IV SA/Gl 1140/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant starszy sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 czerwca 2013 r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Z. z dnia [...] nr [...] 2) określa że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 6, art. 8, art. 20 w związku z art. 32 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, a także art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) zmienił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] skierowaną do S. S. w taki sposób, że uchylił prawo do zasiłku rodzinnego na M. S. od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia sierpnia 2012 r. oraz na K. G. od dnia 1 kwietnia 2012 r. do dnia 31 października 2012 r., a także uchylił jednorazowy dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2012/2013 przyznany na K. G. z dniem 1 września 2012 r. W motywach tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji przybliżył wpierw unormowania prawne leżące u podstaw wydanej decyzji, a w tym zakresie szczególną uwagę zwrócono na treść art. 163 Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również na unormowania dotyczące dochodu uzyskanego oraz dochodu utraconego. Następnie wskazany organ przedstawił sposób obliczenia dochodu rodziny oraz jej sytuację dochodową zwłaszcza związaną z dochodami uzyskiwanymi przez męża strony. W tej części uzasadnienia podkreślono, że przy ustalaniu dochodu uwzględniono wysokość pierwszego pełnego zasiłku dla bezrobotnych wypłaconego mężowi strony w marcu 2012 r., jak również do dochodu rodziny doliczono alimenty w wysokości 6600 zł. Po uwzględnieniu powyższych dochodów począwszy od marca 2012 r. dochód na osobę w rodzinie wynosi 547,90 zł i przekracza kwotę 504 zł, a tym samym strona nie spełniała wymogów do otrzymania zasiłku rodzinnego i przysługujących do niego dodatków. Nadto zaznaczono, że z uwagi na fakt, iż w roku poprzednim strona nie korzystała ze świadczeń rodzinnych nie możliwe było skorzystanie z rozwiązania polegającego na dalszym pobieraniu przedmiotowego zasiłku pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Odwołanie od tej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła S. S., która wyraziła w nim swoje niezadowolenie. W odwołaniu tym wystąpiła o uchylenie powyższej decyzji, jako całkowicie niezgodnej z obowiązującymi unormowaniami prawnymi i zażądała wypłaty przyznanego świadczenia do końca okresu zasiłkowego. Na poparcie swojego stanowiska przywołała treść art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreśliła, że na dzień 1 grudnia 2011 r. jej rodzina spełniała wymogi do otrzymania wnioskowanego świadczenia, a jej mąż na wskazany dzień nie uzyskiwał żadnego dochodu. Dodatkowo strona w odwołaniu podniosła, że ustalenia organu stoją w jaskrawej sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa, a samą decyzję uznaje za krzywdzącą. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W motywach wydanej decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przybliżył sytuację faktyczną w sprawie, a w szczególności sytuację dochodową rodziny skarżącej. W dalszej części uzasadnienia powyższy organ przywołał stan prawny obowiązujący w sprawie, a w szczególności przywołał unormowania dotyczące ustalania wymogów do przyznania zasiłku rodzinnego, w tym dochodu takiej rodziny. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podzielił ustalenia i wyliczenia poczynione przez organ pierwszej instancji i doszedł do analogicznego stanowiska sprowadzającego się do uznania, że z dniem 1 kwietnia 2012 r. skarżąca przestała spełniać wymogi do otrzymywania zasiłku rodzinnego, a tym samym również do przewidzianych do tego zasiłku dodatków. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodziła się S. S., która wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej podniosła, że organ odwoławczy nie odniósł się w żadnym miejscu do zarzutów podniesionych wobec rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Organ wyższego stopnia skupił się jedynie na ocenie prawidłowości działań organu pierwszej instancji, natomiast pominął kwestię treści art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżąca ponownie podkreśliła, że prawo do zasiłku rodzinnego ustalane było w listopadzie 2011 r. i wówczas jej mąż nie osiągał żadnych dochodów, gdyż nie był nigdzie zatrudniony, a z treści przywołanego powyżej przepisu wynika, że przy dochodzie uzyskanym istotne jest istnienie tego dochodu w dniu ustalania prawa do świadczeń rodzinnych. Nadto skarżąca podniosła, że nie wie na podstawie jakich ustaleń organy przyjęły, że zasiłek dla bezrobotnych został mężowi wypłacony w marcu 2012 r., skoro rozstrzygnięcie i wypłata tego świadczenia nastąpiło w czerwcu 2012 r., co oznacza, że ustalenia organów administracji rozbiegają się ze stanem rzeczywistym w sprawie. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zaprezentowało w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do postanowień art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej pod względem zgodności z prawem jej działań, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Po myśli art. 145 § 1 pkt 2 Sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W rozpatrywanej sprawie organy administracji zmieniły decyzję przyznając stronie zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego z powodu zmiany sytuacji dochodowej rodziny spowodowanej dochodem uzyskanym. W tej sytuacji rozważyć należy, czy faktycznie w przypadku rodziny skarżącej nastąpiło uzyskanie dochodu i czy kryterium dochodowe zostało przekroczone. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie zauważyć, że prawo do zasiłku rodzinnego powstało na mocy decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...], zatem stosownie do postanowień art. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. w sprawie zmiany ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. Nr 205, poz. 1212) sprawy o świadczenia rodzinne i świadczenia z funduszu alimentacyjnego, do których prawo powstało przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, podlegają rozpatrzeniu na zasadach i w trybie określonym w przepisach dotychczasowych. Unormowanie takie oznacza, że sytuacja prawna rodziny skarżącej musi być oceniana w oparciu o unormowania prawne obowiązujące w dniu wydania decyzji przyznającej skarżącej świadczenie rodzinne. Powyższe ustalenie oznacza, że do sytuacji prawnej skarżącej nie mają zastosowania zmiany wprowadzone mocą przywołanej powyżej ustawy obowiązującej od dnia 1 stycznia 2012 r. Stosownie do postanowień art. 5 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2012 r. w przypadku uzyskania przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego dochodu, o którym mowa w art. 3 pkt 24, prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na podstawie dochodu rodziny, osoby uczącej się lub dziecka powiększonego o uzyskany dochód. Z kolei przez dochód uzyskany rozumie się uzyskanie dochodu spowodowane: zakończeniem urlopu wychowawczego, uzyskaniem prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, uzyskaniem zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, rozpoczęciem pozarolniczej działalności gospodarczej, uzyskaniem zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Po przedstawieniu stanu normatywnego w sprawie przybliżyć należy stan faktyczny, który legł u podstaw działań organów administracji. Organ pierwszej instancji prezentując sytuację finansową rodziny skarżącej podkreślił, że z dniem 14 czerwca 2011 r. wykreślona została z rejestru działalność gospodarcza prowadzona przez męża skarżącej, który od 17 lutego 2012 r. do 7 maja 2012 r. uprawniony był do zasiłku dla bezrobotnych, a od 8 maja 2012 r. skierowany został na staż. Tym samym w jego przypadku organ stwierdził uzyskanie dochodu przewidzianego treścią art. 3 pkt 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych w postaci zasiłku dla bezrobotnych i doliczył zasiłek dla bezrobotnych w pełnej wysokości do dochodu w marcu 2012 r., co spowodowało, że dochód rodziny wyniósł 547,90 zł i przekroczył kryterium dochodowe uprawniające rodzinę do zasiłku rodzinnego, a tym samym do dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji zostały w całej rozciągłości zaakceptowane przez organ odwoławczy, a zatem stanowisko tego organu jest analogiczne. W tej sytuacji zweryfikować należy działania organów administracji. W przedłożonych aktach administracyjnych znajduje się indywidualna karta wypłat zasiłku dla bezrobotnych (karta 27 akt administracyjnych), z której wynika, że zasiłek dla bezrobotnych został wypłacony mężowi skarżącej w dniu 6 czerwca 2012 r. W tej sytuacji informacja ta pozostaje w sprzeczności z ustaleniem poczynionym przez organy administracji, że przedmiotowy zasiłek dla bezrobotnych był wypłacany w poszczególnych miesiącach począwszy od lutego 2012 r. W świetle tej informacji nie jest zasadne stanowisko przyjęte przez organy wypowiadające się w sprawie, że z dniem 1 kwietnia 2012 r. rodzina skarżącej nie spełniała już wymogów do otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych. O ile podzielić należy ustalenia organów dotyczące nabycia uprawnień do zasiłku dla bezrobotnych, o tyle nie znajdują potwierdzenia w aktach administracyjnych informacje dotyczące wypłat przyznanego zasiłku dla bezrobotnych. Skoro przedmiotowy zasiłek został wypłacony dopiero w czerwcu 2012 r., to tym samym ustalenia obu organów w zakresie dochodu rodziny rozmijają się ze stanem faktycznym. Oznacza to, że w kwietniu 2012 r. rodzina skarżącej nie dysponowała tym dochodem, który wyliczyły organa wypowiadające się w sprawie. Okoliczność ta skutkuje tym, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy wypowiadające się w sprawie zostało przeprowadzone w sposób wadliwy, a tym samym wyczerpana została przesłanka uwzględnienia skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a mianowicie naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Na marginesie prowadzonych rozważań przyjdzie zauważyć, że skarżąca w pismach procesowych w odwołaniu i w skardze do tutejszego sądu przywołuje treść art. 5 ust. 4b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Stanowisko skarżącej w tym zakresie nie może być uwzględnione, ponieważ jak już zostało to powyżej zaznaczone, w sprawie tej zastosowanie posiadają unormowania obowiązujące w dniu przyznania jej świadczenia rodzinnego wraz z dodatkiem, czyli unormowania obowiązujące do dnia 31 grudnia 2011 r. Przepis, na który powołuje się skarżąca wprowadzony został do ustawy mocą nowelizacji ustawy o świadczeniach rodzinnych i obowiązuje dopiero od dnia 1 stycznia 2012 r. i stosownie do postanowień art. 3 tejże ustawy nie ma zastosowania do zasiłków przyznanych przed dniem jego wejścia w życie. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu pierwszej instancji, który kierując się wskazaniami w nim zamieszczonymi przeprowadzi stosowne postępowanie wyjaśniające i podejmie rozstrzygnięcie mając na uwadze obowiązujące unormowania prawne. Sąd po myśli art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi określił, że uchylona decyzja nie może być wykonywana. Wobec powyższego, stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. c wyżej wymienionej ustawy należało orzec jak w sentencji. mw