IV SA/Gl 1122/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Apollo, Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędzia WSA Iwona Wiesner (spr.), Protokolant St. sekr. sąd. Joanna Spadek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 marca 2018 r. przy udziale - sprawy ze skargi K.K. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na mocy art. 2351 Kodeksu pracy(Dz.U. z 2016r.poz. 1666, ze zm. dalej: kp) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367) po rozpatrzeniu odwołania K.K. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. odmawiającej stwierdzenia choroby zawodowej w postaci przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka, wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 kp, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Z przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wynika, że Skarżąca pracowała obciążając stawy nadgarstkowe rąk w latach 1997-2000 w "A" B. w R. w ramach nauki zawodu, krawiectwo odzieży lekkiej, w latach 2004-2005 w "B" sp. z o.o.(dawniej "C") na stanowisku kasjerki, zaś od 2005r. pracuje w "D" sp. z o.o. w K. na stanowisku szwaczki. PPIS w K. ustalił, że strona od 2005r. przeciążała kończyny górne w stawach nadgarstkowych w trakcie układania elementów zawiesi wykonują ruchy zginania i prostowania w stawach nadgarstkowych oraz ruchy skrętne kończyny górnej prawej w trakcie wymieniania szpulek i igieł w maszynie za pomocą śrubokrętu, zaś poza tymi czynnościami nie pracowała w narażeniu. Skarżąca była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych - I i II szczebla, uwzględniając współistnienie pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, tj. płeć żeńską i otyłość (BMI=48), nie znaleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia i do rozpoznania u Skarżącej bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. Specjaliści z WOMP zaznaczyli, że aktualne badanie elektroneurograficzne z [...]r. wykazało prawidłowe przewodzenie w obu nerwach pośrodkowych. Lekarze IMPiZŚ podkreślili, że w wywiadzie strona zgłaszała występujące od około 2007 roku obustronne dolegliwości pod postacią drętwienia palców rąk w nocy, bólu rąk promieniującego do barków, osłabienia siły chwytu dłoni, okresowo samoistnych ruchów zgięcia palców I i IV obu rąk. Pierwsze badanie EMG nerwów kończyn górnych [...] roku pozwoliło na stwierdzenie obustronnego zespołu cieśni nadgarstka o niewielkim nasileniu. W dniu [...] roku wykonano zabieg odbarczenia nerwu pośrodkowego po stronie lewej (aktualnie wróciły niewielkie drętwienia i bóle rąk), a [...] roku po stronie prawej (poprawa w zakresie drętwień, pozostał ból ręki i osłabienie siły chwytnej). Od września 2016r. strona jest leczona substytucyjnie z powodu niedoczynności tarczycy. W wywiadzie stan po cholecystektomii, otyłość znacznego stopni, ostatnio nasilona, nikotynizm. Specjaliści z IMPiZŚ w trakcie obserwacji klinicznej przeanalizowano zarówno dokumentację medyczną jak i charakterystykę wykonywania pracy zawodowej w aspekcie obciążania stawów nadgarstkowych, wykonano badania radiologiczne, laboratoryjne, EMG, przeprowadzono konsultację neurologiczną i ortopedyczną. Badanie EMG z [...]r. wykazało prawidłowe przewodnictwo ruchowe i czuciowe w obu nerwach przyśrodkowych, stwierdzono neurologicznie cechy zespołu rowka nerwu łokciowego po lewej stronie i początki tego zespołu po prawej stronie. W badaniu radiologicznym wykazano niewielki zmiany zwyrodnieniowe stawów rąk oraz zmiany zwyrodnieniowe i dyskopatyczne kręgosłupa szyjnego. Uznanie etiologii zawodowej neuropatii wymaga wykazania związku bezspornego lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem i stwierdzenia, że to sposób wykonywania pracy był czynnikiem dominującym w jego powstaniu. U strony stwierdzono istnienie szeregu pozazawodowych czynnika rozwoju zespołu cieśni nadgarstka takich jak otyłość (BMI=48,5), nadczynność tarczycy, zamiany zwyrodnieniowe rąk, hipercholesterolemia. Uznanie w tych przypadkach etiologii zawodowej wymaga wykazania takiego związku w