IV SA/Gl 1115/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 lipca 2012 r. sprawy ze skargi M. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i określa, że nie może być ona wykonana. Po kolejnym rozpatrzeniu sprawy decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. w trybie art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. Nr 139 z 2006 r., poz. 992 ze zm.), zwanej dalej "ustawą", uchylił z dniem [...] r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, przyznanego M. B. decyzją z dnia [...] r. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wskazał, że w dniu [...] r. wydane zostało orzeczenie zaliczające M. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności ze wskazaniem jej niezdolności do pracy, przy czym w piśmie z dnia [...] r. Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w R. wyjaśnił, że nie jest ona zdolna do wykonywania pracy chronionej na okres ważności orzeczenia, tj. do dnia [...] r. Tym samym nastąpiła zmiana sytuacji rodzinnej strony, gdyż wobec jej niezdolności do pracy nie można uznać, by zachodziła przewidziana w art. 17 ust. 1 ustawy przesłanka rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Od dnia [...] r. strona jest nadto uprawniona do renty. Zaskarżoną decyzją, wydaną na skutek odwołania strony, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w trybie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało w mocy decyzję I instancji, całkowicie podzielając jej ustalenia i wnioski. Wobec niepełnosprawności strony nie ma ona możliwości podjęcia zatrudnienia, a nie wynika to z faktu opieki nad niepełnosprawnym synem. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. B. wniosła o uchylenie decyzji obu instancji. Skarżąca zarzuciła, że przesłanki wyłączające prawo do świadczenia pielęgnacyjnego zostały taksatywnie wymienione w art. 17 ust. 5 ustawy i nie ma wśród nich posiadania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, które w jej przypadku nie pozbawia zdolności do podjęcia pracy. Podniosła również okoliczności dotyczące zakresu sprawowanej przez nią opieki nad dzieckiem. Powołując się na orzecznictwo wywodziła, że orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie jest równoznaczne z niezdolnością do pracy jako przesłanką prawa do renty. Dlatego w lipcu 2010 r. przysługiwało jej jeszcze prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy postulował jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna, gdyż zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem prawa materialnego mającym wpływ na wynik sprawy. Trafnie zarzuciła bowiem skarżąca, że legitymowanie się przez nią orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności nie stanowi przesłanki wyłączającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Tego rodzaju przesłanki zostały wymienione w art. 17 ust. 5 ustawy i nie obejmują wskazanej okoliczności. Przy uwzględnieniu charakteru świadczenia pielęgnacyjnego i powołanych w skardze zasad konstytucyjnych, brak jest podstaw do dokonywania rozszerzającej wykładni tego przepisu. Dodatkowo można wskazać na nowe brzmienia art. 17 obowiązujące od dnia 14.10.2011 r. (nowelizacja ustawy – Dz. U. Nr 205 z 2011 r., poz. 1212). Obecnie wyłącza on wprost prawo do omawianego świadczenia w stosunku do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności, ale to wyłączenie nie obejmuje matki albo ojca (art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2). To nowe uregulowanie oznacza zatem, że ustawodawca potwierdził, iż dotychczas stopień niepełnosprawności nie miał wpływu na prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, obecnie nie ma wpływu na takie prawo względem matki lub ojca, a wobec innych osób tylko znaczny stopień niepełnosprawności wyłącza to prawo. Tak jednoznaczne unormowanie wyklucza obecnie możliwość ustalenia, czy osoba z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności jest zdolna do podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o ile spełnione są pozostałe przesłanki od których zależy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. W tym zakresie stan prawny obowiązujący w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie był może tak klarowny, ale nie pozwalał na rozszerzającą wykładnię na niekorzyść osób uprawnionych. Nawet jeżeli organy oceniały przesłanki zmiany sytuacji rodzinnej z art. 32 ust. 1 ustawy w kontekście innych niż sprawowanie opieki powodów niepodejmowania pracy przez skarżącą, to nie mogły tego dokonywać wyłącznie w oparciu o wydane orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, które samo w sobie nie było równoznaczne w wystąpieniem także innej przyczyny rezygnacji z zarobkowania. Tym bardziej nie dawało do tego podstaw pismo sekretarza Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w R. z dnia [...] r., które zostało sporządzone poza jakąkolwiek dopuszczalną procedurą, a zatem pozbawione jest w ogóle mocy dowodowej. Z drugiej strony Kolegium nie odniosło się do kwestii uprawnienia skarżącej do renty, która w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy wyłącza prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Według organu I instancji renta przysługuje skarżącej do [...].08.2010 r., a więc – przy potwierdzeniu tego ustalenia (co wydaje się oczywiste w świetle informacji ZUS z dnia [...].11.2010 r. i stanowiska samej skarżącej) – uchylenie pierwotnej decyzji winno nastąpić od tej daty. W tym zakresie sentencja decyzji I instancji też jest wadliwa, gdyż art. 32 ust. 1 ustawy mówi o zmianie lub uchyleniu decyzji, a nie o uchyleniu prawa do świadczenia. Dokonanie korekt w zakresie daty i sformułowania sentencji nie wymaga przekazywania sprawy na poziom pierwszoinstancyjny, gdyż w ramach art. 138 § 1 pkt 2 kpa może tego dokonać organ odwoławczy. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono, jak w sentencji. SW