IV SA/Gl 1123/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. K. na decyzję Śląskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej w kwestii wniosku o przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; Wyrokiem z dnia 20 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 6 kwietnia 2018 r. L. K. nadał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku skarżący podniósł, iż nie jest w stanie opłacić wydatków związanych ze sporządzeniem przez profesjonalnego pełnomocnika skargi kasacyjnej od powyższego wyroku. Równocześnie oświadczył, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i posiada mieszkanie o powierzchni 60 m2 oraz samochód marki Skoda Fabia, rok prod. 2004 (wartość 5-7 tysięcy zł - współwłasność z córką), z kolei jego małżonka jest właścicielką samochodu marki Kia Picanto, rok prod. 2005 (wartość 4-5 tysięcy zł). Miesięczny dochód rodziny skarżącego zadeklarowany został w kwocie netto "około 6.000 zł", na co składa się pobierana przezeń emerytura pomostowa, w wysokości 2.500 zł oraz wynagrodzenie za pracę żony, w kwocie "około 3.000-3.400 zł". Nadto wnioskodawca wyszczególnił obciążające go koszty utrzymania wskazując wśród nich czynsz (800 zł), opłaty za: energię elektryczną (132 zł) oraz gaz (118 zł), ubezpieczenie (200 zł), a także wydatki na rehabilitację (500 zł), leki (150 zł), porady lekarskie (250 zł) i badania (400 zł). Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Na wstępie trzeba odnotować, że przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie choroby zawodowej. Stwierdzić zatem przyjdzie, że skarżący jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.", a co za tym idzie, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 10 kwietnia 2018 r. - karta nr 98 akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku strony o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 § 3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego) jest wykazanie przez nią niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Wypada bowiem podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Jak wynika z oświadczeń zawartych we wniosku, zarówno on sam jak i jego małżonka osiągają stałe dochody, których suma netto kształtuje się na poziomie od 5.500 do 6.000 zł, co trudno uznać za kwotę niską w odniesieniu do dwuosobowej rodziny. Nie sposób zatem mówić tu o ubóstwie skoro wyżej wymieniony nie powoływał się równocześnie na występowanie szczególnych okoliczności (jak np. niepełnosprawność w stopniu znacznym, niezdolność do samodzielnej egzystencji, straty poniesione w wyniku nadzwyczajnych zdarzeń losowych), które mogłyby powodować trudną sytuację życiową. Jakkolwiek przy tym skarżący wskazał relatywnie znaczne koszty związane z leczeniem i rehabilitacją, to jednak trzeba podkreślić, że łączna miesięczna suma wszystkich wymienionych we wniosku, obciążających go kosztów utrzymania sprowadza się do kwoty 2.550 zł. Zważywszy powyższe przyjdzie stwierdzić, że po odliczeniu tych wszystkich kosztów, do dyspozycji skarżącego i jego małżonki pozostaje ponad 3 tysiące zł (różnica pomiędzy dochodem netto ich rodziny a wspomnianą sumą kosztów). Nawet więc uwzględniwszy, że kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki, jakie wiążą się zazwyczaj z niezbędnym wyżywieniem oraz zakupem podstawowych środków czystości dla dwóch osób, nie budzi wątpliwości, że umożliwia ona dokonanie oszczędności pozwalających na opłacenie fachowego pełnomocnika, bez uszczerbku w ich koniecznym utrzymaniu. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny wnioskującego i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie jego gospodarstwa domowego, nie sposób uznać, aby mógł ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia adwokata. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy.