IV SA/Gl 113/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie: WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik WSA Beata Kalaga –Gajewska (spr.) Protokolant: st. sekret. sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu w dniu 18 października 2005 r. sprawy ze skargi M. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 3, art. 4, art. 32 ust.1 i 2, art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zm.) Dyrektor Ośrodka Pomocy Społecznej w C. – D. przyznał M. F. zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów energii elektrycznej w wysokości [...], - zł. W jej uzasadnieniu podniósł, że w czasie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. M. F. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w C. – D. o przyznanie mu na ten cel pomocy w formie zasiłku celowego. Na podstawie wywiadu środowiskowego ustalono, iż strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a jej dochód stanowi zasiłek stały wyrównawczy i wynagrodzenie za wykonywane dorywczo prace. Strona spełniła zatem wymagane ustawowo kryterium dochodowe określone w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i kwalifikuje się do przyznania świadczeń z pomocy społecznej. Jednocześnie dysponuje takimi środkami pieniężnymi, które wystarczają na pokrycie przypadających na nią połowy kosztów energii elektrycznej w wysokości [...],[...] - zł. (wg załączonego rachunku). W odwołaniu od tej decyzji strona domagała się powtórnego przeanalizowania jej sprawy i przyznania zasiłku celowego w wyższej wysokości, gdyż jej zdaniem nie posiada żadnych własnych środków finansowych. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. – B. z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 3, art. 4, art. 32 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej utrzymana została w mocy decyzja organu I instancji. W jej uzasadnieniu uznano, iż strona kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej, bowiem spełnia przesłanki określone w art. 4 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej (bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba i wysokość dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku). Organ odwoławczy podkreślił, iż wnioskowana przez stronę pomoc przyznawana jest w ramach uznania administracyjnego i tylko w celu zaspokojenia jej niezbędnych potrzeb życiowych, których ona sama nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia. W zaistniałej sytuacji strona w granicach swoich możliwości finansowych może pokryć pozostałe koszty energii elektrycznej. Zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie stwierdziło w rozpatrywanej sprawie naruszenia przez organ I instancji granic uznania administracyjnego, które uzasadniałoby uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż organy pomocy społecznej nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych sprawy. W szczególności nie uwzględniły faktu, iż w dniu wydania decyzji pierwszoinstancyjnej skarżący nie posiadał innych środków finansowych niż kwota [...], - zł., za którą miał dokonać zakupu żywności, ale był zmuszony przeznaczyć ją na realizację rachunku za energię elektryczną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał swoje stanowisko i argumenty przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż brak jest podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa, a tylko w takim aspekcie podlegała ona kontroli sądowej, stosownie do art. 1 i 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie ustawą p.p.s.a. oraz art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Ustawa z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. nr 64, poz. 414 z późn. zmianami), zwana dalej ustawą o pomocy społecznej, reguluje prawo do świadczeń z pomocy społecznej, a sytuacja materialna osoby ubiegającej się o przyznanie świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej ustalana jest i oceniana pod względem uprawnień wypływających z tej ustawy. Pierwszą i zasadniczą przesłanką kwalifikującą do uzyskania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest spełnienie warunków określonych w art. 4 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z okoliczności wymienionych w jej art. 3 pkt 1-11. Natomiast celem pomocy społecznej jest zaspokajanie niezbędnych potrzeb życiowych osób i rodzin (art. 2 ust. 1), których nie są one w stanie zaspokoić wykorzystując własne środki, możliwości i uprawnienia (art. 1 ust. 1). Oznacza to, że osoba występująca o przyznanie pomocy społecznej powinna przede wszystkim pokrywać wydatki związane z utrzymaniem z własnych dostępnych jej środków. Brak jakichkolwiek środków na pokrycie tych wydatków stwarza możliwości otrzymania pomocy społecznej w pełnym zakresie bądź też organ pomocy społecznej uwzględniając środki strony, własne możliwości finansowe i sytuację istniejącą na terenie objętym zakresem jego działania, uprawniony jest przyznać tylko ograniczoną pomoc. Dopiero po ustaleniu, że taka pomoc jest niezbędna, organ może przyznać (ale nie musi) zasiłek celowy, biorąc pod uwagę wyżej przytoczone okoliczności - przemawiające za udzieleniem pomocy, jak i przeciw jej udzieleniu. Odnosi się to również do wysokości przyznanej pomocy. Ponadto organ przy podejmowaniu decyzji obowiązany jest mieć na uwadze to, czy w obrębie jego działania znajdują się inne osoby w trudniejszej sytuacji materialnej, co w sytuacji posiadania ograniczonych środków finansowych może spowodować brak funduszy na pomoc dla osób bardziej jej potrzebujących. Przyznanie zatem zasiłku celowego ma charakter fakultatywny, a decyzje w tym przedmiocie podejmowane są w ramach uznania administracyjnego, a uznanie to nie jest dowolne, ale wynika z zasad ogólnych sformułowanych w art. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Dlatego należy mieć na względzie, iż wysokość udzielonej pomocy jest zawsze uzależniona od środków finansowych będących w dyspozycji ośrodków pomocy społecznej. Nadto jest naturalną rzeczą, iż środki otrzymane z tego tytułu mogą być nie wystarczające do pokrycia wszystkich zgłoszonych potrzeb. Treść tych przepisów wskazuje, że decyzje w tym zakresie podejmowane są przez organ administracyjny na podstawie oceny potrzeb, a także możliwości ich zaspokojenia, przy czym wysokość samego zasiłku celowego nie wynika z żadnego przepisu. W niniejszej sprawie organy administracyjne dokonały prawidłowo oceny sytuacji materialnej skarżącego, bowiem pomimo, iż skarżący kwalifikuje się do przyznania zasiłku celowego z pomocy społecznej (spełnia przesłanki określone w art. 4 ust. 1 i art. 3 ustawy o pomocy społecznej - bezrobocie, niepełnosprawność, długotrwała choroba i wysokość dochodu w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku) to nie można uznać, że przyznanie mu zasiłku celowego w wysokości [...],- zł. nastąpiło z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i przysługującego tym organom prawa swobodnej oceny dowodów (art. 80 K.p.a.). Fakt spełnienia kryteriów ustawowych nie oznacza automatyczne przyznania świadczenia we wnioskowanej wysokości ([...],[...] - zł.). Stwarza jedynie obowiązek wyraźnego uzasadnienia, dlaczego świadczenie zostało przyznane w niższej wysokości. W niniejszej sprawie postępowanie dowodowo - wyjaśniające i dokonana na tej podstawie ocena stanu faktycznego są prawidłowe. Zaskarżona decyzja wyraźnie wskazuje, dlaczego wnioskowane świadczenie nie mogło być przyznane w żądanej wysokości i jakimi kryteriami kierował się organ odwoławczy przy jej wydaniu. Organy administracyjne rozpatrując niniejszą sprawę, a w szczególności możliwości pomocy społecznej prawidłowo uznały, że nie pozwalają one na uwzględnienie w całości wniosku skarżącego. Reasumując, uzasadnienia decyzji obu organów administracyjnych zawierają wyraźnie określone kryteria wynikające z zasad ogólnych ustawy o pomocy społecznej, a omówienie rozstrzygnięcia opartego o te kryteria wskazuje, że decyzje tych organów nie są dowolne. W tym stanie rzeczy uznać należy, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów ustawy o pomocy społecznej, ani też przepisów postępowania administracyjnego, jak również nie przekracza dopuszczalnych granic uznania administracyjnego, zatem Sąd nie miał podstaw do jej wzruszenia. Wobec powyższego, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji.