IV SA/Gl 1117/11
WyrokWSA w Gliwicach2012-06-21
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga – Gajewska, Edyta Żarkiewicz - Kunicka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy praca laboranta chemicznego wykonującego analizy materiałów wybuchowych może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych?Ratio decidendi
Praca laboranta chemicznego, polegająca na analizie materiałów wybuchowych, nie może być zakwalifikowana jako praca w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych, ponieważ nie jest to praca wykonywana bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, ani nie spełnia kryteriów określonych w załącznikach do ustawy.Stan faktyczny
Skarżąca M.C. domagała się umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wskazując na swoją pracę jako laboranta chemicznego analizującego materiały wybuchowe. Organy inspekcji pracy odmówiły, uznając, że praca ta nie spełnia kryteriów określonych w ustawie o emeryturach pomostowych i jej załącznikach. Skarżąca w skardze podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i procesowego, kwestionując błędną wykładnię przepisów dotyczących pracy bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga – Gajewska Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 czerwca 2012 r. sprawy ze skargi M. C. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy oddala skargę.
Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Inspektor Pracy Państwowej Inspekcji Pracy w K. odmówił nakazania umieszczenia M.C. w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656). W motywach rozstrzygnięcia organ przytoczył treść art. 35 ust. 1 wyżej wskazanej ustawy, zgodnie z którym składkę na FEP opłaca się za pracownika, który spełnia łącznie następujące warunki: urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r. i wykonuje prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o których mowa w art. 3 ust.: 1 i 3 ustawy. Organ podniósł, że na podstawie wyżej wymienionych przepisów, dla zakwalifikowania pracy wykonywanej przez pracownika, jako pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, konieczne jest to aby: - w przypadku prac w szczególnych warunkach - była to praca mieszcząca się w wykazie prac w szczególnych warunkach (wykaz tych prac określa załącznik nr 1 do ustawy) i jednocześnie pracy tej towarzyszyły czynniki ryzyka, które w rozumieniu ustawy związane są z następującymi rodzajami prac: prace pod ziemią, prace na wodzie, prace pod wodą, prace w powietrzu, prace w warunkach gorącego mikroklimatu, prace w warunkach zimnego mikroklimatu, bardzo ciężkie prace fizyczne (prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ), prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kg dla mężczyzn i 5 kg dla kobiet przez co najmniej 50 % zmiany roboczej; - w przypadku prac o szczególnym charakterze - była to praca mieszcząca się w wykazie prac o szczególnym charakterze (wykaz tych prac określa załącznik nr 2 do ustawy) i jednocześnie wymagająca szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, której możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się. Następnie organ podniósł, że w wyniku kontroli ustalił, iż M.C. jest zatrudniona na stanowisku "[...]", a praca wykonywana jest w K., w laboratorium głównym [...], przy czym niektóre czynności mogą być wykonywane poza tym obiektem. Wskazał, że z przedstawionych dokumentów oraz udzielonych wyjaśnień wynika, iż praca na opisanym stanowisku nie jest związana z bezpośrednią obsługą urządzeń służących do produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz konfekcjonowaniem takiego asortymentu. Organ ustalił, że przedmiotem pracy jest wykonywanie analiz chemicznych materiałów wybuchowych i surowców stosowanych do produkcji materiałów wybuchowych i nitrocetu. W ramach przydzielonych zadań wnioskodawczyni wykonuje analizy pełne materiałów wybuchowych oraz analizy ruchowe materiałów amonowo – saletrzanych. Podczas wykonywania opisanych prac wykorzystywany jest sprzęt i urządzenia laboratoryjne oraz pomocnicze substancje chemiczne. Ponadto w ramach wykonywanych czynności wnioskodawczyni może okresowo pobierać i transportować próby pentrytu. W ocenie Inspektora zakwalifikowanie pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię na zajmowanym przez nią stanowisku, do którejkolwiek z prac wymienionych w załącznikach nr: 1 i 2 do ustawy o emeryturach pomostowych, nie jest możliwe. Praca ta nie mieści się bowiem w grupie prac wymienionych w załączniku nr 1, zarówno ze względu na jej zakres (załącznik nie wymienia w ogóle prac laboratoryjnych), jak i brak czynników ryzyka, o których mowa w ustawie. Prace laboratoryjne, czy też badawcze nie są też wymienione w załączniku nr 2. Organ zaznaczył, że należało uznać, iż wniosek M.C. związany był z niezakwalifikowaniem wykonywanej przez nią pracy do grupy prac, o których mowa w punkcie 15 załącznika nr 2 tj. "Prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". W tym zakresie organ podniósł, że praca wykonywana przez M.C. jest związana z procesem produkcji materiałów wybuchowych, bowiem wyniki przeprowadzanych badań są wykorzystywane w procesie produkcji - służą na potrzeby procesu produkcji materiałów wybuchowych - jednakże nie może być ona utożsamiana z pracą bezpośrednio przy produkcji takich materiałów. Organ podkreślił, że prowadzenie analiz laboratoryjnych nie skutkuje wprost wytworzeniem materiału wybuchowego, środka strzałowego, wyrobu pirotechnicznego. Ponadto dodał, że dla uznania, iż dana praca może być zaliczona do prac o szczególnym charakterze, konieczne jest jednoczesne spełnienie następujących przesłanek: rodzaj wykonywanej pracy musi mieścić się w grupie prac wymienionych w załączniku nr 2 do ustawy; wykonywana praca musi wymagać szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej; możliwość należytego wykonywania tej pracy w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym życiu i zdrowiu innych osób, musi zmniejszać się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanej z procesem starzenia się.