sposób bezsporny lub co najmniej z przeważającym prawdopodobieństwem, a to z kolei wiąże się z koniecznością wykluczenia innych możliwych przyczyn schorzeń obwodowego układu nerwowego. Organ podniósł, że u skarżącej występują pozazawodowe czynniki ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka i wobec ich istnienia, brak jest podstaw do przyjęcia w sposób bezsporny lub przynajmniej z wysokim prawdopodobieństwem zawodowej etiologii rozpoznawanej neuropatii nerwu pośrodkowego, a tym samym do rozpoznania przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Ponadto wskazał, że nie kwestionuje istnienia narażenia skarżącej na wykonywanie pracy obciążającej stawy nadgarstkowe, jak również nie podważa okresu jego trwania, lecz z uwagi na fakt niespełnienia wymogów formalnych wobec orzeczeń lekarskich WOMP w K. i IMPiZŚ w S. wydał decyzję odmawiającą stwierdzenia choroby zawodowej". Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem strona złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze tej podniosła, że decyzje zapadłe w jej sprawie są w dużej części wadliwe, nie odnoszą się do wykonywanych przez nią obowiązków, nie odniesiono się do braku badań tarczycy, posługując się domysłami. Nadto nadwaga nie jest przyczyną schorzenia, a w związku z nią nie cierpi na inne dolegliwości. Po wydaniu orzeczeń dalsze postępowania toczyły się bez udziału strony. W związku z powyższymi zarzutami wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie skarżąca podtrzymała skargę. Ponadto podkreśliła, że czynniki ryzyka wskazane przez lekarzy nastąpiły też po operacji obu nadgarstków, nadal pracuje w "D" sp. z o.o. na dotychczasowym stanowisku pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś art. 1 § 2 cyt. ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. - dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z powyższych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu jedynie pod kątem czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz czy jest zgodny z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Jest to więc tzw. "sąd prawa", nie zaś "sąd faktu", jak to mamy do czynienia w przypadku sądów pracy i ubezpieczeń społecznych, co wyklucza możliwość ponownego przeprowadzania postępowania dowodowego przed sądem administracyjnym, a tym samym merytorycznego rozpoznawania sprawy i wydawania przez sąd wyroków o charakterze decyzji administracyjnych. W myśl natomiast art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kontroli tutejszego Sądu podlegała decyzja [...]ego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z [...]r., którą utrzymano w mocy decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w K. z [...]r. odmawiającą stwierdzenia u skarżącej przewlekłej choroby obwodowej układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 r.R.M.2009). Ocena legalności zaskarżonego orzeczenia, przeprowadzona według wyżej wymienionych kryteriów, wykazała, że skarga jest nieuzasadniona. Pojęcie choroby zawodowej jest pojęciem prawnym, posiadającym definicję legalną zawartą w art. 235¹ kp, zgodnie z którym jest to choroba wymieniona w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Z powyższego wynika, że dla uznania choroby za chorobę zawodową konieczne jest, aby rozpoznane schorzenie znajdowało się w wykazie chorób zawodowych oraz aby istniał związek przyczynowo-skutkowy pomiędzy powstałymi objawami chorobowymi, a warunkami, w jakich pracownik świadczył pracę. Związek ten musi zostać ustalony bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem. Co ważne, przyczyną wywołującą chorobę zawodową jest sama praca. Na jej rodzaj ma wpływ charakter, sposób i warunki jej wykonywania. Z tego powodu, jak słusznie zauważono to w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, choroby zawodowe są przewidywalne i zostały ujęte w wykazie chorób zawodowych. Ponadto podkreślić należy, że możliwość stwierdzenia choroby zawodowej dopuszczalna jest nie tylko w przypadku, gdy bezspornie można przyjąć, iż chorobę wymienioną w tym wykazie spowodowało działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, występujących w środowisku pracy albo sposób wykonywania pracy. Możliwe jest to również wówczas, gdy związek przyczynowy można stwierdzić z "wysokim prawdopodobieństwem". Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu do wyroku z 15 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 748/12, CBOSA, wskazał, że przesłanka stwierdzenia "z wysokim prawdopodobieństwem" związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy rozpoznanym schorzeniem a warunkami wykonywanej pracy, zwalnia organy administracji publicznej z konieczności badania wszystkich możliwych pozaustawowych czynników, które mogą wywołać schorzenia, tym bardziej jeżeli warunki pracy wskazują na zawodową etiologię choroby. Nie sposób nie zwrócić jednakże uwagi, iż stosownie do § 8 ust. 1 rozporządzenia, decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Zgodnie zaś z § 6 ust. 1 tego rozporządzenia, orzeczenie o rozpoznaniu choroby zawodowej albo o braku podstaw do jej rozpoznania, zwane dalej "orzeczeniem lekarskim", wydaje lekarz spełniający określone § 5 ust. 1 wymogi, na podstawie wyników przeprowadzonych badań lekarskich i pomocniczych, dokumentacji medycznej pracownika lub byłego pracownika, dokumentacji przebiegu zatrudnienia oraz oceny narażenia zawodowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią w rozumieniu art. 84 § 1 k.p.a. Organy inspekcji sanitarnej oraz sądy administracyjne, kontrolujące wydane przez te organy decyzje administracyjne, nie posiadają specjalistycznej wiedzy, która pozwoliłaby na samodzielną ocenę konkretnych przypadków lub jednostek chorobowych pod kątem ich zaliczenia do określonej choroby zawodowej. W związku z tym, organ wydający decyzję w sprawie choroby zawodowej nie jest uprawniony do merytorycznej kontroli orzeczeń lekarskich, ani wykonywania własnych ustaleń, prowadzących do odmiennego rozpoznania jednostki chorobowej. Nie oznacza to jednak bezkrytycznej akceptacji, gdyż takie orzeczenie podlega to ocenie pod kątem zachowania kryteriów określonych w art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a. ( wyroki NSA z 24.02.2015, sygn. akt II OSK 2013/13, i z 9.07.2015 r., sygn. akt II OSK 2986/13). Organ ma bowiem obowiązek kontrolować, czy wydane orzeczenia wyjaśniły istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności wymagające wiadomości specjalnych. Organ ma możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a w razie potrzeby może zwracać się do lekarzy jednostek orzeczniczych o wyjaśnienie wątpliwości, rozbieżności czy sprzeczności, które nie pozwalają mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Nie są wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy orzeczenia lekarskie, które nie odnoszą się w sposób szczegółowy do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. Orzeczenie lekarskie musi w sposób wszechstronny i przekonujący wyjaśniać wszystkie wątpliwości. Opinia jednostki uprawnionej do rozpoznawania chorób zawodowych powinna zawierać merytoryczne uzasadnienie stanowiska z odniesieniem się nie tylko do wyników badań tej jednostki, ale również do innych zebranych dowodów. Skarżąca była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy w K. oraz w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze specjaliści obu placówek diagnostycznych - I i II szczebla (WOMP i IMPiZŚ ), uwzględniając współistnienie pozazawodowych czynników ryzyka rozwoju zespołu cieśni nadgarstka, tj. płeć żeńską i otyłość (BMI=48,5), zmiany zwyrodnieniowe rąk, nadczynność tarczycy, nie znaleźli podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia i do rozpoznania u skarżącej bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy. W efekcie tego orzeczeniem lekarze specjaliści nie znaleźli podstaw do uznania choroby zawodowej skarżącej polegającej na przewlekłej choroby obwodowej układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka (poz. 20.1 wykazu). W wyniku przeprowadzonych badań i specjalistycznych konsultacji: nieurologicznej i