IV SA/Gl 1129/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik (spr.) Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant sekr. sąd. Arkadiusz Kmiotek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2008 r. sprawy ze skargi R.G. na orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie funkcjonariuszy Policji uchyla zaskarżone orzeczenie oraz orzeczenie Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] nr [...] Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Komendant Miejski Policji w B. działając na podstawie art. 135s ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. Nr 43 poz. 277 z 2007r.) odmówił uchylenia orzeczenia Nr [...] Komendanta Miejskiego Policji w B. z dnia [...] o uznaniu asp. szt. R. G. winnym naruszenia dyscypliny służbowej i wymierzył mu karę nagany. Jak wynikało z uzasadnienia wskazanego rozstrzygnięcia, w dniu [...] wpłynął do organu wniosek R. G., w którym wskazując na fakt odnalezienia w trakcie sprzątania korytarza Komendy akt sprawy o nr [...], które uznane zostały za zaginione, domagał się wznowienia postępowania zakończonego ostatecznym orzeczeniem i wydania orzeczenia uniewinniającego go od zarzucanego mu czynu. Wnioskujący opisał ,że ostatecznym orzeczeniem wydanym w postępowaniu dyscyplinarnym uznany został za winnego nieprawidłowego wykonywania obowiązków służbowych, dopuszczając do zagubienia powierzonych mu akt sprawy, obecnie odnalezionych , a jako podstawę prawną swego wniosku wskazał art. 135r ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o Policji. Oświadczył, iż akta sprawy [...] odnalezione zostały wraz z innymi, dotyczącymi sprawy [...], w których czynności wykonywał inny funkcjonariusz. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] orzeczono o odmowie wznowienia postępowania dyscyplinarnego powołując się na przepis art. 134r ust.9 ustawy o Policji. Przyczyną rozstrzygnięcia było według organu nie zaistnienie okoliczności mogących mieć wpływ na wznowienie postępowania dyscyplinarnego. Postanowienie to, w wyniku rozpoznania zażalenia złożonego przez R. G., uchylone zostało przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. postanowieniem z dnia [...] Nr [...]. Komendant Wojewódzki Policji stwierdził bowiem, iż odmowa wznowienia postępowania następuje w sytuacjach, gdy jest to niedopuszczalne z przyczyn podmiotowych lub przedmiotowych lub, gdy nastąpiło uchybienie terminu do żądania wznowienia postępowania. Badanie zasadności przesłanek wznowienia postępowania może natomiast nastąpić wyłącznie w postępowaniu toczącym się po jego wznowieniu . Nadto odniesiono się do nieistniejącej normy prawnej (art. 134r ust.9 ustawy o Policji), przywołanej, jako podstawa prawna postanowienia stwierdzając , iż stanowi to rażące naruszenie prawa. Mając to na względzie, Komendant Miejski Policji w B. postanowieniem z dnia [...] nr [...] wznowił postępowanie dyscyplinarne prowadzone przeciwko R. G., a zakończone orzeczeniem [...] dnia [...]. Jako podstawę prawną swego rozstrzygnięcia wskazał przepis art. 135r ust. 1 ustawy o Policji bez odniesienia się do konkretnej przesłanki, która uzasadniałaby od strony formalnej wznowienie postępowania. W następstwie wznowienia postępowania Komendant Miejski Policji w B. wydał wskazane na wstępie orzeczenie o odmowie uchylenia orzeczenia dyscyplinarnego odnosząc się w nim wyłącznie do jednej przesłanki wznowieniowej ujętej w treści art. 135r ust. 1 ustawy o Policji , a to do pkt 1 tego przepisu . Powołując się na dotychczas zebrane dowodowy, które w opinii organu był udokumentowane i należycie uzasadnione, a zatem nie mogły być uznane jako fałszywe, uznał, iż okoliczności wskazywane we wniosku R. G. nie mogą mieć wpływu na ocenę materiału dowodowego. Znalezienie zaginionych akt nie podważa bowiem ustalenia, iż nieprawidłowe wykonanie przez niego obowiązków służbowych doprowadziło do ich zagubienia. W obszernym zażaleniu R. G. ponowił swoje żądanie uniewinnienia od przypisanego mu czynu i uchylenia skutków wymierzonej mu kary. Powołał się na okoliczność znalezienia wraz z aktami zagubionymi, akt innej sprawy o nr [...]. Sprawa ta, jak twierdził, była przydzielona do prowadzenia jemu, jednakże, co wynikać miało z dokumentów w niej zgromadzonych, została powierzona do wykonania czynności innemu funkcjonariuszowi. Zdaniem R. G. mógł uczynić to wyłącznie funkcjonariusz przełożony. Wskazał, iż akta znaleziono razem i ich wygląd świadczył również o łącznym przechowywaniu. Powołał się na swoje twierdzenia z postępowania dyscyplinarnego, iż istotnie pokwitował odbiór akt sprawy, jednakże zdarzały się sytuacje, gdy przełożony bez jego wiedzy mógł akta te przekazać innemu funkcjonariuszowi. Tłumaczyłoby to ich brak w jego dyspozycji, czego nie umiał wyjaśnić poprzednio, w trakcie postępowania dyscyplinarnego. Z przywołanych względów zakwestionował stanowisko Komendanta Miejskiego Policji w B. o nie zaistnieniu okoliczności mogących mieć wpływ na