IV SA/Gl 1127/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta C. Kierownik Rejonowego Zespołu Pomocy Społecznej Nr [...] w C., na podstawie art. 106 ust. 4, art. 3 ust. 3, 4 w związku z art. 39 ust. 1, 2, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 110 ust. 8 i art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. nr 135 poz. 950), po rozpatrzeniu wniosku R. K. z dnia [...] r. postanowił odmówić przyznania pomocy finansowej na uregulowanie rachunku za [...]. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 3 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Na podstawie art. 3 ust. 4 tej ustawy, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy, powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej nie może przejmować obowiązków ponoszenia kosztów związanych z użytkowaniem [...], gdyż nie odpowiada to celom pomocy społecznej i nie mieści się w jej możliwościach. Ponadto zgodnie z art. 39 ustawy o pomocy społecznej, konieczność [...] nie mieści się w pojęciu niezbędnej potrzeby życiowej. W odwołaniu z dnia [...] r. R. K. wniósł o zmianę lub uchylenie powyższej decyzji podnosząc zarzut, że przy jej wydaniu doszło do błędnej interpretacji pojęcia niezbędnych potrzeb życiowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 39 oraz art. 1, art. 2, art. 3, art. 4, art. 7 i art. 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64 z 2004 r. poz. 593), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że na podstawie art. 39 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek celowy może być przyznany w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. W rozpatrywanej sprawie ustalono, że miesięczny dochód R. K. wynosi [...] zł., a więc nie przekracza kryterium dochodowego określonego dla osoby [...]. Jednocześnie z materiału dowodowego wynika, że wyżej wymieniony na bieżąco korzysta z różnych form pomocy społecznej; - decyzją z dnia [...] r. otrzymał zasiłek celowy na uregulowanie rachunku za [...] i [...] od dnia [...] do [...] r. w wysokości [...] zł., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] zmieniającą decyzję z dnia [...] r. otrzymał zasiłek stały na okres od [...] r. do [...] r. w wys. [...] zł. miesięcznie, natomiast decyzją z dnia [...]r. Nr [...] organ przyznał wyżej wymienionemu zasiłek celowy od dnia [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł. miesięcznie. Organ odwoławczy podzielił pogląd organu pierwszej instancji, że pomoc społeczna nie może przejmować obowiązku ponoszenia bieżących kosztów związanych z użytkowaniem [...]. Ponadto zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze fakultatywnym, co oznacza, że nawet jeśli wnioskodawca spełnia ustawowe kryteria przyznania takiej pomocy, organ nie ma obowiązku jej udzielenia. Środki finansowe, którymi dysponują ośrodki pomocy społecznej, są ograniczone. Celem pomocy społecznej jest udzielenie wsparcia w miarę posiadanych środków. Pomoc ta przysługuje więc przede wszystkim osobom, które nie mogą poprzez własne środki i starania zapewnić sobie minimum egzystencji tj. wówczas gdy realizowanie podstawowych potrzeb takich jak; całodzienne wyżywienie, zapewnienie odzieży, obuwia, czy odpowiednich warunków mieszkaniowych – przekracza ich możliwości. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, R. K. ponownie podniósł zarzut błędnej interpretacji pojęcia niezbędnych potrzeb życiowych przy wydaniu rozstrzygnięcia przez organy administracji obydwu instancji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną – stwierdził, że przy wydaniu decyzji nie zostały naruszone przepisy prawa materialnego ani też przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślenia bowiem wymagało, że na podstawie art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o pomocy społecznej, decyzja o przyznaniu bądź odmowie przyznania zasiłku celowego ma charakter uznaniowy. Jak stanowi wymieniony przepis - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej – wymieniony zasiłek - może być przyznany. Nie ulega zatem wątpliwości, że spełnienie przez wnoszącego o zasiłek celowy, przesłanek przyznania tego świadczenia, nie jest równoznaczne z istnieniem roszczenia o jego przyznanie. Wypełnienie przez skarżącego warunków ustawowych - zarówno co do kryterium dochodowego osoby [...], określonego w art. [...] ust. [...] pkt [...] ustawy o pomocy społecznej – jak i w zakresie wystąpienia [...], czyli jednej z przesłanek wymienionych w art. [...] tej ustawy, jest równoznaczne – jak stanowi art. 8 ust. 1 wymienionej ustawy - z przysługiwaniem prawa do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. Jednakże przyznanie każdego z tych świadczeń jest uzależnione od spełnienia dodatkowych kryteriów, określonych w przepisach ustawy o pomocy społecznej. Rozstrzygnięcie