IV SA/Gl 1121/17

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Leszek Wolny po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.G. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżąca opisała swój stan zdrowia. Z oświadczenia strony, złożonego na druku urzędowego formularza PPF wynikać miało, że prowadzi samodzielnie jednoosobowe gospodarstwo domowe. Jednocześnie wskazała jednak, że mieszka w domu, którego właścicielem jest jej wnuczek Ł.K.. Skarżąca nie posiada żadnego majątku, oszczędności, przedmiotów o wartości przekraczającej kwotę 5.000 zł. Na jej jedyny regularny miesięczny dochód składa się świadczenie emerytalne w kwocie 1.350 zł. Jako swoje regularne miesięczne wydatki strona wskazała na: spłatę kredytu (150 zł); koszty leczenia (200 zł); koszty dojazdów do lekarzy (100 zł). W tym stanie rzeczy, pismem z dnia 5 marca 2018 r., referendarz sądowy wezwał wnioskodawcę do nadesłania (w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania) szeregu dokumentów, mających zobrazować jej rzeczywisty i aktualny stan majątkowy. W szczególności, skarżąca miała wykazać za pomocą materiałów źródłowych kwoty otrzymywanego świadczenia emerytalnego, stan spłaty zaciągniętego przez nią kredytu; nadesłać wyciąg z posiadanego przez nią rachunku bankowego oraz wykazać orientacyjnie ponoszone przez nią koszty utrzymania. W odpowiedzi na to wezwanie, strona nadesłała do akt sprawy: zaświadczenie o wysokości otrzymywanego świadczenia emerytalnego; dokumentację kredytu zaciągniętego i spłacanego przez skarżącą; wyciąg z jej rachunku bankowego za okres od dnia 1 stycznia 2018 r. do dnia 20 marca 2018 r. oraz szereg faktur obrazujących zakup przez skarżącą leków. Strona oświadczyła jednocześnie, że mieszka u swojego wnuczka i nie płaci za czynsz, ani za media. Dodatkowo uzupełniła oświadczenie w zakresie ponoszonych kosztów, które wynoszą orientacyjnie: środki czystości (100 zł); zakup żywności (700 zł); leki (200 zł). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zmianami) – zwanej dalej P.p.s.a. – stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Z kolei zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika procesowego z urzędu w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 P.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub części (...) lub obejmuje ustanowienie fachowego pełnomocnika w osobie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 P.p.s.a.). Zaznaczyć należy, że skarżąca zażądała przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie, tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. Jednakże w sprawach w przedmiocie chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz rehabilitacyjnych, zgodnie z regulacją art. 239 pkt 1 lit. c P.p.s.a., strona skarżąca nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych (pismo z dnia 7 lutego 2018 r.). Z tego też powodu wniosek w zakresie żądania zwolnienia od kosztów sądowych nie podlega rozpoznaniu. Mając powyższe na uwadze, przyjąć należało, że skarżąca składając wniosek o prawo pomocy, zażądała przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. W tym stanie rzeczy, odnosząc się do wniosku H. G., należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., zgodnie z którą, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wstępie stwierdzić należy, że skarżąca w sposób dostatecznie jasny i wyczerpujący wykazała swoją aktualną sytuację majątkową. Podkreślenia wymaga fakt, że stan zdrowia wnioskodawcy nie stanowi samoistnej i bezpośredniej przesłanki przyznania prawa pomocy. Przesłankę tą stanowi natomiast stan finansowy wnioskodawcy. Z analizy przedłożonego do akt sprawy wyciągu z rachunku bankowego skarżącej wynika, że występuje na nim bilans dodatni, łączna suma transakcji obciążeniowych nie przewyższa transakcji uznaniowych. Co więcej, na rachunku tym znajduje się kwota zapasowa. Nie dochodzi nigdy do sytuacji, w której na rachunku tym występuje debet. Jedyną transakcję uznaniową stanowi świadczenie emerytalne. W dniu wpływu na rachunek tego świadczenia zawsze na koncie znajduje się określona kwota pieniężna, tj. przed wpłynięciem na ten rachunek świadczenia emerytalnego, znajdują się na nim środki pieniężne: w dniu 4 stycznia 2018 r. – 1.151 zł; w dniu 5 lutego 2018 r. – 1.131,70 zł, w dniu 5 marca 2018 r. – 697,04 zł. Saldo końcowe nadesłanego wyciągu (na dzień 20 marca 2018 r.) wynosiło 1.172,81 zł. Niezależnie od powyższego, skarżąca oświadczyła, że mieszkając u swojego wnuczka, nie ponosi żadnych opłat związanych z korzystaniem z mieszkania, tj. nie płaci czynszu, ani nie ponosi opłat za media. W ocenie rozpoznającego wniosek, skarżąca dysponuje gotówką, która powinna umożliwić jej ustanowienie adwokata z wyboru. Niezależnie od ponoszonych przez skarżącą wydatków związanych z kosztami leczenia, zakupem środków czystości i partycypowaniem w zakupie żywności, skarżąca posiada jednak zapas gotówki, oscylujący średnio w granicach 1.000 zł. Jakkolwiek stan zdrowia skarżącej nie stanowi bezpośredniej przesłanki przyznania prawa pomocy, to pośrednio wywierać może wpływ na stan majątkowy strony (np. koszty leczenia). W tej sprawie jednak, koszty leczenia (zakup leków, wizyty lekarskie) nie generują po stronie skarżącej wydatków prowadzących do debetu na jej rachunku bankowym. Strona posiada środki pieniężne na rachunku bankowym. Nie należy również tracić z pola widzenia faktu, że w rzeczywistości nie prowadzi jednoosobowego gospodarstwa domowego, ponieważ mieszka razem z wnukiem. W efekcie, uwzględniając środki pieniężne, którymi dysponuje strona, powinny one wystarczyć na ustanowienie adwokata we własnym zakresie, co nie powinno pociągnąć za sobą uszczerbku w koniecznym utrzymaniu skarżącej. Mając powyższe na uwadze, postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.