - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt. 2-15 lub innych okoliczności. Stosownie natomiast do art. 41 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: 1) specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi; 2) zasiłek okresowy, zasiłek celowy lub pomoc rzeczowa, pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku lub wydatków na pomoc rzeczową. W tej mierze organ odwoławczy podkreślił, iż mając na względzie powyższe bezspornym jest, że organy pomocy społecznej rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy materialnej obowiązane są ustalić rzeczywistą sytuację osoby lub rodziny ubiegającej się o takie świadczenie. Cel ten zostanie osiągnięty w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony lub w miejscu pobytu strony. Rzetelne przeprowadzenie rozeznania sytuacji strony i jej potrzeb wymaga współdziałania z pracownikiem socjalnym, w tym poinformowania go o rzeczywistych dochodach i sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W art. 106 i art. 107 ustawy o pomocy społecznej wskazano, iż decyzję administracyjną o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Wywiad środowiskowy stanowi podstawowy element postępowania wyjaśniającego w sprawie z pomocy społecznej i jest traktowany jako obowiązkowy sposób zbierania informacji o wnioskodawcy. Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika socjalnego w swoją trudną sytuację życiową. Nie jest bowiem możliwe wszechstronne ustalenie i ocena bez współdziałania przedstawiciela organu i podmiotu ubiegającego się o pomoc. Racjonalne zatem było wprowadzenie w art. 11 ust. 2 w/w ustawy warunku współdziałania jako jednej z przesłanek udzielenia wsparcia. Kolegium nadmieniło, iż stosownie do art. 11 ust.2 wyżej cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej mierze Kolegium zaakcentowało, że z akt sprawy wynika, iż T.M. został pozbawiony członkowstwa w Spółdzielni Mieszkaniowej A w T., a lokal w którym zamieszkiwał jest obecnie w dyspozycji spółdzielni, a zatem w tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że strona nie może przebywać w mieszkaniu przy ul. [...] w T. Przy tym organ pierwszej instancji wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, wskazując jednocześnie na treść art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Organ odwoławczy podkreślił, że piśmie z dnia 06.08.2012 r. strona oświadczyła, że przebywa przed drzwiami mieszkania przy ul. [...]. tymczasem ustalono w porozumieniu z Policją, że strona nie zamieszkuje na klatce schodowej w budynku przy ul. [...] , lecz przychodzi tu jedynie w celu odebrania kierowanej do niej korespondencji. Stąd też Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ pierwszej instancji podjął kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony. Jednakże T.M. nie wskazał aktualnego miejsca zamieszkania bądź pobytu uniemożliwiając tym samym przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, akcentując przy tym, iż T. M. jest osobą korzystającą ze wsparcia pomocy społecznej od kilkunastu lat, bardzo dobrze znane są mu zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym konieczność ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji osobistej i dochodowej wnioskodawcy. Jednakże wszelkie próby uzyskania od strony informacji odnośnie jej sytuacji życiowej kończą się niepowodzeniem. Strona konsekwentnie odmawia podania informacji pozwalających na ustalenie jej faktycznej sytuacji życiowej. Reasumując organ odwoławczy wskazał, że podziela stanowisko organu pierwszej instancji w zakresie dokonanej oceny sytuacji T. M., a mianowicie, iż zachowanie odwołującego się polegające na niewskazaniu aktualnego miejsca pobytu a tym samym uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wskazuje na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. W opinii organu odwoławczego zawiniony przez stronę brak możliwości ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony jest przejawem braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, który stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania stronie wnioskowanej pomocy (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący T.M. wyraził niezadowolenie z treści decyzji organu odwoławczego. Podnosił, że pracownik socjalny jest z nim skonfliktowany. Wskazywał, że spełnia wszystkie warunki do przyznania mu wnioskowanej pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wniosło o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła ona odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W szczególności należy podkreślić , że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego , zasady logiki , doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa , a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych , które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art.107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku , że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Po pierwsze wskazać przyjdzie, że w dniu wydawania decyzji przez organ I instancji jak i organ odwoławczy obowiązywała ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182). Art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zawierający konstytucyjną zasadę pomocniczości , stanowi iż, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Stosownie do art. 7 tej ustawy pomocy tej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, długotrwałej lub ciężkiej choroby, przemocy w rodzinie, potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności, bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych, braku umiejętności w przystosowaniu do życia młodzieży opuszczającej placówki opiekuńczo-wychowawcze, trudności w integracji osób, które otrzymały status uchodźcy, trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego, alkoholizmu lub narkomanii, zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej, klęski żywiołowej lub ekologicznej. Na mocy natomiast art. 8 ust. 1 omawianej ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40,41, 78 i 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 542 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej", przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Pomoc społeczna jest instytucją mającą za zadanie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Organy pomocy społecznej są obowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych, co oznacza, że brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że organ I instancji w celu wyznaczenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wezwał skarżącego do podania aktualnego adresu pobytu. Do przeprowadzenia wywiadu nie doszło bowiem strona skarżąca wskazała jako miejsce zamieszkania klatkę schodowa domu przy ul. [...] (pismo skarżącego z dnia 06 sierpnia 2012 r.). Z pism [...] Spółdzielni mieszkaniowej "A" z dnia 11 czerwca 2012 r. oraz 03 sierpnia 2012 r. wynika, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w T. pozostaje w dyspozycji spółdzielni. Z materiałów sprawy wynika, że strona skarżąca została poinformowana o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i konsekwencjach działań uniemożliwiających przeprowadzenie tej czynności. Skarżący T.M. odmówił jednak podania aktualnego miejsca pobytu twierdząc, że ma prawo przebywania w mieszkaniu przy ul. [...]. Nadto bezspornym pozostaje, iż pismem z dnia 06 sierpnia 2012 r. organ pomocy społecznej wezwał stronę skarżącą do podania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu, informując jednocześnie, że w przypadku niewskazania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu wydana zostanie decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanej pomocy. W odpowiedzi na to pismo skarżący poinformował, że jego aktualnym adresem zamieszkania są T., ul. [...]. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 tej ustawy, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas, gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia takiego wywiadu, skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Stosownie bowiem do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Skoro tak, to oczywistym jawi się, że podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej wnioskującego o przyznanie świadczenia, jest właśnie rodzinny wywiad środowiskowy, przy czym jednocześnie jest to środek dowodowy, z którego organ administracyjny prowadzący postępowanie nie może zrezygnować, zastępując go innym dowodem. W związku z tym uznać należy, że organy procedujące w sprawie zasadnie uznały, iż skarżący swoim zachowaniem uniemożliwił organowi I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wspomniana kwestia jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego obliguje ten organ do negatywnego załatwienia sprawy. Stąd też pomimo tego, że skarżący, znajduje się w ciężkiej sytuacji, to jednak organy – z ewidentnej winy skarżącego - nie miały jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż skarżący nie podając danych na temat miejsca pobytu, faktycznie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego uniemożliwił oraz ustalenia wymaganych okoliczności faktycznych. Konsekwencja tego braku jest to, że organy nie dysponowały jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom - niezbędnej potrzeby bytowej -, określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa, albowiem ocena ta została dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Na marginesie można zaznaczyć, że z pisma Komendy Miejskiej Policji w T. wynika, że skarżący jest tylko "widywany" pod wskazanym przez niego adresem, nie zamieszkuje tamże na klatce schodowej (a jedynie odbiera kierowaną do niego korespondencję) i przebywa w różnych miejscach na terenie miasta T. Ponadto nie sposób nie zauważyć, że klatka schodowa nie może być uznana za miejsce zamieszkania, co nie wymaga- w opinii Sądu - szerszego wyjaśnienia. Godzi się tu zwrócić uwagę, że w przypadku gdyby skarżący oświadczył, że jest osobą bezdomną mogłaby mu zostać udzielona przez organ stosowna pomoc przewidziana w przepisach art. 48 i 49 ustawy o pomocy społecznej, co jednak wymaga współpracy strony z organem pomocowym. Zatem końcowo godzi się wskazać, że w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej naprowadzonych okoliczności , pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do uwzględnienia skargi, a co za tym idzie podlegała ona oddaleniu, zgodnie z treścią art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło