IV SA/Gl 1130/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Specjalista Magdalena Kurpis, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2019 r. sprawy ze skargi K.Ś. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatku do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. [...] Prezydent Miasta K. decyzją z [...] r, nr [...] , wydaną na podstawie art. 6, art. 9 - 15 i art. 24 oraz art. 22 ust. 1d ustawy o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1952) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 32 ustawy z 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemem wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r., poz. 1428) postanowił K.S. przyznać zasiłek rodzinny na dziecko M.S. w kwocie 124 zł miesięcznie na okres od 1 listopada 2018 r. do 31 października 2019 r., a także przyznał dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2019/2020 w kwocie 1000 zł jednorazowo we wrześniu 2020 r. oraz odmówił przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że strona spełnia wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego, natomiast odmowa spowodowana została tym, że nie są spełnione wymogi do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, ponieważ sąd powszechny w orzeczeniu z [...] r. w całości obciążył stronę kosztami utrzymania syna i odstąpił od zasądzenia alimentów wyłącznie na jej rzecz. Z decyzją tą nie zgodziła się strona, która wniosła odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraziła niezadowolenie z otrzymanej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. W jej ocenie sąd powszechny orzekł o świadczeniach alimentacyjnych, albowiem obciążył rodziców kosztami utrzymania dzieci. Nadto zaznaczyła, że organ odwoławczy przyznał jej ten dodatek na okres od 1 lutego 2018 r. do 31 października 2018 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przedstawił sytuację faktyczną w jakiej znajduje się strona, a w dalszej kolejności przywołał przepisy prawa leżące u podstaw podejmowanego rozstrzygnięcia. W szczególności organ ten przywołał treść art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych jak również art. 11a tej ustawy określający wymogi jakie należy spełniać, aby móc ubiegać się o przyznanie przedmiotowego dodatku. W końcowej części uzasadnienia organ ten dokonał przybliżenia postanowień wynikających z orzeczenia sądu powszechnego i stwierdził, że sąd powierzył obojgu rodzicom wykonywanie władzy rodzicielskiej na dziećmi i wskazał, że jedno z nich mieszka z ojcem a drugi syn z matką, a kosztami utrzymania synów obciążył poszczególnych rodziców, a zatem strona obciążona została kosztami utrzymania syna M., a także w orzeczeniu tym oddalono pozew o zasądzenie alimentów na rzecz strony. W konsekwencji organ ten doszedł do przekonania, że strona nie ma zasądzonych alimentów na rzecz syna, a tym samym nie wystąpiła przesłanka uzasadniająca przyznanie przedmiotowego dodatku. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniosła K.S.. Do skargi tej dołączyła odwołanie wniesione do wyżej wskazanego organu odwoławczego. We wskazanym piśmie wskazała na swoją trudną sytuację materialną, jak również zaakcentowała, że w jej ocenie sąd powszechny w wyroku z [...] r. kosztami utrzymania dzieci obciążył rodziców, a to oznacza, że orzekł o świadczeniach alimentacyjnych, a tym samym spełnia wymogi do otrzymania wnioskowanego dodatku. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o oddalenie wniesionej skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zawarło w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 2107) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie stwierdzić, że przedmiotem sporu między organami administracji a skarżącą jest tylko jedna okoliczność, a mianowicie, czy spełnia ona wymogi do otrzymania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Oznacza to, że decyzja organu pierwszej instancji w części dotyczącej przyznania skarżącej zasiłku rodzinnego i dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego nie była przez nią kwestionowana. Skarżąca wyraziła jedynie niezadowolenie z tej części decyzji organu pierwszej instancji, mocą której odmówił on jej przyznania przedmiotowego dodatku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach w swoim rozstrzygnięciu utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji, przy czym odniosło się zarówno do prawa skarżącej do otrzymania zasiłku rodzinnego jak również dodatków z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i samotnego wychowywania dziecka. Organ ten uznał, że skarżąca spełnia wymogi do otrzymania zasiłku rodzinnego oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do braku przesłanek do przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Powyższa analiza pozwala stwierdzić, że skarżąca kwestionowała wyłącznie rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji odmawiające jej przyznania dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka, a tym samym nie kwestionowała tych rozstrzygnięć, mocą których otrzymała zasiłek rodzinny oraz dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Treść decyzji organu pierwszej instancji jest złożona i pozornie może oznaczać, że porusza jednorodną problematykę, jednakże w praktyce decyzja organu pierwszej instancji składa się z trzech autonomicznych rozstrzygnięć. Pierwsze z nich odnosi się do zasiłku rodzinnego i pozytywne rozstrzygnięcie w tym zakresie przesądza o kolejnych dwóch podjętych przez ten organ, a mianowicie o przewidzianych w ustawie o świadczeniach rodzinnych dodatkach. Organ pierwszej instancji mocą swojej decyzji przyznał jeden dodatek i odmówił prawa do otrzymania drugiego dodatku