co do przyznania bądź odmowy przyznania świadczenia pieniężnego w formie zasiłku celowego – z uwagi na jego uznaniowy charakter – jest m. in. uzależnione dodatkowo od oceny organu w ramach art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej. Wymieniony przepis stanowi, że potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W zakresie powyższej oceny bardzo istotne znaczenie miały zatem ustalenia wskazane w zaskarżonej decyzji, że w tej samej dacie, z której pochodzi rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji wydane w niniejszej sprawie, skarżącemu zostało przyznane świadczenie w formie zasiłku celowego w wysokości [...] zł. Ponadto w tej dacie zmieniona została decyzja o przyznaniu zasiłku stałego na okres od [...] r. do [...] r. w wysokości [...] zł. Natomiast na podstawie wcześniejszej decyzji przyznano mu zasiłek celowy na uregulowanie [...] za [...] i [...] w wys. [...] zł. od dnia [...] do [...] r. W świetle tych ustaleń trafna była ocena organu, przyjęta jako podstawa odmowy przyznania zasiłku celowego na uiszczenie bieżącej [...] za [...] i [...]. W ramach kontroli przez Sąd zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu – przy uwzględnieniu art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej – podkreślenia zatem wymagało, że w wyniku rozpoznania wniosków R. K. z dnia [...] r. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, nie zostało uwzględnione tylko żądanie dotyczące zasiłku celowego na uregulowanie [...] za [...] i [...]. Natomiast zakres, w jakim wnioski zostały uwzględnione – niezależnie od tego, czy na mocy decyzji objętej niniejszym postępowaniem, czy też decyzji odrębnych - jest okolicznością podlegającą uwzględnieniu zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i uzasadnia ocenę, że decyzja w rozpoznawanej sprawie o odmowie przyznania zasiłku celowego, jest zgodna z przepisami ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym, prawidłowe było rozstrzygnięcie organu odwoławczego, który przyjął, że należało podzielić stanowisko zawarte w uzasadnieniu organu pierwszej instancji i w konsekwencji utrzymał w mocy powyższą decyzję. Przeprowadzając kontrolę w zakresie zgodności z prawem decyzji organów obydwu instancji stwierdzić należało, że ustalenia stanowiące ich podstawę, zostały przeprowadzone w oparciu o prawidłową ocenę zebranego materiału dowodowego. Ponadto nie stwierdzono przekroczenia granic uznania administracyjnego, które ma zastosowanie przy podejmowaniu decyzji w zakresie zasiłku celowego. Uwzględnione zostały bowiem wszystkie okoliczności sprawy, a więc przede wszystkim została przeprowadzona ocena co do zakresu potrzeb skarżącego, które zostały zrealizowane w ramach przyznanych mu świadczeń z pomocy społecznej w drodze odrębnych decyzji. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w świetle art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, także okoliczność, w jakim zakresie wnioskodawca korzysta ze świadczeń pomocy społecznej – przy uwzględnieniu łącznie wszystkich przyznanych świadczeń – ma znaczenie dla oceny, czy występują przesłanki przyznania zasiłku celowego. Jest to w przypadku tego świadczenia szczególnie istotne, gdyż zgodnie z art. 39 ust. 1 w związku z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, zakres stosowania zasiłku celowego jest bardzo ograniczony w stosunku do innych świadczeń pomocy społecznej. Zasadność przyznania bądź odmowy przyznania zasiłku na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej, w bezpośredni sposób zależy również od stopnia, w jakim potrzeby w ogólności - są zaspokojone przez świadczenia przyznane wnioskodawcy odrębnymi decyzjami. Bezzasadny był zatem zarzut skargi dotyczący przyczyn odmowy przyznania zasiłku celowego. Nie tylko bowiem okoliczność, że wniosek o przyznanie pomocy społecznej dotyczy potrzeby z zakresu niezbędnych potrzeb bytowych ma znaczenie dla rozstrzygnięcia tego wniosku. Analizie podlegają bowiem pozostałe przesłanki, omówione w powyższych rozważaniach, które zostały także wskazane w uzasadnieniach obydwu decyzji. Jak już była o tym mowa, zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji, zostały wydane w wyniku ustalenia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, po dokonaniu prawidłowej oceny dowodów i zastosowaniu trafnej wykładni prawa. Organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę, nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i nie naruszyły przepisów prawa materialnego tj. wyżej cytowanych przepisów ustawy o pomocy społecznej. Mając na uwadze przytoczone na wstępie przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) uznać należało, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, a wobec tego została oddalona na podstawie art. 151 P.p.s.a.