IV SA/Gl 1139/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi R. Z. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w B. z dnia [...]r. Decyzją z dnia [...] r. NR [...], Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w B., na podstawie art. 104 § 1 i 2 K.p.a. i art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. Nr 90 z 1998 r., poz. 575 z późn. zm.), po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej, nie stwierdził u R. Z. choroby zawodowej - [...] pochodzenia zawodowego - wymienionego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.), zwanego dalej rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu wskazał, że orzeczeniem lekarskim Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w K. stwierdzono brak podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W odwołaniu z dnia [...] r. R. Z. podniósł, że przez wiele lat pracował w narażeniu na [...]. Po kilkunastu latach pracy zaczął odczuwać objawy chorobowe, w tym [...]. Wniósł o przeprowadzenie badań w Instytucie Medycyny Pracy w S.. Decyzją z dnia [...] r. Nr [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, po rozpatrzeniu odwołania, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniósł, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędne jest zakwalifikowanie przez lekarzy orzeczników placówki diagnostycznej służby zdrowia, występującego schorzenia jako choroby wymienionej w odpowiedniej pozycji wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy, a rozpoznaną chorobą zawodową, tj. wykazanie, iż narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie nastąpiło w czasie i miejscu pracy, w związku z wykonywanym zawodem. W sprawie R. Z. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że pracował w latach; [...]-[...] w "A" w O. jako [...],[...], w latach [...]-[...] w "B" w O. jako [...], w latach [...]-[...] w "C" w Z. jako [...], w latach [...]-[...] w "D" Polska Sp. z o.o. w B. (w tym w latach [...]-[...] w "E" następnie "F" S.A.) jako [...],[...],[...], gdzie nie był eksponowany na działanie [...]. Jednocześnie organ wskazał, że R. Z. pracował w ekspozycji na [...]. Wyżej wymieniony został poddany badaniom w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze obu placówek diagnostycznych nie rozpoznali u niego choroby zawodowej - [...] pochodzenia zawodowego - wymienionego w poz. [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Organ dodał, że według orzeczenia IMP i ZŚ w S. charakter stwierdzonych zmian patologicznych w [...], brak udokumentowanych objawów [...] w okresie pracy zawodowej oraz ujemne wyniki [...] nie upoważniają do przyjęcia związku przczynowo-skutkowego między wystąpieniem choroby a warunkami pracy i nie dają podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 lipca 2002 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, R. Z. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazał, że od kilku lat leczy się z powodu [...]. Poprzednio przez wiele lat pracował w "F" na [...], w [...]. Wobec tego jego schorzenie ma bezpośredni związek z wykonywaną pracą zawodową. Dodał, że dolegliwości chorobowe nadal się utrzymują pomimo ustania zatrudnienia. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazał, że okoliczność, iż objawy chorobowe nie ustępują pomimo zakończenia zatrudnienia, świadczy właśnie przeciwko [...] etiologii choroby, gdyż [...] ze środowiska pracy przestały oddziaływać na organizm. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115 z późn. zm.). Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia, przedmiotem postępowania organu administracji jest ustalenie, czy są spełnione przesłanki takie jak; wystąpienie narażenia zawodowego, wystąpienie choroby wymienionej w wykazie chorób zawodowych oraz związku przyczynowo-skutkowego między chorobą a działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Postępowanie w sprawie [...] pochodzenia zawodowego - wymienionego w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, stanowiącego załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W zaskarżonej decyzji organ administracyjny wskazał, że dochodzenie epidemiologiczne wykazało, iż R. Z. - w wymienionych szczegółowo w decyzji okresach zatrudnienia - nie był eksponowany na [...]. Jednocześnie w następnym zdaniu stwierdził, że pracował w ekspozycji [...] mogące być przyczyną powstania [...]. Skarżący został poddany badaniom w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. i w Szpitalu Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S.. Lekarze obu placówek diagnostycznych nie rozpoznali u niego choroby zawodowej. W uzasadnieniu orzeczenia Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego stwierdzono brak podstaw do rozpoznania [...] w ogóle, a w szczególności - pochodzenia zawodowego. Wobec tego organy obydwu instancji nie stwierdziły u R. Z. choroby zawodowej. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, stwierdzić należało, że została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., jedną z okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia w sprawach rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych jest ustalenie, czy miało miejsce narażenie zawodowe, a więc oddziaływanie określonych czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy. Z akt administracyjnych wynika, że w rozpoznawanej sprawie nie została sporządzona ocena narażenia zawodowego R. Z.. Natomiast zgodnie z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r., podstawą ustalenia, czy miało miejsce narażenie zawodowe, jest właśnie ocena narażenia zawodowego, sporządzona - jak stanowi § 2 ust. 4 - na formularzu określonym w przepisach szczególnych, przy wykorzystaniu dokumentacji gromadzonej na podstawie odrębnych przepisów przez pracodawców i jednostki organizacyjne Państwowej Inspekcji Sanitarnej, a także, jeśli postępowanie dotyczy aktualnego zatrudnienia, na podstawie oceny przeprowadzonej bezpośrednio u pracodawcy. Zgodnie z § 2 ust. 5 pkt 3 rozporządzenia, ocenę narażenia zawodowego przeprowadza w toku