ze wskazanych przez skarżącą. Stwierdzenia powyższe oznaczają, że organ odwoławczy wypowiedział się w swojej decyzji w odniesieniu do tych decyzji organu pierwszej instancji, które przez skarżącą nie były kwestionowane. Tym samym organ ten dopuścił się naruszenia przepisów prawa w stopniu uzasadniającym eliminację jego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego, ponieważ wypowiedział się o tych rozstrzygnięciach organu pierwszej instancji, które przez skarżącą nie były kwestionowane. Skład orzekający w niniejszej sprawie nie orzekł o nieważności kontrolowanego rozstrzygnięcia, ponieważ jest ono składową kilku rozstrzygnięć i dodatkowo wiąże się to z wykładnią przepisów prawa. Obok powyższego naruszenia prawa skład orzekający w sprawie stwierdza, że organy administracji wypowiadające się w sprawie, w sposób nieprawidłowy odczytały treść przepisów prawa oraz treść orzeczenia sądu powszechnego mającego istotne znaczenie w sprawie. Na wstępie tej części rozważań przyjdzie stwierdzić, że zgodnie z treści art. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli: 1) dziecko lub osoba ucząca się pozostają w związku małżeńskim; 2) dziecko zostało umieszczone w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie albo w pieczy zastępczej; 3) osoba ucząca się została umieszczona w instytucji zapewniającej całodobowe utrzymanie; 4) pełnoletnie dziecko lub osoba ucząca się jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko; 5) osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało ustalone, na rzecz dziecka od jego rodzica, świadczenie alimentacyjne na podstawie tytułu wykonawczego pochodzącego lub zatwierdzonego przez sąd, chyba że: a) rodzice lub jedno z rodziców dziecka nie żyje, b) ojciec dziecka jest nieznany, c) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone, d) sąd zobowiązał jednego z rodziców do ponoszenia całkowitych kosztów utrzymania dziecka i nie zobowiązał drugiego z rodziców do świadczenia alimentacyjnego na rzecz tego dziecka, e) dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców sprawowaną w porównywalnych i powtarzających się okresach, Stosownie natomiast do postanowień art. 11a tej ustawy dodatek z tytułu samotnego wychowywania dziecka przysługuje samotnie wychowującym dziecko matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne na rzecz dziecka od drugiego z rodziców dziecka, ponieważ: 1) drugi z rodziców dziecka nie żyje; 2) ojciec dziecka jest nieznany; 3) powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z postanowień orzeczenia sądu powszechnego z [...] r. wynika, że wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi stron powierza się obojgu rodzicom, jak również ustalono miejsce ich zamieszkania. Nadto w orzeczeniu tym ustalono zasady kontaktów z dziećmi a także zamieszczono rozstrzygnięcie, iż kosztami utrzymania poszczególnych dzieci obciążono rodziców u których dzieci te zamieszkiwały oraz oddalono żądanie skarżącej o zasądzenie alimentów na jej rzecz. Z rozstrzygnięcia tego wynika w sposób nie budzący wątpliwości dla składu orzekającego, że każdy z rodziców został zobowiązany do ponoszenia pełnych kosztów utrzymania dziecka jemu powierzonego, a zarazem został zwolniony z ponoszenia takowych w stosunku do dziecka przebywającego u drugiego z byłych współmałżonków. Fakt odmowy zasądzenia alimentów na rzecz skarżącej w realiach rozpoznawanej sprawy nie ma żadnego znaczenia. Treść przywołanych powyżej przepisów i opisany stan faktyczny, a zwłaszcza treść orzeczenia sądu powszechnego skłoniły organy administracji do odmowy przyznania skarżącej dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Rozstrzygnięcia organów administracji nie są trafne i nie zasługują na aprobatę. Treść przywołanych powyżej norm prawnych jest czytelna, skarżąca chcąc otrzymać wnioskowany dodatek winna wykazać się tym, że powództwo o ustalenie świadczenia alimentacyjnego od drugiego z rodziców zostało oddalone. Z treści przywołanego orzeczenia sądu powszechnego wynika natomiast to, że sąd ten wypowiedział się co do kosztów utrzymania synów skarżącej i jej byłego męża i każdy z rodziców mocą tego orzeczenia został zobowiązany do pokrywania w całości kosztów utrzymania syna u niego zamieszkującego. Rozstrzygnięcie takie wydaje się być racjonalne, ponieważ oznacza zarazem, że każdy z rodziców ponosi pełne koszty utrzymania dziecka u niego przebywającego i równocześnie jest w całości zwolniony z ponoszenia takowych kosztów w stosunku do dziecka przebywającego u drugiego z byłych współmałżonków. Takie uregulowanie powoduje, że odpadają wszelkie ewentualne spory co do płacenia bądź nie alimentów przez osoby zobowiązane. Jednocześnie unormowanie takie oznacza, że roszczenie alimentacyjne w stosunku do dziecka przebywającego u każdego z nich zostało oddalone. W konsekwencji uznać należy, że sąd wypowiedział się co do alimentów i oddalił powództwo w tym zakresie. W świetle powyższego zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie wyczerpana została przesłanka przewidziana treścią art. 11a ust. 1 pkt 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych, warunkująca skuteczne ubieganie się o przyznanie dodatku z tytułu samotnego wychowywania dziecka. Powyższe ustalenia pozwalają stwierdzić, że wyczerpana została przesłanka naruszenia przepisów prawa materialnego, a tym samym zgodnie z treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi. W ramach ponownie prowadzonego postępowania organ pierwszej instancji mając na uwadze wskazania zawarte w niniejszym wyroku oraz przeprowadzoną analizę orzeczenia sądu powszechnego podejmie stosowne rozstrzygnięcie. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji. mr