IV SA/Gl 111/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi I. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...], Nr [...] w przedmiocie świadczenia alimentacyjnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych; 2. ustanowić adwokata dla skarżącej. W treści skargi z dnia [...] I. K. wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu powołując się na okoliczność pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Z uwagi na fakt, iż wspomniane żądanie nie zostało wyrażone w wymaganej przepisami formie, pismem z dnia 20 lutego 2009 r. skarżącą wezwano do nadesłania wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, według ustalonego wzoru. I. K. złożyła rzeczony formularz w dniu [...] potwierdzając, iż zakres jej żądania obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie adwokata. W uzasadnieniu podkreśliła, że jest osobą niepełnosprawną, całkowicie niezdolną do pracy i do samodzielnej egzystencji, osiąga niskie dochody i nie posiada wiedzy prawniczej niezbędnej do obrony swoich interesów. Równocześnie zadeklarowała, że gospodaruje samotnie i posiada mieszkanie o powierzchni 62 m2. Nie dysponuje natomiast żadnymi zasobami pieniężnymi ani przedmiotami wartościowymi. Miesięczny dochód strony zadeklarowany został w kwocie 788 zł, uzyskiwanej z tytułu renty. Skarżąca dodała, że nie może liczyć na pomoc rodziny oraz zaakcentowała, iż ponosi znaczne koszty związane z bieżącym utrzymaniem (w tym wydatki na leki i spłata zaległości czynszowych). Następnie, to jest w dniu [...] (w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia danych ujętych we wniosku – pismo z dnia 11 marca 2009 r.) I. K. przedłożyła między innymi kopie faktur VAT dokumentujących wydatki dokonane na zakup leków, kopię zaświadczenia o wysokości pobieranej renty i decyzji o przyznaniu tego świadczenia a także dokumenty obrazujące wysokość należności za energię elektryczną, czynsz i gaz oraz potwierdzające fakt istnienia zaległości czynszowych. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei po myśli art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że skarga w niniejszej sprawie została wniesiona na decyzję o odmowie przyznania skarżącej świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Cel i charakter tego świadczenia nie pozostawia przy tym wątpliwości, że stanowi ono formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach dotyczących pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Wnioskująca korzysta tu więc ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w rezultacie postępowanie w kwestii zwolnienia jej od rzeczonych kosztów było bezprzedmiotowe i z tego powodu należało je umorzyć działając na podstawie art. 161 §1 pkt 3 i §2 p.p.s.a. w związku z art. 258 §1 i §3 tej ustawy. Odnosząc się natomiast do wniosku I. K. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika procesowego godzi się przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 tej ustawy, mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy uzasadniają uwzględnienie zgłoszonego żądania. Z oświadczeń skarżącej wynika bowiem, że nie dysponuje ona żadnymi zasobami finansowymi ani łatwym do spieniężenia majątkiem. Nadesłane w toku postępowania dokumenty źródłowe potwierdzają przy tym, że jest ona osobą trwale niezdolną do samodzielnej egzystencji (patrz: kopia wypisu z treści orzeczenia lekarza orzecznika ZUS – karta nr 7 akt sprawy), jedynym źródłem dochodu jest dla niej renta stała z tytułu niezdolności do pracy, w kwocie netto 792,93 zł (vide: kopia zaświadczenia stanowiąca kartę nr 42 akt sprawy) i obciążają ją relatywnie znaczne koszty utrzymania, w tym wydatki na zakup leków (patrz: kopie faktur VAT stanowiące karty nr 28-41 akt sprawy). Mając na uwadze zaprezentowane wyżej fakty uznano, że uiszczenie kosztów, jakie mogą wiązać się z udziałem w sprawie profesjonalnego pełnomocnika przekracza możliwości płatnicze skarżącej i mogłoby jej uniemożliwić zaspokojenie elementarnych potrzeb życiowych. Dlatego ustanowiono dla strony adwokata, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.