IV SA/Gl 112/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik po rozpoznaniu w 13 czerwca 2013r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.B.Z. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia 1. ustanowić radcę prawnego dla skarżącego; 2. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2013r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach przyznał skarżącemu, na jego wniosek prawo pomocy w postaci ustanowienia radcy prawnego z urzędu i odmówił zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych. Od postanowienia tego skarżący złożył sprzeciw. Wniosek o przyznanie prawa pomocy umotywowany został złą sytuacja materialną skarżącego wynikającą z trudności w uzyskiwaniu dochodu z działalności gospodarczej, licznych zadłużeń oraz konieczności utrzymania samodzielnie czteroosobowej rodziny, w tym niepracującej żony i dwóch małoletnich córek. Jako przyczynę domagania się ustanowienia pełnomocnika z urzędu wskazał nadto niewystarczającą na potrzeby prowadzenia sporu sądowego umiejętność posługiwania się polska mowa. Wezwany do sprecyzowania podanych faktów w zakresie swojej sytuacji materialnej H.B.Z. oświadczył, iż jest właścicielem domu mieszkalnego o pow. [...] m² i [...] nieruchomości gruntowej. Na nieruchomościach tych ustanowione jest zabezpieczenie hipoteczne, gdyż ma [...] wierzycieli hipotecznych, a jego dług łącznie wynosi kwotę [...]. Określił również miesięczną wysokość ponoszonych opłat związanych z utrzymaniem zamieszkiwanej nieruchomości, jako [...] zł - za gaz, [...] zł - za energię elektryczną, [...] zł - za wywóz śmieci oraz [...] zł - za radio i telewizję, a także [...] zł - z tytułu kosztów postępowania komorniczego, jednakże wydatków tych nie udokumentował. Przedstawił natomiast zestawienie przychodów i kosztów za styczeń, luty oraz marzec 2013 r., raporty kasowe dotyczące marca 2013 r., zeznania podatkowe za rok 2011 wykazujące dochód w kwocie [...] zł, wniosek o wydanie aktualnego odpisu z księgi wieczystej złożony w dniu [...], a także zawiadomienie o zajęciu rachunku bankowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r. poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym (obejmujące zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego). Istotą prawa pomocy jest zapewnienie najuboższym stronom postępowania sądowoadministracyjnego, które nie są w stanie ponieść związanych z tym postępowaniem kosztów bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, jako gwarancji prawa do sądu wynikającego z konstytucyjnych uprawnień obywatelskich. Pamiętać jednak należy, że gwarancja prawa do sądu realizowana w drodze zwolnienia z koniecznych w celu wszczęcia postępowania opłat lub przez zapewnienie profesjonalnej pomocy, bez której niemożliwe byłoby dochodzenie przysługujących praw, stanowi sytuację wyjątkową. O konieczności przyznania prawa pomocy świadczy bowiem sytuacja materialna strony, która zdoła wykazać, iż poniesienie wydatków związanych z prowadzeniem jej sprawy doprowadzi do uszczerbku w zakresie niezbędnych kosztów utrzymania. Podkreślić trzeba, iż wkraczanie z pomocą ze strony środków budżetowych w prowadzeniu sporów sądowych nastąpić może wyłącznie wtedy, gdy strona wykaże nie tylko brak środków pieniężnych w chwili składania wniosku przyznanie prawa pomocy ale wykaże także brak możliwości zapewnienia ich sobie odpowiednio wcześniej. Prawo pomocy nie jest bowiem przeznaczone dla tych osób, które uznają, iż koszty związane z prowadzeniem postępowania sądowego są dla nich za wysokie i państwo powinno ich kredytować lecz dla stron, które mimo osobistych starań o zdobycie wystarczających środków niezbędnych do dochodzenia swoich praw, obiektywnie rzecz biorąc, nie są w stanie ich zdobyć. Na podstawie przedstawionej przez wnioskodawcę dokumentacji stwierdzić można, że niewątpliwie ma on trudności finansowe związane z wysokim zadłużeniem i związanym z tym komorniczym zajęciem rachunku bankowego. Posiadane przez niego nieruchomości zabezpieczone są także z tytułu zadłużenia. Jednakże prowadzona przez niego działalność jest nadal dochodowa, a uzyskany, roczny dochód ([...] zł) świadczy o możliwości pokrycia co najmniej podstawowych potrzeb czteroosobowej rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny odmówił jednocześnie wiarygodności oświadczeniu skarżącego, co do wysokości ponoszonych przez niego kosztów utrzymania. Kwoty te zostały przedstawione bez żadnej dokumentacji, mimo wezwania o ich uprawdopodobnienie, a doświadczenie życiowe wskazuje, iż znacznie przekraczają przeciętne koszt miesięcznego zużycia zarówno gazu i energii elektrycznej na cele mieszkalne nawet w budynku o powierzchni posiadanej przez wnioskodawcę. Z tych przyczyn należało uznać, iż domaganie się zwolnienia od kosztów sądowych wynoszących w prowadzonej sprawie 200 zł jest nie zasadne, gdyż wnioskodawca nie zdołał wykazać, iż nie jest w stanie uiścić tej kwoty bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i swojej rodziny. Ustosunkowując się natomiast do wniosku o przyznanie profesjonalnego pełnomocnika i powołania się przy tym na brak znajomości języka polskiego wymaganego do prowadzenia sporu sądowego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, iż w tej części wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadny. Prowadzenie postępowania sądowego przez osobę nie władającą biegle językiem urzędowym jest utrudnione i nie zapewnia należycie gwarancji prawa do sądu a zatem osoba taka powinna mieć możliwość skorzystania z profesjonalnego pełnomocnika. Biorąc pod uwagę trudności materialne wnioskodawcy, mogące stanowić dla niego przeszkodę w opłaceniu profesjonalnego pełnomocnika z wyboru oraz wykazaną istotną przyczynę, dla której pełnomocnik taki powinien reprezentować skarżącego, przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym. Mając na względzie wszystkie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.