IV SA/Gl 1120/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Anna Tyszkiewicz-Ziętek Protokolant Referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 maja 2007r. sprawy ze skargi R. C. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia pieniężnego z tytułu równoważnika pieniężnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Policji w T. nr [...] z dnia [...]r. i określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, 2. zasądza od Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją nr [...] z dnia [...] r. Komendant Miejski Policji w T., działając na podstawie art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990 r. (t.jedn. Dz.U. z 2002 r., Nr 7, poz. 58 ze zm.) i § 7 ust. 1 i 2 oraz § 9 ust. 2 pkt 5 w związku z § 6 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie szczegółowych zasad przydziału, opróżniania i norm zaludnienia lokali mieszkalnych oraz przydziału i opróżniania tymczasowych kwater przeznaczonych dla policjantów (Dz.U Nr 100, poz. 918 ze zm.), zobowiązał aspiranta Sztabowego R. C. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, z tytułu dojazdu do służby przekraczającego 2 godziny za okres od 1 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2005 r według załączonego wyliczenia. W uzasadnieniu wyjaśnił, że do dnia 30 czerwca 2005 r. R. C. otrzymywał równoważnik pieniężny za brak lokalu mieszkalnego na podstawie decyzji nr [...] Komendanta Rejonowego Policji w T., wydanej po złożeniu przez zainteresowanego oświadczenia, że dojazd z miejscowości, gdzie zamieszkuje do miejscowości, gdzie pełni służbę zajmuje mu ponad 2 godziny w obie strony. W wyniku przeprowadzonej weryfikacji złożonych oświadczeń, okazało się, że zawarta w nim informacja nie jest zgodna ze stanem faktycznym, co stało się podstawą do wygaszenia z dniem 1 lipca 2005 r., w trybie art. 162 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzji przyznającej ów równoważnik (decyzja nr [...] z dnia [...] r.), która następnie została utrzymana w mocy decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. Nr [...]. W związku z powyższym poinformowano, że zaszły przesłanki nienależnie pobranego świadczenia na skutek podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu mających wpływ na istnienie uprawnienia do równoważnika, co skutkuje obowiązkiem zwrotu wypłaconego równoważnika na mocy § 7 rozporządzenia Ministra Sprawa Wewnętrznych i Administracji z dnia 28 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznani, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Mając na uwadze art. 107 ustawy o Policji, organ orzekł o obowiązku zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za okres odpowiadający wskazaniom cytowanego przepisu. Nie godząc się z powyższą decyzją R. C. złożył odwołanie, wnosząc o umorzenie roszczenia. W odwołaniu wskazał, że równoważnik za dojazd pobierał na podstawie decyzji opartej na jego raportach, dokładnie opisujących jego dojazd z miejsca zamieszkania do miejsca służby. Zakwestionował prawidłowość przeprowadzonego postępowania, zarzucając nie wyjaśnienie wątpliwości w sprawie oraz gołosłowne i tendencyjne ustalenie, że celowo wprowadził w błąd organy w celu uzyskania świadczenia. Wskazując na przedłożone przez siebie dokumenty stwierdził, że w ogóle ich nie rozważono, przyjmując wygodne dla swego stanowiska połączenie autobusowe i nie analizując innych możliwych połączeń. Podkreślił dodatkowo, że nie może zgodzić się na przerzucenie winy na niego, gdyż postępował zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Dorzucił także, że obciążenie go żądaniem zwrotu za okres od dnia 1 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2005 r., czyli za 37 miesięcy jest niezgodne z ustawą Decyzją z dnia [...] r., Nr [...] [...] Komendant Wojewódzki Policji utrzymał w mocy decyzję pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisując dotychczasowy przebieg postępowania oraz przywołując odpowiednie przepisy prawa – ustawy o Policji oraz rozporządzenia w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, stwierdził, że przeprowadzone postępowanie wykazało niezasadność pobierania przez R. C. równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Zaznaczając, iż w takiej sytuacji prowadzący postępowanie organ miał obowiązek najpierw rozstrzygnąć o cofnięciu uprawnienia, a następnie wydać decyzję o zwrocie nienależnie pobranego równoważnika. Potwierdzając, że takie właśnie było działanie organów, wyjaśnił, że było ono zgodne z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach R. C. dał wyraz swemu niezadowoleniu z otrzymanej decyzji i wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że równoważnik za dojazd miejsca zamieszkania do miejsca służby otrzymał na podstawie decyzji Komendanta Rejonowego Policji w T. z [...] r., wydanej po analizie jego oświadczenia o czasie i sposobie dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca zatrudnienia. Wskazał, że oświadczenia takie składał co roku, żądano szczegółowego rozpisania faktycznego dojazdu, który był analizowany przez Wydział Finansowy Komendy Policji w T. i nigdy nie zakwestionowano zawartych w nich informacji. Niezrozumiałe dlatego jest dla niego obecne działanie Komendanta Miejskiego w T. i [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K., którzy przypisują mu przekłamania i obciążają zwrotem nienależnie pobranego świadczenia. Przytaczając przepisy ustawy i rozporządzenia, wskazał, że chodzi o dojazd z przystanku najbliżej położonego miejsca zamieszkania do przystanku najbliżej położonego miejsca pełnienia służby, gdy w obie strony trwa on dłużej niż dwie godziny, co niewątpliwie ma miejsce w jego przypadku. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska, wniósł o oddalenie skargi. Organ odwoławczy powtórzył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji raz jeszcze podkreślając, że organ orzekające w sprawie ustaliły, ze skarżący pobierał świadczenie na podstawie oświadczeń, w których poświadczał, ze dojazd z M. – gdzie mieszka do L.- gdzie pełni służbę przekracza dwie godziny, co nie odpowiadało prawdzie, a to musiało skutkować cofnięciem uprawnień, czego skarżący nie kwestionował, zdając sobie sprawę że dojazd z miejsca zamieszkania do miejsca służby i z powrotem nie przekracza dwóch godzin. To z kolei musiało doprowadzić do obowiązku zwrotu już pobranego równoważnika i nie może tu skarżący zasłaniać się winą organu administracji, który to świadczenie przyznał. Wobec wydania decyzji o wygaśnięciu z dniem [...] r. uprawnienia do przyznanego decyzją z dnia [...] r. prawo do równoważnika pieniężnego za brak lokalu i jej prawomocności, decyzja o zwrocie wypłaconego równoważnika stała się niezbędna. Na rozprawie w dniu maja 2007 r. skarżący podtrzymując skargę, wniósł o zasądzenie kosztów postępowania, dodatkowo podnosząc, iż połączenia będące przedmiotem rozważań organu są dla niego niedogodne, ponieważ przystanki tych autobusów są położone w znacznej odległości od jego domu – autobus [...] około 1,5 km, a z miejsca pracy jeszcze dalej. Wskazał także na duży nieład w materiale dowodowym, brak jego oświadczeń i wniosków dowodowych. Podkreślił, że składał co roku raporty, w których opisywał swoje dojazdy i nikt tego nie kwestionował. Dodał także, nie może ponosić odpowiedzialności za błędne działanie organów, a świadczyć o tym może aktualna zmiana dokumentów do rozliczania równoważników. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tym zapisem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (a to art.7, art.77 (1 i art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Przedmiotem sprawy jest żądanie zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego w miejscu pełnienia służby lub miejscowości pobliskiej. Równoważnik taki przysługuje policjantowi na podstawie art. 92 ustawy o Policji, jeżeli policjant lub członkowie jego rodziny nie posiadają lokalu mieszkalnego w miejscowości pełnienia służby lub w miejscowości pobliskiej. R. C. pełni służbę w L. a mieszka w M.. Zgodnie z art. 88 ust. 4 ustawy o Policji miejscowością pobliską jest miejscowość, z której czas dojazdu do miejsca pełnienia służby i z powrotem środkami publicznego transportu zbiorowego, zgodnie z rozkładem jazdy, łącznie z przesiadkami, nie przekracza w obie strony dwóch godzin, licząc od stacji (przystanku) położonej najbliżej miejsca zamieszkania do stacji (przystanku) najbliżej położonej miejsca pełnienia służby. Mocą decyzji Komendanta Rejonowego Policji w T. nr [...], R. C. przyznano taki równoważnik, który pobierał wobec powyższego od 1998 r, składając rok rocznie oświadczenia mieszkaniowe do ustalenia uprawnień do równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego. Decyzją Komendanta Miejskiego Policji w T. z dnia [...] r. stwierdzono wygaśnięcie powyższej decyzji przyznającej równoważnik z dniem [...] r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji nr [...] z dnia [...] r. Wypada zatem uznać, że do 30 czerwca 2005 r. R. C. pobierał przedmiotowy równoważnik na podstawie obowiązującej decyzji przyznającej świadczenie. Dlatego też decyzje zobowiązujące R. C. do zwrotu nienależnie pobranego równoważnika za brak lokalu mieszkalnego za okres od 1 czerwca 2002 r. do 30 czerwca 2005 r. wypada w tym miejscu uznać przynajmniej za przedwczesne, a mając na uwadze, że wygaszono uprawnienie do tego świadczenia z dniem 1 lipca 2005 r. to można w ogóle zastanowić się nad pojęciem świadczenia nienależnie pobranego. Orzekające w sprawie organy w swoich decyzjach odwołują się do przepisów rozporządzenia wykonawczego do ustawy, tj. rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 czerwca 2002 r. w sprawie wysokości i szczegółowych zasad przyznawania, odmowy przyznania, cofania i zwracania przez policjantów równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego (Dz.U. nr 100, poz.918 ze zm.), gdzie w § 7 mowa o decyzji o zwrocie wypłaconego równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, przewidując decyzję o zwrocie wypłaconego równoważnika w dwóch przypadkach, a mianowicie: nienależnego pobrania na skutek niedoinformowania o wystąpieniu zmian lub podania nieprawdziwych danych w oświadczeniu, o którym mowa w § 3, mających wpływ na istnienie uprawnienia do tego równoważnika lub na jego wysokość albo uprawomocnienia się decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o przyznaniu równoważnika. Z przedłożonych akt wynika, że organy upatrują podstawy swego działania w pierwszej z opisanych powyżej sytuacji. Wydaje się jednak, że powyższy przepis nie może stanowić samodzielnej podstawy do zwrotu nienależenie pobranego świadczenia. Nawet jeśli podzielić w tym względzie stanowisko organu i przyjąć, że jest to samodzielna podstawa zobowiązująca do zwrotu świadczenia nienależnie pobranego, to w ocenie Sądu, sprawa nie została należycie wyjaśniona. W trakcie całego postępowania administracyjnego, jak również w czasie rozprawy przed Sądem podnoszony był przez skarżącego podstawowy argument, a mianowicie niewyjaśnienia podnoszonych wątpliwości związanych z trasą dojazdu z miejsca zamieszkania do miejsca służby. Jak wynika bowiem z obowiązujących przepisów, przedmiotowy równoważnik przysługuje, gdy czas dojazdu przekracza w obie strony dwie godziny, przy czym istotne jest połączenie z przystanku najbliżej położonego miejsca zamieszkania do przystanku najbliżej położonego miejsca służby. Sprawa ta nie została w sposób wyczerpujący i jednoznaczny ustalona i wyjaśniona, natomiast podnoszona jest przez skarżącego jako zasadniczy zarzut błędnego działania orzekających organów. Powyższe rozważania muszą doprowadzić do wniosku, że orzekające organy wydały swoje rozstrzygnięcia z naruszeniem przepisów art.7, art.8, art 77 ( 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z tych przyczyn, na mocy art.145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji niniejszego wyroku.