podejmowania decyzji o stwierdzeniu choroby zawodowej lub decyzji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej - państwowy powiatowy inspektor sanitarny. Tymczasem akta sprawy zawierają - oprócz świadectw pracy skarżącego - "Informację dotyczącą zatrudnienia i narażenia na czynniki szkodliwe" z dnia [...] r. odnośnie okresów zatrudnienia w "F" w B. i w "D" Polska Sp. z o.o., która nie została sporządzona przez państwowego powiatowego inspektora sanitarnego tylko przez pracodawcę. Ponadto do akt dołączono pismo z dnia [...] r. zatytułowane jako "Postępowanie uzupełniające do pisma opracowanego przez zakład pracy "D" Sp. z o.o. z dnia [...] r.", zawierające informacje na temat przebiegu pracy skarżącego oraz warunków tej pracy. Przyjęcie przez organ, że powyższe dokumenty stanowią ocenę narażenia zawodowego, jest sprzeczne z przepisami rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Nie tylko z przyczyn wymienionych w cytowanym wyżej § 2 ust. 4 i ust. 5 rozporządzenia, przede wszystkim bowiem - zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia - podstawą ustaleń co do wystąpienia narażenia zawodowego jest ocena warunków pracy, a więc nie jest wystarczające samo ustalenie tych warunków pracy. Natomiast - przykładowo - pismo z dnia [...] r. zawiera stwierdzenie, że R. Z., przebywając na [...] miał pośredni kontakt z [...], ale brak jest następnie wskazania, czy wobec tego wystąpiło narażenie zawodowe, czy też nie, a więc czy stwierdzono oddziaływanie czynnika szkodliwego dla zdrowia występującego w środowisku pracy skarżącego, czy też nie stwierdzono takiego oddziaływania. Podobne uwagi dotyczą określenia w tym samym piśmie, jakie były wyniki pomiaru [...] na stanowiskach podległych skarżącemu pracowników, w okresie jego zatrudnienia od [...] r. do [...] r. na stanowisku [...] "D" Sp. z o.o. Brak również oceny warunków pracy skarżącego z uwzględnieniem wskazania czy wystąpiło oddziaływanie wymienionego czynnika szkodliwego w jego warunkach pracy, czy też nie wystąpiło. Nie budzi natomiast wątpliwości, że wymienione pisma: z dnia [...] r. i z dnia [...] r., stanowią w świetle cytowanego wyżej przepisu § 2 ust. 4 rozporządzenia dokumentację, przy wykorzystaniu której sporządzana jest ocena narażenia zawodowego. Nie mogą zatem zastępować oceny narażenia zawodowego. Wobec tego stwierdzić należało, że organy obydwu instancji pominęły całkowicie ustalenia w zakresie wystąpienia narażenia zawodowego podczas zatrudnienia skarżącego. Ponadto w cytowanym na wstępie fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji organ wskazał, że R. Z. nie był eksponowany na [...], a jednocześnie w następnym zdaniu stwierdził, że pracował w ekspozycji na [...] mogące być przyczyną powstania [...]. Powyższe stwierdzenie nie odpowiada kryteriom, jakie powinno spełniać wskazanie przez organ ustaleń, zwłaszcza co do jednej z istotnych okoliczności w sprawie. Wypowiedź, która zawiera zaprzeczenie, a następnie potwierdzenie tej samej okoliczności, w tym przypadku dotyczącej tego, czy skarżący pracował w ekspozycji na czynniki szkodliwe, nie może być uznana za wskazanie ustaleń w tym zakresie. Z uwagi na wewnętrzną sprzeczność cytowanego stwierdzenia, przyjąć zatem należało, że brak jest w uzasadnieniu wskazania jednej z okoliczności należących do podstaw rozstrzygnięcia, co stanowi naruszenie przepisu art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto uzasadnienie nie wskazuje - pomimo wymagań tego przepisu - które dowody zostały uznane za wiarygodne i z jakich powodów, a którym odmówiono wiary i na jakiej podstawie. Jednocześnie doszło do naruszenia przez organy obydwu instancji przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., według których organy administracji publicznej podejmują wszelkie działania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz są zobowiązane w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Powyższe naruszenie przepisów postępowania mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż pominięte przez organy obydwu instancji ustalenia dotyczyły wystąpienia narażenia zawodowego, które według § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. jest jedną z okoliczności stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uzupełni ustalenia co do okoliczności, czy i w jakich okresach zatrudnienia R. Z. wystąpiło narażenie zawodowe. W tym celu - w sposób jednoznaczny - ustali czy skarżący pracował w ekspozycji na [...], mogące być przyczyną powstania [...]. Powyższe ustalenia uzupełni przy wykorzystaniu dokumentacji wymienionej w § 2 ust. 4 rozporządzenia, a więc m. in. wymienionych pism z dnia [...] r. i [...] r. W razie potrzeby uzupełni dane w nich zawarte, przeprowadzając dalsze czynności postępowania epidemiologicznego. Następnie przeprowadzi ocenę ustalonych w ten sposób warunków pracy skarżącego, czyli np. przy stwierdzeniu tej treści jak w piśmie z dnia [...] r., że R. Z., przebywając na [...] miał pośredni kontakt z [...] wskaże, czy wobec tego skarżący pracował w ekspozycji na działanie wymienionych czynników szkodliwych, czy też nie. Kolejno wymienione czynności będą podstawą sporządzenia przez powiatowego inspektora sanitarnego oceny narażenia zawodowego na formularzu, określonym w § 2 ust. 4 rozporządzenia. W razie pozytywnych wyników oceny narażenia zawodowego, organ orzekający uzupełni materiał dowodowy o orzeczenie lekarskie na okoliczność, czy występujące u skarżącego schorzenie stanowi chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. Następnie organ rozpatrzy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy. Oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy zostały udowodnione okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, wymienione w § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. W uzasadnieniu wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. W rozpoznawanej sprawie bezprzedmiotowe było rozstrzygnięcie w zakresie art. 152 P.p.s.a., gdyż zaskarżona decyzja nie miała przymiotu wykonalności.