W odwołaniu od powyższej decyzji M.C. podkreśliła m.in., że praca laboranta chemicznego jest kolejnym etapem procesu wytwarzania materiałów wybuchowych i nie można tego rozdzielić i pominąć. Próbki materiałów wybuchowych są przez nią pobierane z przynoszonych nabojów własnymi rękami, a także własnoręcznie rozciera materiał podczas przemywania rozpuszczalnikami. Podniosła, że nie są to badania organoleptyczne i nie śledzi wskazań przyrządów, które te badania wykonują. Wskazała, że jej praca polega na miareczkowaniach opierających się na zmianie zabarwień wskaźników, którą to zmianę obserwuje osobiście i dokonuje odczytów z biurety, następnie wykonuje obliczenia. Wobec tego konieczne jest, w jej ocenie, przy wykonywaniu takiej pracy, posiadanie sprawnego umysłu, wzroku i koordynacji ruchowej, a z wiekiem sprawność psychfizyczna człowieka maleje. Dodała, że codziennie kilkanaście razy ingeruje w materiał wybuchowy, wykonując składy chemiczne wszystkich rodzajów materiałów wybuchowych produkowanych w "[...]", a ponadto analizy masowe z wydziału ZMA. Każda ingerencja w materiał wybuchowy nitroglicerynowy może spowodować jego detonację. Wobec tego podkreśliła, że laborant chemiczny wykonujący analizy materiałów wybuchowych ponosi szczególną odpowiedzialność za życie pracowników i bezpieczeństwo.
Po rozpoznaniu odwołania Okręgowy Inspektor Pracy w K. decyzją z dnia [...] r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ przedstawił ustalenia stanu faktycznego zawarte w decyzji organu I instancji i przytoczył treść art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. W ocenie organu w niniejszej sprawie praca wykonywana przez skarżącą nie mieści się w grupie prac wymienionych w załączniku nr 1 do ustawy ze względu na jej zakres, bowiem załącznik ten nie wymienia prac laboratoryjnych, jak i brak czynników ryzyka, o których mowa w ustawie. Prace laboratoryjne nie są również wymienione w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych dlatego wniosek odwołującej należało przeanalizować pod kątem spełnienia przesłanek zakwalifikowania do grupy prac, o której mowa w pkt 15 załącznika nr 2 - "prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". Organ przytoczył treść art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz wskazał, że ustawodawca nie definiuje pojęcia pracy bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów priotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu. W ocenie Inspektora pod pojęciem tym należy rozumieć prace polegające na przetwarzaniu substancji chemicznych i innych składników stosowanych w produkcji materiałów wybuchowych, przy czym użycie sformułowania "produkcja" wskazuje na to, że przetwarzanie to ma charakter przemysłowy i powinno skutkować wytworzeniem materiału wybuchowego. Organ poddał analizie czynności wykonywane w ramach obowiązków pracowniczych przez odwołującą i wskazał, że prace przez nią wykonywane nie są pracami polegającymi na przetwarzaniu na skalę przemysłową substancji chemicznych i innych składników stosowanych do produkcji amunicji i innych materiałów wybuchowych. Analiza materiałów wybuchowych w laboratorium nie jest pracą wykonywaną bezpośrednio przy produkcji, tym bardziej, że materiał do badań pobierany jest i przenoszony w celu dokonania jego analizy z obszaru produkcyjnego przez innych pracowników. Praca wykonywana przez odwołującą nie może być utożsamiana z pracą wykonywaną bezpośrednio przy produkcji. Praca bezpośrednio przy produkcji jest związana z samodzielną pracą, której efektem jest wytworzenie materiału wybuchowego, środków strzałowych czy wyrobów pirotechnicznych. W pojęciu tym nie mieszczą się, w ocenie organu odwoławczego, czynności wpływające na proces produkcji. Organ odniósł się również do pojęcia bezpieczeństwa publicznego wskazując, że powinno być interpretowane szeroko, co wyklucza możliwość zawężenia tego pojęica wyłącznie do osób uczestniczących w procesie pracy. Organ wskazał również, że przepisy ustawy o emeryturach pomostowych nie definiują pojęcia szczególnej odpowiedzialności, jednakże wymieniona przez ustawodawcę “szczególna odpowiedzialność", jak wynika z treści przepisu, łączy się z pojęciem bezpieczeństwa publicznego i