ortopedycznej, wyników EMG, rtg kręgosłupa wykazano istnienie stanu po obustronnym uwolnieniu nerwów pośrodkowych, zmian zwyrodnieniowo-dyskopatycznych kręgosłupa szyjnego, zmiany zwyrodnieniowe stawów rąk, hipercholesterolemię, otyłość. Jednakże lekarze specjaliści uznali, że brak jest podstaw do przyjęcia zawodowej etiologii schorzenia i do uznania, że jest to przewlekła choroba zawodowa obwodowego układu nerwowego wywołana sposobem wykonywania pracy. W aktach sprawy znajduję się opis charakteru pracy zawodowej skarżącej w "D" sp. z o.o. i ocena warunków narażenia na czynniki obciążające. Podkreślono ergonomiczne warunki pracy, a zgodnie z oświadczeniem skarżącej prace tam opisaną nadal wykonuje. Rozpoznanie zespołu cieśni nadgarstka jako choroby zawodowej wymaga stwierdzenia, że to sposób wykonywania pracy był dominującym czynnikiem w jego powstaniu, a w przypadku skarżącej nie można było tego przyjąć. Stwierdzić należało, że wydane w niniejszej sprawie orzeczenia lekarskie w sposób wyczerpujący przedstawia powody, z których wyprowadzono wniosek o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. Z ich treści wynika, że podjęte ustalenia w zakresie stanu klinicznego na podstawie badania lekarskiego i przeprowadzonych badań dodatkowych oraz konsultacji specjalistycznych (neurologicznej, ortopedycznej) zostały skonfrontowane z zakresem oceny narażenia zawodowego oraz charakterystyki stanowiska pracy podanego przez pracodawcę. Mając zatem na względzie powyższe trzeba zgodzić się ze stanowiskiem organów Inspekcji Sanitarnej, że wydane w sprawie orzeczenia lekarskie poprzedzone zostały specjalistycznymi badaniami stanu zdrowia skarżącej oraz dokładną analizą zgromadzonej dokumentacji, są obiektywne i przekonujące. W badaniach tych odniesiono się do schorzeń tarczycy i czasu ich powstania, jednakże wbrew twierdzeniom skarżącej, nie te schorzenia stanowiły istotę wydanej opinii specjalistycznej. Tymczasem bez pozytywnej opinii lekarskiej bądź sprzecznie z taką opinią organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym wielokrotnie bowiem podkreślano, że organ nie ma prawa samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do odmiennego rozpoznania schorzenia. Związanie to wynika z tego, że orzeczenie lekarskie stanowi podstawowy środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej i organy administracji są związane ustaleniami orzeczeń diagnostycznych. Stąd nie dysponując przeciwdowodami, które mogłyby orzeczenia te podważyć, nie mają w tym zakresie podstaw do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia skarżącej kształtuje się odmiennie od wyników badań stanowiących podstawę orzeczeń lekarskich (wyrok NSA z 5.01.2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, publ. CBOSA i powołane w nim orzecznictwo). Mając powyższe na względzie Sąd podziela stanowisko organu, że w stanie faktycznym i prawnym niniejszej sprawy brak jest podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W ocenie Sądu w realiach niniejszej sprawy postępowanie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, a zaskarżonej decyzji nie można zarzucić wadliwości, uzasadniającej jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. Organy w toku prowadzonego postępowania w sposób należyty wyjaśniły bowiem okoliczności stanu faktycznego oraz dokonały prawidłowego ustalenia mającej zastosowanie normy. Sporządzone natomiast uzasadnienia wyjaśniają podstawę prawną przyjętego rozstrzygnięcia w sposób wyczerpujący, tak aby strona mogła zrozumieć przesłanki i argumenty, którymi organ kierował się przy załatwianiu sprawy, nie naruszając tym samym wyrażonej w art. 11 k.p.a. zasady przekonywania. W sprawie nie doszło też do naruszenia prawa strony do czynnego w nim udziału, gdyż strona została zawiadomiona zgodnie z art. 10 kpa o możliwości zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia co do zgromadzonego w nich materiału dowodowego, a z uprawnienia tego nie skorzystała ( pismo z 1.09.2017r. i 26.07.2017r.). Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.