IV SA/Gl 1123/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant referent – stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lutego 2018 r. sprawy ze skargi L.K. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na mocy § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1367), Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. (dalej: [...] w C. , organ I instancji) po rozpatrzeniu zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej u L.K. nie stwierdził choroby zawodowej - przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka - wymienionej w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 11 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. W motywach uzasadnienia [...] w C. w pierwszej kolejności wskazał, że na podstawie orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionego przez Wojewódzki Ośrodek Medycyny Pracy w K. - Poradnię Chorób Zawodowych w S. , orzeczenia lekarskiego nr [...] z dnia [...] r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz oceny narażenia zawodowego, dotyczących L. K. , zatrudnionego od 1 września 1974 r. do 24 października1979 r. w "A" K. (przechowawca akt osobowych: "A" Spółka Akcyjna w likwidacji) na stanowisku murarza, od 24 lipca 1982 r. do 28 lutego 1985 r. w "B" w C. na stanowisku suwnicowego, od 18 kwietnia1985 r. do 31 sierpnia 1999 r. w "C" S.A. w C. na stanowisku operatora suwnicy, od 1 września 1999 r. do 13 sierpnia 2002 r. w "D" Sp. z o.o. w C. jako dyspozytor zmiany i dyspozytor wsadu oraz od 14 sierpnia 2002 roku do 30 kwietnia 2015 roku w ISD "C" Spółka z o.o. w C. jako specjalista ds. kontroli jakości, mistrz powłok ochronnych, specjalista ds. kontroli obrotu złomu, żelazostopów, metali kolorowych i wytopu stali, brygadzista SzWiRO, operator suwnicy rozlewniczej stwierdzono brak podstaw do uznania u strony choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Dalej organ I instancji podniósł, że przeprowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że L. K. podczas pracy zawodowej w latach 1974-1979, 1982-1999 oraz od 14 sierpnia 2002 r. do 30.04.2015 r. wykonywał powtarzalne czynności obciążające stawy nadgarstkowe, a zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ zauważył, że strona była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] ), gdzie biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik aktualnego badania neurograficznego, nie stwierdzono u badanego objawów zespołu cieśni nadgarstka. Uwzględniając opis sposobu wykonywania pracy, wynik badania ENeG z dnia 20 października 2016 r. oraz obecność uznanego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, nie znaleziono podstaw do rozpoznania u w/w, bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. Następnie organ I instancji podniósł, że w wyniku wniosku strony o przeprowadzenie ponownego badania przez jednostkę orzeczniczą II stopnia, L. K. został skierowany na badanie do Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie lekarskie nr [...] ). Po przenalizowaniu przebiegu choroby u L. K. nie potwierdzono występowania w okresie jego aktywności zawodowej lub do roku od jej ustania neurograficznych cech zespołu cieśni nadgarstka. W orzeczeniu wskazano, że w 2013 roku u badanego stwierdzono neurograficzne cechy uszkodzenia w odcinku proksymalnym nerwu pośrodkowego lewego (nie na poziomie cieśni nadgarstka, czyli w odcinku dystalnym nerwu). Obecnie również nie stwierdzono ani klinicznych ani neurograficznych cech rozpatrywanej jednostki chorobowej. Wobec powyższych ustaleń nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Biorąc pod uwagę powyższe [...] w C. nie znalazł podstaw do stwierdzenia u Pana L. K. przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego, wywołanej sposobem wykonywania pracy, pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Od decyzji [...] w C. strona wniosła odwołanie nie zgadzając się z rozstrzygnięciem organu I instancji oraz wydanymi w sprawie orzeczeniami lekarskimi PChZ WOMP w Sosnowcu i IMP i ZŚ w Sosnowcu. Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji błędne ustalenie okresu narażenia na monotypowe czynności obciążające kończyny górne oraz nieprzyznanie mu choroby zawodowej - zespołu rowka nerwu łokciowego, którą lekarze IMP i ZŚ w Sosnowcu rozpoznali. Odwołujący wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowej decyzji stwierdzającej chorobę zawodową: przewlekłą chorobę obwodowego układu nerwowego wywołaną sposobem pracy pod postacią zespołu rowka nerwu łokciowego, którą rozpoznali lekarze orzecznicy. Po rozpoznaniu odwołania L. K. Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach (dalej: ŚPWIS, organ II instancji, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, dalej k.p.a.), art. 2351 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1666 z późn. zm.) oraz § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. 2013 poz. 1367) zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie podniósł, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w kierunku rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Zespół rowka nerwu łokciowego wym. w pozycji 20.2 wykazu chorób zawodowych stanowi odrębną jednostkę chorobową i aby ją rozpoznać należy zgłosić podejrzenie jej występowania właściwemu Inspektorowi Sanitarnemu. W ocenie organu orzeczenia lekarskie kompetentnych placówek medycznych I i II stopnia (PChZ WOMP i IMPiZS w Sosnowcu), wydane w oparciu o szczegółową diagnostykę, zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie procedurami diagnostyczno-orzeczniczymi są wyczerpujące, spójne i pozwalają wydać rozstrzygnięcie. Na poparcie wyrażonego stanowiska organ przytoczył pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, zgodnie z którym bez orzeczenia lekarskiego (opinii) bądź sprzecznie z nim organ nie może dokonać rozpoznania choroby, tym samym oznacza to, iż ustalenie jednego z ważnych elementów zaliczenia schorzenia do choroby zawodowej uzależnione jest od treści specjalistycznego orzeczenia lekarskiego. Tak więc bez przedmiotowych opinii bądź sprzecznie z tymi opiniami organ administracji nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy rozpoznane schorzenie mieści się w wykazie chorób zawodowych. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze skarżący L. K. domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez organ odwoławczy. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 2351 kodeksu pracy w związku z § 1 pkt 1 rozporządzenia w sprawie chorób zawodowych i poz. 20.2 załącznika do tego rozporządzenia, poprzez brak uznania, że rozpoznany w orzeczeniach lekarskich zespół rowka nerwu łokciowego stanowi chorobę zawodową ujawnioną w pozycji 20.2 wykazu chorób zawodowych. W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumentację na poparcie podniesionych zarzutów. W odpowiedzi na skargę Śląski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Katowicach wniósł o jej oddalenie. W piśmie procesowym z dnia 03 grudnia 2017 r. skarżący odniósł się do twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko, co obszernie uzasadnił. W piśmie procesowym z dnia 03 stycznia 2018 r. uczestnik postępowania "C" Sp. z o.o. wniosła o oddalenie skargi. W kolejnym piśmie procesowym z dnia z dnia 29 stycznia 2018 r. skarżący odniósł się do pisma uczestnika postępowania, podnosząc, że argumenty pisma uczestnika są gołosłowne, co obszernie uzasadnił. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej zwanej P.p.s.a. - (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją, czy decyzja wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu , nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonego orzeczenia zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż skarga nie jest zasadna. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Ustalając istotny dla sprawy stan faktyczny Sąd stwierdził, że co do istoty nie jest on sporny i został nakreślony powyżej przy omawianiu stanowiska organów sanitarnych jak i strony skarżącej. W tych okolicznościach brak jest podstaw do jego ponownego prezentowania w tej części uzasadnienia. Obowiązująca definicja choroby zawodowej została sformułowana w art. 235¹ Kodeksu pracy. Stosownie zatem do brzmienia tego uregulowania, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". O stwierdzeniu choroby zawodowej decyduje więc zachowanie dwóch wymogów. Pierwszym z nich jest zamieszczenie schorzenia w wykazie chorób, zaś drugim - ustalenie związku przyczynowego pomiędzy powstaniem tej choroby a czynnikami szkodliwymi występującymi w środowisku pracy lub sposobem wykonywania pracy. Rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych (art. 235² Kodeksu pracy). Choroba zawodowa, jest więc pojęciem prawnym oznaczającym zachorowanie, które pozostaje w związku przyczynowym z pracą. Zgodnie z treścią § 8 ust. 1 rozporządzenia z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) decyzję o stwierdzeniu choroby zawodowej albo decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje się na podstawie materiału dowodowego, w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz formularzu oceny narażenia zawodowego pracownika lub byłego pracownika. Pod poz. 20.1 tegoż rozporządzenia jako chorobę zawodową ujęto przewlekłą chorobę układu nerwowego wywołaną sposobem wykonywania pracy – zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W rozpoznawanej sprawie wykazano, że skarżący wykonywał pracę zawodową od 1 września 1974 r. do 24 października1979 r. w "A" (przechowawca akt osobowych: "A" w likwidacji) na stanowisku murarza, od 24 lipca 1982 r. do 28 lutego 1985 r. w "B" w C. na stanowisku suwnicowego, od 18 kwietnia1985 r. do 31 sierpnia 1999 r. w "C" S.A. w C. na stanowisku operatora suwnicy, od 1 września 1999 r. do 13 sierpnia 2002 r. w "D" Sp. z o.o. w C. jako dyspozytor zmiany i dyspozytor wsadu oraz od 14 sierpnia 2002 roku do 30 kwietnia 2015 roku w "C" Spółka z o.o. w C. jako specjalista ds. kontroli jakości, mistrz powłok ochronnych, specjalista ds. kontroli obrotu złomu, żelazostopów, metali kolorowych i wytopu stali, brygadzista SzWiRO, operator suwnicy rozlewniczej. Prowadzone postępowanie wyjaśniające wykazało, że L. K. podczas wykonywania pracy zawodowej wykonywał powtarzalne czynności obciążające stawy nadgarstkowe, a zatem pracował w warunkach stwarzających ryzyko powstania choroby zawodowej w postaci zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Strona była badana w Wojewódzkim Ośrodku Medycyny Pracy - Poradni Chorób Zawodowych w Sosnowcu (orzeczenie lekarskie nr [...] ), gdzie biorąc pod uwagę dane z wywiadu chorobowego, badanie przedmiotowe, konsultację neurologiczną, ortopedyczną, analizę udostępnionej dokumentacji medycznej oraz wynik aktualnego badania neurograficznego, nie stwierdzono u badanego objawów zespołu cieśni nadgarstka. Uwzględniając opis sposobu wykonywania pracy, wynik badania ENeG z dnia 20 października 2016 r. oraz obecność uznanego czynnika ryzyka powstania zespołu cieśni nadgarstka, nie znaleziono podstaw do rozpoznania bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, zespołu cieśni nadgarstka pochodzenia zawodowego. W wyniku złożonego wniosku skarżący został ponownie zbadany w Instytucie Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w Sosnowcu (orzeczenie lekarskie nr [...] ). Po przenalizowaniu przebiegu choroby u L. K. nie potwierdzono występowania w okresie jego aktywności zawodowej lub do roku od jej ustania neurograficznych cech zespołu cieśni nadgarstka. W orzeczeniu wskazano, że w 2013 roku u badanego stwierdzono neurograficzne cechy uszkodzenia w odcinku proksymalnym nerwu pośrodkowego lewego (nie na poziomie cieśni nadgarstka, czyli w odcinku dystalnym nerwu). Obecnie również nie stwierdzono ani klinicznych ani neurograficznych cech rozpatrywanej jednostki chorobowej. Wobec powyższych ustaleń nie znaleziono podstaw do rozpoznania u badanego bezspornie lub co najmniej z wysokim prawdopodobieństwem przewlekłej choroby zawodowej obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Organ odwoławczy podzielił powyższe opinie, również Sąd nie znalazł podstaw do ich zakwestionowania. Opinie te są zasadniczo spójne, a ich uzasadnienie jednoznaczne i logiczne, w wystarczającym zakresie prezentujące podstawę faktyczną przedstawionej konkluzji. W tej sytuacji zasadnie, zdaniem Sądu, organ przyjął, że u strony skarżącej nie zaistniały podstawy do stwierdzenia choroby zawodowej określonej pod poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych. Jednocześnie zaznaczyć należy, że każde orzeczenie lekarskie dotyczące rozpoznania choroby zawodowej jest opinią kwalifikowaną, bez której organ sanitarny nie może dokonać we własnym zakresie rozpoznania choroby i ustalenia, czy mieści się ona w wykazie chorób zawodowych. Organ jest więc takim orzeczeniem związany i nie ma prawa do dokonania samodzielnej oceny dokumentacji lekarskiej, prowadzącej do rozpoznania odmiennego schorzenia. Wynika to z faktu, iż stanowi ono podstawowy wiarygodny środek dowodowy służący stwierdzeniu choroby zawodowej. Związanie organu sanitarnego orzeczeniem kompetentnej placówki medycznej nie jest wprawdzie tożsame z bezkrytyczną akceptacją zawartych w nim informacji, jako że podlega ono ocenie - jak każdy dowód w postępowaniu. Nie oznacza to jednak możliwości kwestionowania ujętego w orzeczeniu rozpoznania w sytuacji, gdy nie budzi ono wątpliwości w świetle pozostałych dowodów. Istotą związania, o którym mowa wyżej jest bowiem to, że organy administracji nie dysponując przeciwdowodami mogącymi wspomniane orzeczenia podważyć, nie mają w tym zakresie przesłanek do przyjęcia, iż rzeczywisty stan zdrowia pracownika kształtuje się odmiennie niż ustalono w toku badań stanowiących podstawę tych orzeczeń (por.: wyrok NSA z dnia 5 stycznia 2007 r., sygn. akt II OSK 1078/06, Lex 315089, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 18 maja 2007 r., sygn. akt IV SA/Gl 794/06, Lex 508491). Biorąc pod uwagę zarzuty skarżącego, że organ nie uznał, że rozpoznany w orzeczeniach zespół rowka nerwu łokciowego stanowi chorobę zawodową, Sąd popiera stanowisko organu odwoławczego, że przedmiotowe postępowanie administracyjne zostało wszczęte w kierunku rozpoznania choroby zawodowej: przewlekłej choroby obwodowego układu nerwowego wywołanej sposobem wykonywania pracy: zespół cieśni w obrębie nadgarstka wym. w poz. 20.1 wykazu chorób zawodowych określonego w przepisach w sprawie chorób zawodowych, wydanych na podstawie art. 237 § 1 pkt 3-6 i § 1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy. Zespół rowka nerwu łokciowego wym. w pozycji 20.2 wykazu chorób zawodowych stanowi odrębną jednostkę chorobową i aby ją rozpoznać należy zgłosić podejrzenie jej występowania właściwemu Inspektorowi Sanitarnemu. Konkludując przyjdzie wskazać, że Sąd nie stwierdził, aby zaskarżone rozstrzygnięcie naruszało przepisy omawianego tu aktu prawnego. Nie stwierdzono również naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w sposób, który miałby wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu orzeczenia organ odwoławczy w sposób dostateczny wykazał, iż wszystkie okoliczności sprawy podlegały ocenie w ramach przeprowadzonego postępowania, a przytoczona w zaskarżonym orzeczeniu argumentacja zapadłego rozstrzygnięcia nakazuje uznać, iż jej uzasadnienie spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., zawiera bowiem wskazanie faktów oraz dowodów, na których rozstrzygający sprawę organ się oparł, oraz uzasadnienie prawne, a więc wyjaśnienie podstawy prawnej orzeczenia. Reasumując w rozpoznawanej sprawie organy w oparciu o posiadane dokumenty oraz informacje podane przez stronę skarżącą dokonały właściwych ustaleń i w sposób wyczerpujący wyjaśniły okoliczności sprawy. W toku postępowania administracyjnego rozważono wszelkie okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności sprawy - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone orzeczenie zostało wydane w wyniku właściwej oceny materiałów sprawy i prawidłowych rozważań prawnych. Biorąc wszystko powyższe pod uwadze Sąd oddalił skargę stosując art. 151 P.p.s.a.