dotyczy prac, których niewłaściwe wykonanie temu bezpieczeństwu w sposób bezpośredni zagraża. W związku z tym organ wskazał, że brak jest podstaw do uznania, że praca wykonywania przez M.C. jest pracą o szczególnej odpowiedzialności. Ponadto organ wskazał, że o tym, czy praca jest zaliczana do prac o szczególnym charakterze, nie może decydować konieczność poddania się pracownika na danym stanowisku pracy badaniom wykonywanym na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 sierpnia 2002 r. w sprawie badań psychiatrycznych i psychologicznych osób ubiegających się lub posiadających prawo do wykonywania lub kierowania działalnością gospodarczą albo bezpośrednio zatrudnionych przy wytwarzaniu i obrocie materiałami wybuchowymi, bronią i amunicją oraz wyrobami o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym. W podsumowaniu organ odwoławczy wskazał, że brak jest podstawy prawnej do nakazania umieszczenia M.C. w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, o której mowa w art. 41 ust. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca podniosła zarzut naruszenia przez organ prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r.o emeryturach pomostowych oraz punktu 15 załącznika nr 2 do ww. ustawy, przez przyjęcie, że stanowisko pracy, na którym jest zatrudniona nie jest "pracą bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych". Zarzuciła również naruszenie przez organ przepisów postępowania przez nieprawidłowe i niewystarczające ustalenie stanu faktycznego sprawy, przez co doszło do naruszenia art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W zwiazku z tym wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę oraz na rozprawie, organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wskazać należało, że na podstawie art. 41 ust. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. Nr 237, poz. 1656 ze zm.) płatnik składek jest obowiązany prowadzić: - 1) wykaz stanowisk pracy, na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; - 2) ewidencję pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, za których jest przewidziany obowiązek opłacania składek na FEP, zawierającą dane, o których mowa w ust. 3 pkt 2.
W przypadku nieumieszczenia pracownika w ewidencji, o której mowa w pkt 2 wyżej wskazanego przepisu, pracownikowi służy skarga do państwowej inspekcji pracy zgodnie z treścią art. 41 ust. 6 cytowanej ustawy. Kompetencje właściwych organów w tym zakresie normuje natomiast ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o państwowej inspekcji pracy (Dz. U. Nr 89, poz. 589 ze zm.). Zgodnie z art. 11a i 19 ust. 1 pkt 5 tej ustawy, właściwe organy państwowej inspekcji pracy uprawnione są do nakazania pracodawcy umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, wykreślenia go z takiej ewidencji oraz do skorygowania dokonanego w tej materii wpisu. Istnieje więc prawny obowiązek weryfikacji prawidłowości prowadzenia takiej ewidencji przez pracodawcę, na wniosek uprawnionych podmiotów. Organami właściwymi w tym zakresie są Inspektorzy Pracy, a w drugiej instancji Okręgowy Inspektor Pracy. Rozstrzygnięcie takiej sprawy wymaga zatem merytorycznego jej rozpoznania. Dokonuje się bowiem oceny warunków pracy wykonywanej na danym stanowisku pracy, a następnie w wyniku dokonanej oceny stwierdza się czy istnieją lub nie istnieją podstawy do umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników świadczących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Wynik tej oceny powinien więc być odzwierciedlony w decyzji rozstrzygającej sprawę co do jej istoty. W niniejszym postępowaniu organ prawidłowo uznał, że skarżąca domagała się umieszczenia jej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W toku postępowania administracyjnego skarżąca składała bowiem obszerne wyjaśnienia przedstawiając specyfikę swojej pracy, m.in. w wyniku wezwania organu z dnia 21.02.2011 r. określającego wyżej wymieniony przedmiot postępowania. Ponadto z wyjaśnień skarżącej i treści odwołania wynika jej przekonanie, że jej praca jest pracą o szczególnym charakterze i wobec tego powinna być umieszczona w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W związku z tym należało rozpoznać sprawę merytorycznie, bowiem tak określony przedmiot postępowania mieści się w zakresie właściwości organów inspekcji pracy. W konsekwencji, sprawa rozstrzygnięta decyzją Okręgowego Inspektora Pracy mieści się w zakresie kognicji sądów administracyjnych (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 kwietnia 2011 r., sygn. akt I OSK 1969/10 dostępny w internetowej bazie orzeczeń sądów administracyjnych). Naczelny Sąd Administracyjny w wyżej wymienionym wyroku stwierdził również, że nakazanie wpisania pracownika świadczącego pracę na stanowisku nie zaliczonym do wykazu stanowisk, o którym mowa w art. 41 ust. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach pomostowych do ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze stanowiłoby w istocie wiążące ustalenie, że określone stanowisko spełnia wymogi przewidziane przez ustawę o emeryturach pomostowych. Natomiast w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonanie ustalenia, które ze stanowisk spełniają warunki ustawy o emeryturach pomostowych nie należy do kompetencji organów inspekcji pracy.
W rozpoznawanej sprawie organy administracji prawidłowo przeprowadziły postępowanie ustalając, czy istnieją przesłanki przemawiające za umieszczeniem skarżącej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W tym kontekście należy przytoczyć brzmienie art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych, zgodnie z którym: prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy. Natomiast na podstawie ust. 2 omawianego przepisu, czynniki ryzyka, o których mowa w ust. 1, są związane z następującymi rodzajami prac: - 1) w szczególnych warunkach determinowanych siłami natury: a) prace pod ziemią, b) prace na wodzie, c) prace pod wodą, d) prace w powietrzu; - 2) w szczególnych warunkach determinowanych procesami technologicznymi: a) prace w warunkach gorącego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach, w których wartość wskaźnika obciążenia termicznego WBGT wynosi 28 °C i powyżej, przy wartości tempa metabolizmu pracownika powyżej 130 W/m2, b) prace w warunkach zimnego mikroklimatu - prace wykonywane w pomieszczeniach o temperaturze powietrza poniżej 0 °C, c) bardzo ciężkie prace fizyczne - prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 8.400 kJ, a u kobiet - powyżej 4.600 kJ, d) prace w warunkach podwyższonego ciśnienia atmosferycznego, e) ciężkie prace fizyczne związane z bardzo dużym obciążeniem statycznym wynikającym z konieczności pracy w wymuszonej, niezmiennej pozycji ciała; przy czym ciężkie prace fizyczne to prace powodujące w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny u mężczyzn - powyżej 6.300 kJ, a u kobiet - powyżej 4.200 kJ, a prace w wymuszonej pozycji ciała to prace wymagające znacznego pochylenia i (lub) skręcenia pleców przy jednoczesnym wywieraniu siły powyżej 10 kG dla mężczyzn i 5 kG dla kobiet (wg metody OWAS pozycja kategorii 4) przez co najmniej 50 % zmiany roboczej.
Stosownie natomiast do regulacji art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych, prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób nie zagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
Wobec tego, aby mówić o możliwości umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, muszą zostać łącznie spełnione dwie przesłanki, i tak: w przypadku prac wykonywanych w szczególnych warunkach muszą występować warunki, o których mowa w art. 3 ust. 1, a dodatkowo praca musi być wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 do ustawy o emeryturach pomostowych. Podobnie, aby móc rozważać możliwość umieszczenia pracownika w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnym charakterze, praca ta musi spełniać warunki wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowych oraz dodatkowo, obligatoryjnie musi być wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik nr 2 do omawianej ustawy.
W rozpoznawanej sprawie organy zasadnie przyjęły, że brak jest podstaw do umieszczenia skarżącej w ewidencji pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach, bowiem jej praca nie spełnia wyżej wskazanych kryteriów, jak również nie została wymieniona w wykazie stanowiącym załącznik nr 1 ustawy o emeryturach pomostowych.