wznowienie postępowania. Orzeczeniem z dnia [...] Nr [...] Wojewódzki Komendant Policji w K., działając na podstawie art. 135n ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 135s ust. 5 ustawy o Policji utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie. Organ odwoławczy zauważył, iż po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego przeprowadzono czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia, stwierdzając, ze nie zaistniała żadna z tych przyczyn. W opinii Komendanta Wojewódzkiego wzięto pod uwagę treść art. 135r ust. 1 ustawy o Policji, a w szczególności jego pkt 2 - ujawnienie nowych istotnych dla sprawy okoliczności, które nie znane były w toku postępowania dyscyplinarnego. Przesłanka ta jednak nie wystąpiła w sprawie, gdyż fakt pobrania, a następnie zagubienia akt postępowania przygotowawczego przez funkcjonariusza R. G. został bezsprzecznie udowodniony, a późniejsze odnalezienie akt nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Pokwitował on odbiór akt, dysponował tymi aktami i nie rozliczył się z nich. W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze funkcjonariusz wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. powołując się na okoliczność odnalezienia zagubionych akt i wskazując, iż ostatnim zapisem, jaki w nich się znajdował, był zapis przełożonego pochodzący z [...]. Oświadczył, iż przełożeni pobierając akta od podwładnego nie kwitowali ich odbioru. Ponad wskazanie tych faktów kwestionował wydane w postępowaniu dyscyplinarnym orzeczenie , zarzucając uchybienia proceduralne. W odpowiedzi na skargę Komendant Wojewódzki Policji w K. wniósł o jej oddalenie w powołaniu na dotychczas prezentowaną w sprawie argumentację. W szczególności stwierdził, iż dokonano dogłębnej analizy wniosku skarżącego i ustaleń dotyczących zaginionych akt. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył , co następuje: Jak stanowi art. 2 i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli działalności administracji publicznej. Kontrola ta zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269) sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Realizując swoje uprawnienia sądy administracyjne badają zatem , czy objęte skargą decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania (wówczas władne są uchylić wadliwe rozstrzygnięcie), jak też kontrolują czy nie są one dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność. Przy czym, jak głosi art.134 § 1 tej ustawy, nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto oceny legalności dokonują również z urzędu. Przeprowadzając ocenę legalności zaskarżonej decyzji w tych ramach Wojewódzki Sąd Administracyjny dopatrzył się uchybień wywołujących opisane powyżej skutki, co stało się przyczyną uwzględnienia skargi. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą prawną możliwość ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, dotknięte było kwalifikowaną wadliwością prawną przewidzianą w sposób wyczerpujący w art. 135r ust.1 ustawy o Policji. Wznowienie postępowania stanowi odstępstwo ogólnej zasady trwałości decyzji administracyjnej. Postępowanie wznawia się w sprawie zakończonej ostateczną decyzją (a także określonymi w ustawie o Policji orzeczeniami) Granice postępowania wznowieniowego wyznacza zatem zakres sprawy administracyjnej, która została rozstrzygnięta w toku instancji. O ile w postępowaniu zwykłym głównym przedmiotem rozpoznania jest rozstrzygnięcie w trybie przewidzianym w prawie procesowym i zgodnie z przepisami prawa materialnego sprawy administracyjnej, to przedmiotem postępowania nadzwyczajnego jest przeprowadzenie weryfikacji decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym. Postępowanie to ma własną, odrębną podstawę prawną i polega na ponownym rozpatrzeniu sprawy zakończonej ostateczną decyzją w celu sprawdzenia, czy któraś z wad wymienionych wyczerpująco w art. 135r ust. 1 ustawy o Policji nie wpłynęła na treść rozstrzygniecia wydanego w postępowaniu zwyczajnym. Analiza obowiązków obciążających prowadzącego postępowanie w sprawie, które na mocy art. 135r ust. 1 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji (tekst jednolity Dz. U. Nr.43 poz.277 ) zostało wznowione , prowadzi do stwierdzenia, iż ustawodawca nakazał organowi Policji, po wznowieniu postępowania dyscyplinarnego, przeprowadzić czynności dowodowe , a dopiero po ich przeprowadzeniu dokonać właściwych ustaleń będących podstawą ponownego rozstrzygnięcia sprawy. Nakazane organowi czynności dowodowe ograniczone zostały w regulacji prawnej zawartej w treści art. 135s ust. 1 wskazanej ustawy do przyczyn wznowienia, a traktować je należy jako obowiązkowe. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia rzeczywiście wystąpiła w sprawie i jakie z tego wynikają skutki dla rozstrzygnięcia sprawy może być bowiem wyłącznie efektem przeprowadzonego ponownie postępowania. Przenosząc zatem wskazane unormowanie prawne na grunt rozpoznawanej sprawy, nie może budzić wątpliwości, iż obowiązkiem organu, po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego, było przeprowadzić postępowanie dowodowe w zakresie nowych faktów wskazanych przez skarżącego, a zaakceptowanych przez organ od strony formalno-prawnej, jako podstawa do wznowienia postępowania dyscyplinarnego. Wznowienie postępowania w kontrolowanej sprawie nastąpiło bowiem w szczególności, co wynika jednak wyłącznie z uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, przy uwzględnieniu przesłanki opisanej w treści art. 135r ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji, a to w związku z ujawnieniem istotnych dla sprawy okoliczności, które nie były znane w toku postępowania dyscyplinarnego. Jednak rozważań organu zawartych w uzasadnieniu orzeczenia organu I instancji, a podtrzymanych w pełni przez organ odwoławczy, z całą stanowczością, wbrew twierdzeniu Komendanta Wojewódzkiego Policji, nie można uznać za "przeprowadzenie czynności dowodowych". Mimo bowiem stwierdzenia, że: "przeprowadzono czynności dowodowe ograniczone do przyczyn wznowienia" , akta sprawy wskazują na brak jakiegokolwiek działania organu zmierzającego do przeprowadzenia postępowania dowodowego. Organ bowiem ograniczył się do oceny wpływu na odpowiedzialność skarżącego faktu znalezienia uznanych za zagubione akt sprawy [...], dochodząc do konstatacji, iż zdarzenie odnalezienia akt, pozostaje bez związku z przypisanym skarżącemu uchybieniem dyscyplinie służbowej. Nieprawidłowe bowiem zdaniem organu wykonanie obowiązków służbowych przez funkcjonariusza doprowadziło do zagubienia akt, a ich odnalezienie nie może stanowić przyczyny jego ekskulpacji. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał takie działanie organu za sprzecznie z przepisami ustawy o Policji. Wydanie bowiem orzeczenia w trybie art.135s ust.1 pkt 2 ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji ( tekst jednolity Dz. U. Nr 43 poz.277 z 2007r.) bez przeprowadzenia czynności dowodowych w nim określonych, tj. oparcie go na dowodach i ustaleniach faktycznych poczynionych w toku dotychczasowego postępowania, stanowi naruszenie cytowanego przepisu w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Zbadanie przyczyn wznowienia pod względem ich wpływu na wydane w dotychczasowym postępowaniu ostateczne orzeczenie jest bowiem konieczne dla prawidłowego rozstrzygnięciem sprawy. Przedwczesnym zatem było, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, rozstrzygnięcie o braku istotnego wpływu ujawnionych nowych, nie znanych w chwili orzekania w sprawie skarżącego okoliczności, bez przesłuchania wskazanego we wniosku o wznowienie postępowania funkcjonariusza zajmującego się sprawą nr [...], której akta znalezione zostały wraz z aktami sprawy [...] uznanymi za zagubione. Niezbędne było także, w opinii Sądu, ustalenie szczegółowych okoliczności odnalezienia tych akt, czego bez przesłuchania osób w tym zdarzeniu uczestniczących nie można było dokonać. Niezbędna była również szczegółowa analiza ostatnich zapisów widniejących w aktach sprawy [...]. Czynności te zostaną zatem przeprowadzone w ponownym postępowaniu , pozwalając organowi na dokonanie ustaleń stanowiących podstawę do wydania prawidłowego orzeczenia, o którym mowa w art. 135s ust. 1 ustawy o Policji. Ponownie zwraca się uwagę, iż we wznowionym obecnie postępowaniu dyscyplinarnym przypisano skarżącemu naruszenie dyscypliny służbowej polegające na zagubieniu służbowych akt. Istotnie, można byłoby się zgodzić ze stanowiskiem organu, iż fakt znalezienia zagubionych akt nie niweluje faktu ich zgubienia. Jednakże nie jest okolicznością, o której mowa w art. 135s ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji znalezienie akt sprawy [...]. Jest to co prawda nowy fakt ale nie istniejący w czasie wydawania orzeczenia dyscyplinarnego. Znalezione natomiast akta mogą pozwolić organowi na odtworzenie informacji, które istniały w czasie wydawania orzeczenia dyscyplinarnego, a których organ nie znał. Informacje te stanowić będą obecnie nowe okoliczności, o których mowa w art. 135s ust. 1 pkt 2 ustawy o Policji . Ustalenia dokonane w oparciu o nowe fakty , nie znane dotychczas prowadzącemu postępowanie, stanowią bezspornie istotne dla sprawy zagadnienia, których nie można ocenić bez wypełnienia obowiązku opisanego w treści art. 135s ust. 1 ustawy o Policji, co wymaga powrotu sprawy do organu I instancji. Na marginesie zaznaczyć można, iż postanowienie o wznowieniu postępowania wydane przez Komendanta Miejskiego Policji w B. nie zawierało w istocie wskazania podstawy wznowienia. W wyniku tego uchybienia oba organu Policji rozstrzygające w sprawie rozważania swoje odnosiły do różnych podstaw wznowieniowych – pkt 1 i pkt 2 art. 135r ust. 1 ustawy o Policji, co stanowi również o konieczności ponownego rozważenia sprawy. Z tych więc przyczyn, na podstawie art. 135 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.