IV SA/Gl 1138/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2018 r. sprawy ze skargi K. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia rodzicielskiego uchyla zaskarżoną decyzję. K. M. w dniu 12.07.2017 r. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – K. M. (ur. [...] r.). Prezydent Miasta J. decyzją z dnia [...]r., nr [...], odmówił K. M. przyznania wnioskowanego prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko K. M., w okresie od 3 lipca 2017 r. do 31 maja 2018 r. i przyznał prawo do świadczenia rodzicielskiego na K. M., w okresie od 1 do 30 czerwca 2018 r. w kwocie 1.000,00 zł. i w okresie od 1 do 2 lipca 2018 r. w kwocie 64,60 zł. uznając, że nastąpił zbieg świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego w okresie od 03.07.2017r. do 31.05.2018 r., bowiem decyzją z dnia [...]r., nr [...] zmienioną w dniu [...]r., przyznane zostało prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, w okresie od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 31 maja 2018 r., w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem K. M. (ur. [...]r.), z tego powodu nie spełnia w wymienionym okresie warunków określonych w art. 27 ust. 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r. poz. 1518 z późn. zm., dalej w skrócie: "ustawa"). W odwołaniu od powyższej decyzji K. M. zakwestionowała stanowisko organu podnosząc, iż zbieg świadczeń nie dotyczy tego samego dziecka. Jej zdaniem świadczenie powinno być przyznane na zdrową córkę K. M. bez względu na pobierany na niepełnosprawnego syna K. M. zasiłek pielęgnacyjny. Decyzją z dnia [...]r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r. poz. 1257, dalej w skrócie: "k.p.a."), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach uchyliło decyzję organu I instancji z dnia [...]r. i odmówiło przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – K. M. od dnia 01.08.2017 r. do dnia 31.05.2018 r., oraz przyznało prawo do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – K. M. w okresie: od 3 do 31 lipca 2017 r. w kwocie 935,50 zł., od 1 do 30 czerwca 2018 r. w kwocie 1000,00 zł., od 1 do 2 lipca 2018 r. w kwocie 64,60 zł. W uzasadnieniu przytoczyło brzmienie art. 17 c ust. 1 pkt 1 i art. 27 ustawy akcentując w szczególności ustęp 5 tego przepisu, zgodnie z którym w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów - przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną - także w przypadku, gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Wskazało, iż na mocy art. 27 ust. 5 ustawy, w przypadku zbiegu uprawnień m.in. świadczenia rodzicielskiego i świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną, także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami. Wynika to z nowego brzmienia tego przepisu, w związku z treścią ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z systemami wsparcia rodzin (Dz. U. z 2017 r. poz. 1428, dalej w skrócie: "ustawa nowelizująca"). W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, w obecnym stanie prawnym ukształtowanym art. 27 ust. 5 pkt 5 ustawy, prawo do przyznania jednego ze świadczeń, na skutek zbiegu uprawnień, na podstawie wyboru osoby uprawnionej dotyczy również sytuacji, gdy osoba wnioskująca o świadczenie wychowuje lub sprawuje opiekę nad różnymi dziećmi. Z dokonanej analizy akt sprawy wynika, że decyzją nr [...] z dnia [...]r. przyznano K. M. świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością opieki nad synem K. M. w okresie od 01.04.2016 r. do 31.05.2018 r., zmienionej następnie decyzją nr [...] z dnia [...]r. W dniu 12.07.2017 r. wpłynął nowy wniosek o przyznanie prawa do świadczenia rodzicielskiego na córkę K. M. (ur. [...]r.). W tej sytuacji, organ I instancji błędnie uznał, że w sprawie od dnia 3 do dnia 31 lipca 2017 r. zachodzi zbieg uprawnień do świadczeń z art. 27 ust. 5 ustawy. Wskazana zmiana brzmienia powołanego przepisu weszła w życie od dnia 1 sierpnia 2017 r., dlatego zbieg uprawnień do określonych świadczeń miał zastosowanie tylko w sytuacji, gdy mielibyśmy do czynienia ze zbiegiem uprawnień w sensie podmiotowym, zarówno co do osoby sprawującej opiekę lub wychowanie, jak i osoby wymagającej opieki. Innymi słowy, przytoczony wyżej przepis dotyczył prawa do przyznania jednego ze świadczeń rodzinnych na skutek zbiegu uprawnień na podstawie wyboru osoby uprawnionej, w sytuacji wychowania lub opieki nad tym samym dzieckiem, a nie dotyczył przypadku, gdy mielibyśmy do czynienia ze zbiegiem uprawnień z tytułu wychowywania lub opieki nad różnymi dziećmi. Po zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych z dniem 1 sierpnia 2017 r. taki zbieg uprawnień zaistniał i z tego powodu w okresie pobierania świadczenia pielęgnacyjnego na pierwsze dziecko nie przysługuje K. M. świadczenie rodzicielskie. Z uwagi na błędną wykładnię brzmienia art. 27 ust. 5 ustawy zastosowaną przez organ I instancji decyzja z dnia [...]r. musiała zostać uchylona, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do przyznania świadczenia rodzicielskiego za okres od 3 do 31 lipca 2017 r. W skardze, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, K. M. domagała się zmiany niekorzystnej dla niej decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania prawa do świadczenia rodzicielskiego na dziecko – K. M. i przyznania wnioskowanego świadczenia również od miesiąca sierpnia do miesiąca października 2017 r. Powołała się na treść art. 6 pkt 17 ustawy zmieniającej, który ma zastosowanie od dnia 1.11.2017 r., chociaż z art. 41 tej samej ustawy zmieniającej wynika, że cała wchodzi w życie już z dniem 01.08.2017 r., z wyjątkiem wymienionych w tym przepisie artykułów, w którym nie znalazł się jej art. 6 pkt 17. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz podtrzymał stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Powtórzył, że zmiana brzmienia art. 27 ust. 5 ustawy dotyczy wyeliminowania wątpliwości związanych ze zbiegiem prawa do świadczeń rodzinnych i konieczności wyboru przez osobę uprawnioną tylko jednego ze świadczeń, także w sytuacji, gdy uprawnienia dotyczą różnych dzieci. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369, zwanej dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W pierwszej kolejności przyjdzie dostrzec, na co zwrócił uwagę organ odwoławczy w treści odpowiedzi na skargę, że zgodnie z art. 24 ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń o których mowa w art. 9, art. 14, art. 15, art. 15a, art. 15b, art. 16, art. 17 i art. 17c ( w tym również świadczenia rodzicielskiego). Bezspornie wnioskowane przez skarżącą świadczenie rodzicielskie ustala się na ściśle określony okres związany z dniem porodu i ilością urodzonych dzieci (art. 17c ustawy). Nie sposób jednak zgodzić się z argumentacją zawartą w odpowiedzi na skargę, że zmienione brzmienie art. 27 ust. 5 ustawy obowiązuje od dnia 1 sierpnia 2017 r. i należy je zastosować w przypadku skarżącej. Z treści przepisu intertemporalnego, jakim jest art. 17 ustawy nowelizującej wynika, iż przepisy ustawy zmienianej w jej art. 6 (a więc przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych), w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Ustawodawca wyłączył jednak spod wskazanego vacatio legis jedynie art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6 ustawy nowelizującej. Jednocześnie w żadnym z innych przepisów ustawy nowelizującej nie wskazano daty wejścia w życie tych przepisów. Takie rozwiązanie sugeruje, że wyłączenie w stosunku do tych przepisów traktowane jest jako wyjątek, bowiem ustawodawca zrezygnował z dłuższego niż 14 dni vacatio legis. Jest to o tyle słuszne, że regulacje te nie kształtują w sposób odmienny dotychczasowych uprawnień do świadczeń. Jednakże odnoszą się do danych wymaganych we wniosku o ustalenie prawa do świadczenia i zawierają delegację do wydania aktu wykonawczego, a także potwierdzają dotychczas stosowaną praktykę przy ocenie uprawnień do świadczeń (art. 16a ust. 9 i art. 17 ust. 6 ustawy nowelizującej w związku z jej art. 6). Błędnie zatem odczytuje organ odwoławczy treść art. 17 ustawy nowelizującej uznając, że z dniem jej wejścia w życie obowiązywać zaczął także art. 27 ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych w zmienionej wersji. Przepis intertemporalny określa natomiast wyraźnie, że art. 27 ust. 5 w brzmieniu nadanym ustawą nowelizacyjną ustawy o świadczeniach rodzinnych ma zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy, począwszy od dnia 1 listopada 2017 r. Przedmiotowe świadczenie nie jest przyznawane na okres świadczeniowy, zatem przepis art. 6 ust. 17 ustawy nowelizującej ustawę o świadczeniach rodzinnych obowiązuje z datą wejścia jej w życie. Wnioskowane świadczenie rodzicielskie mieści się w katalogu świadczeń rodzinnych zdefiniowanych w art. 2 pkt 5 ustawy, jak również w przepisie intertemporalnym, który jasno mówi, iż przepisy ustawy zmienianej w art. 6, w brzmieniu nadanym tą ustawą, z wyłączeniem art. 16a ust. 9, art. 17 ust. 6, art. 23 ust. 3 pkt 1, ust. 4 pkt 1, ust. 5 i 5d ustawy zmienianej w art. 6, mają zastosowanie po raz pierwszy przy ustalaniu prawa do świadczeń na okres zasiłkowy rozpoczynający się od dnia 1 listopada 2017 r. Decydującym przy stosowaniu prawa materialnego jest wyłącznie data zdarzenia skutkującego zastosowaniem obowiązujących regulacji prawnych w tej dacie. W kontrolowanej sprawie skarżąca w dniu 12.07.2017 r. wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia rodzicielskiego na córkę K. (ur. [...]r.). Zaskarżona decyzja została wydana w dniu [...]r., a poprzedzająca ją decyzja organu I instancji w dniu [...]r. Pozbawienie skarżącej uprawnień do przyznania świadczenia rodzicielskiego nastąpiło zatem bez podstawy prawnej i nie wynika z woli ustawodawcy, bowiem przysługuje począwszy od miesiąca urodzenia córki K. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ odwoławczy uwzględni przedstawioną powyżej ocenę prawną. W tym stanie rzeczy, skoro skarga okazała się zasadna, dlatego na podstawie ar. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. .