IV SA/Gl 1141/14

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi T.R. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sadowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: 1. ustanowić adwokata dla skarżącej, 2. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych w zakresie obejmującym część każdorazowej opłaty sądowej, przekraczającą kwotę 100 zł (sto złotych), 3. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu od skargi T.R. nadesłała do Sądu dwa pisma procesowe datowane na [...], w których wniosła o ustanowienie pełnomocnika oraz o zwolnienie od kosztów sądowych powołując się na trudną sytuację materialną wynikającą z faktu, iż jedynym źródłem dochodu jest dla niej niska emerytura. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie z dnia 19 stycznia 2015 r., skarżąca nadesłała urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym potwierdziła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W treści tego formularza skarżąca podniosła, iż utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł, z trudem wystarczającej na pokrycie jej koniecznych wydatków, wśród których wymieniła między innymi opłaty za media, koszty leczenia, zakupu leków oraz opału. Równocześnie strona oświadczyła, że posiada dom o powierzchni [...] m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 Euro. Następnie, to jest w odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku (zarządzenie z dnia [...]) skarżąca przedłożyła wyciąg bankowy obrazujący wysokość pobieranej emerytury ([...] zł), a także dokumenty źródłowe obrazujące wysokość ponoszonych przez nią: opłaty za energię elektryczną ([...] zł), opłat za usługi telekomunikacyjne ([...] zł), podatku od nieruchomości (należność roczna, w kwocie [...] zł, co daje średnio miesięcznie [...] zł), opłaty za wodę ([...] zł). Nadesłała nadto szereg paragonów potwierdzających zakup żywności oraz innych artykułów, w tym między innymi płaszcza, za kwotę [...] zł. Z kolei w nadesłanym piśmie procesowym z dnia [...] wnioskująca wywiodła, że nie przedłożyła wymienionych w powyższym wezwaniu rachunków za leki, leczenie i rehabilitację, gdyż "nie była w stanie tego zebrać ani opisać". Równocześnie wskazała, iż "postara się to zebrać i wysłać", jednak choć termin na wykonanie wezwania upłynął z dniem [...], do dnia wydania niniejszego postanowienia nie przedłożyła jakichkolwiek dokumentów w tym zakresie. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do niniejszego wniosku należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonana w tym kontekście ocena stanu majątkowego i sytuacji życiowej skarżącej doprowadziła do konkluzji, że wymóg warunkujący przyznanie prawa pomocy został przez nią zachowany, aczkolwiek tylko w stopniu uzasadniającym ustanowienie adwokata oraz jedynie częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczeń T.R. i z nadesłanych przez nią dokumentów źródłowych wynika bowiem, że nie posiada ona żadnych zasobów finansowych ani łatwego do spieniężenia majątku i osiąga dochód netto wynoszący [...] zł (patrz: wyciąg z rachunku bankowego stanowiący kartę nr 55 akt niniejszej sprawy), co zdaniem rozpoznającego wniosek nie pozwala na poczynienie oszczędności wystarczających na pokrycie pełnych kosztów niniejszego postępowania, w tym sumy wpisów, do uiszczenia których jest obowiązana w zakresie sprawy niniejszej oraz drugiej sprawy z jej skargi - zarejestrowanej w tutejszym Sądzie pod sygn. akt IV SA/Gl 1140/14, w kwocie ogółem 400 zł (2 * 200 zł), a także na uiszczenie wydatków, jakie mogą wiązać się z udziałem w tych sprawach profesjonalnego pełnomocnika, bez ryzyka poniesienia uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Zważywszy sytuację materialną, w jakiej znajduje się wnioskująca nie sposób jednak uznać aby spełnione zostało kryterium od którego ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uzależnia przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy w tym miejscu podkreślić, że prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (zasada ta znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.). Zastosowanie omawianej instytucji prawnej powinno zatem sprowadzać się wyłącznie do przypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest dla strony rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z.1, poz. 8). W świetle powyższego stwierdzić przyjdzie, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może zostać przyznane wyłącznie wtedy, gdy wnioskodawca, pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie jakichkolwiek przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem. Tymczasem skarżąca osiąga stały dochód w kwocie netto [...] zł, który przewyższa wysokość minimalnego wynagrodzenia za pracę (wynoszącą brutto 1.750 zł - vide: rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 września 2014 r. w sprawie wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w 2015 r. - Dz. U. poz. 1220). Zgodnie zaś z poglądem Naczelnego Sądu Administracyjnego, strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie (postanowienie z dnia 22 grudnia 2002 r., sygn. akt OZ 862/04, niepubl.). Równocześnie, przedłożone przez stronę dokumenty źródłowe nie potwierdzają, aby była ona obciążona ponadprzeciętnie wysokimi wydatkami, które można by zakwalifikować do niezbędnych kosztów utrzymania. Z oświadczeń zawartych we wniosku nie wynika też, aby miały w jej przypadku miejsce szczególne okoliczności (takie jak np. ciężka, obłożna choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym), które mogłyby świadczyć o wyjątkowo trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca powoływała się przy tym wprawdzie na ponoszone koszty leczenia, zakupu leków oraz rehabilitacji, jednak pomimo wyraźnego wezwania nie przedłożyła dokumentów, które mogłyby te wydatki potwierdzać. Mając na względzie powyższe uznano, że dochód wnioskodawczyni powinien, przy racjonalnym i oszczędnym gospodarowaniu, umożliwić zgromadzenie środków pieniężnych wystarczających na pokrycie przynajmniej połowy wpisów w obu przywołanych wyżej sprawach, w kwocie ogółem 200 zł (2 * 100 zł), a także na uiszczenie takiej kwoty tytułem ewentualnych pozostałych opłat sądowych, do zapłaty których może być ona w niniejszej sprawie zobowiązana w przyszłości. W tym miejscu warto zwrócić uwagę, że o możliwości dokonania przez wnioskującą stosownych oszczędności świadczyć może fakt, iż - jak potwierdzają nadesłane przez nią dokumenty źródłowe - na same usługi telekomunikacyjne przeznacza ona miesięcznie kwotę [...] zł (patrz: faktura VAT wystawiona przez A S.A. na kwotę [...] zł, rozliczenie dotyczące abonamentu telefonicznego, w kwocie [...] zł wystawione przez B S.A. oraz paragon opiewający na [...] zł za doładowanie konta usług przedpłaconych dotyczący telefonu w B S.A.). Trudno natomiast zgodzić się, aby ponoszenie tak znacznych wydatków na wspomniany cel mogło zostać uznane za zaspokojenie niezbędnej i elementarnej potrzeby życiowej. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 tej ustawy.