Organy inspekcji pracy, rozważając możliwość umieszczenia pracownicy w ewidencji pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze wskazały, że jedynie pkt 15 załącznika nr 2 do ustawy dotyczy pracy przy produkcji materiałów wybuchowych. Zgodnie z tą regulacją za prace o szczególnym charakterze są uznawane "prace bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu". W tym zakresie organy inspekcji pracy wnikliwie przeprowadziły postępowanie mające wyjaśnić, czy praca skarżącej jest pracą bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych i organy te prawidłowo uznały, że specyfika pracy laboranta chemicznego nie pozwala na przyjęcie, iż pracownik na tym stanowisku pracuje bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych. Trafne było również stwierdzenie, że pomimo, iż ustawa nie definiuje pojęcia pracy bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych (...) to pod pojęciem tym, zgodnie z literalnym brzmieniem opisu stanowiska pracy należy rozumieć, prace polegające na przetwarzaniu substancji chemicznych i innych składników stosowanych przy produkcji materiałów wybuchowych. Praca więc musi być wykonywana bezpośrednio przy procesie produkcji i w tym zakresie nie wystarczy stwierdzenie jej wpływu na proces technologiczny. Wobec tego uznać należało, że prawidłowo wskazał organ, iż skarżąca nie pracuje bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych. Zaznaczyć należy, że z protokołu kontroli pracodawcy wynika, że M.C. świadczy pracę na stanowisku laboranta chemicznego w [...]. Organy inspekcji pracy, analizując zakres wykonywanych przez skarżącą czynności, dokonały właściwych ustaleń faktycznych znajdujących odzwierciedlenie w materiale dowodowym zgromadzonym w aktach administracyjnych. Właściwie powołały się na opis pracy skarżącej, ustalony w toku przeprowadzanej u pracodawcy kontroli (w tym m.in. na podstawie wyjaśnień skarżącej) oraz na zakres jej obowiązków wynikający z instrukcji powołanych w protokole kontroli i na tej podstawie ustaliły, że praca wykonywana przez skarżącą nie może zostać uznana za pracę wykonywaną bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych, środków strzałowych, wyrobów pirotechnicznych oraz ich konfekcjonowaniu.
Natomiast odnośnie powołania się w skardze na treść Zarządzenia nr 19 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 6 sierpnia 1983 r., podnieść należało, że z powodu zmiany stanu prawnego - wbrew przekonaniu skarżącej – unormowania wyżej wymienionego zarządzenia nie mają waloru informacyjnego lub precyzującego dla aktualnego rozumienia pracy przy produkcji materiałów wybuchowych.
Wbrew również zarzutom skargi, okoliczność, że skarżąca jest poddawana badaniom psychiatrycznym i psychologicznym na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 22 sierpnia 2002 r. ( Dz. U. nr 150, poz. 1246), nie stanowi podstawy uznania, iż jest przez to osobą zatrudnioną bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych w rozumieniu ustawy o emeryturach pomostowych. Tylko bowiem przepisy rozporządzenia wydane w celu wykonania ustawy i w granicach upoważnienia ustawowego mogą stanowić doprecyzowanie regulacji ustawowych. Ponadto ustawa z dnia 22 czerwca 2001 r. o wykonywaniu działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania i obrotu materiałami wybuchowymi, bronią, amunicją oraz wyrobami i technologią o przeznaczeniu wojskowym lub policyjnym (Dz. U. z 2001 r. Nr 67 poz. 679 ze zm.), zawierająca upoważnienie do wydania wymienionego rozporządzenia ( z dnia 22 sierpnia 2002 r.), również nie definiuje pojęcia osoby zatrudnionej bezpośrednio przy produkcji materiałów wybuchowych. Jak wskazano wyżej, prawidłowe było również stwierdzenie przez organ braku podstaw do umieszczenia pracownika w omawianej ewidencji wymienionej w art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych.
W podsumowaniu stwierdzić należało, że w sprawie został zgromadzony kompletny materiał dowodowy, w oparciu o który organy dokonały trafnych ustaleń przyjmując, że praca wykonywana przez skarżącą, choć obiektywnie niebezpieczna, nie spełnia ustawowych przesłanek warunkujących uznanie jej za pracę wykonywaną w szczególnych warunkach lub za pracę o szczególnym charakterze.
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że zarzuty podniesione przez skarżącą nie mogły odnieść skutku.
Uznać zatem należało, że w rozpoznawanej sprawie zostały należycie wyjaśnione wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, które znalazły wyraz w motywach zaskarżonej decyzji, a organ prawidłowo zastosował przepisy ustawy o emeryturach pomostowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) skargę oddalił.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło