IV SA/Gl 1142/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007r. sprawy ze skargi R. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę. W wyniku rozpatrzenia wniosku R. B. z dnia [...]r., Naczelnik Wydziału Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 20 ust.3 w związku z art. 48 ust. 2 , art. 16 i art. 24 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o zasiłkach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), § 7 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz.U. Nr 105, poz.881) oraz art. 104 i 108 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał R. B. zasiłek pielęgnacyjny w okresie od 1 lutego 2006 r. do 31 grudnia 2007 r. w kwocie [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji podał, że strona spełnia warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, określone w przywołanej powyżej ustawy o świadczeniach rodzinnych (art. 16). W związku zaś z art. 24 ust. 2 i 4 tej ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z wymaganymi dokumentami na czas nieokreślony lub na czas oznaczony w orzeczeniu o stopniu niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. rozpatrując złożone odwołanie, decyzją z dnia [...]r., działając na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchyliło powyższą decyzję o przekazało sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazało, że konieczność uchylenia kwestionowanej decyzji wynika z faktu, iż organ pierwszej instancji nie rozpoznał wniosku R. B. w całości, a mianowicie przyznając świadczenie od dnia 1 lutego 2006 r., nie wypowiedział się w kwestii prawa wnioskującego do tego świadczenie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 stycznia 2006r. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją z dnia [...] r. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działając z upoważnienia Prezydenta Miasta B., odmówił R. B. przyznania nadpłaty zasiłku pielęgnacyjnego w okresie od dnia 1 września 2005 r. do dnia 31 stycznia 2006 r. oraz przyznał mu wnioskowane świadczenie od dnia 1 lutego 2006 r. na okres do dnia 31 grudnia 2007 r. w wysokości [...]zł. miesięcznie. W podstawie prawnej tej decyzji wskazano art. 20 ust.3 w związku z art. 49 ust. 1, art. 16 i art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, § 7 rozporządzenia wykonawczego oraz art. 104 i art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu wskazano, że na mocy art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przysługuje także osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, gdy niepełnosprawność ta powstała do ukończenia 21 roku życia, co zrealizowało się w przypadku R. B.. Podkreślono także, że zgodnie z art. 24 ust. 3, 3b oraz ust. 4 tej ustawy, w przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności wydane zostało na czas określony. W takim przypadku prawo do świadczeń ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności tego orzeczenia. Natomiast na mocy art. 24 ust. 3a w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności, jeżeli zostanie uzyskane ponowne orzeczenie, stanowiące kontynuację poprzedniego, prawo do świadczeń ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin poprzedniego, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym został złożony wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. Wobec faktu, iż w przypadku R. B., wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego złożony został w dniu [...]r., zgodnie z powyższej przedstawionymi zasadami ustalono świadczenie od dnia 1 lutego do 31 grudnia 2007 r. Niezadowolony z powyższej decyzji R. B. złożył odwołanie. Wskazując na fakt otrzymywania renty socjalnej i zasiłku pielęgnacyjnego wypłacanego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych do 31 marca 2005 r., wyjaśnił, że nie może ponosić konsekwencji wydania błędnego orzeczenia przez lekarza-orzecznika, które skorygowane zostało dopiero w trakcie długiego postępowania odwoławczego zarówno przed sądami jak i organami administracyjnymi. W jego wyniku uzyskał decyzję o przyznaniu renty socjalnej oraz ZUS wypłacił mu zasiłek pielęgnacyjny za okres od 1 kwietnia 2005 r. do 31 sierpnia 2005 r.. Nastąpiło to jednak dopiero w połowie lutego 2006r., gdyż postępowania odwoławcze trwały tak długo. W jego odczuciu nie może ponosić konsekwencji takiego działania organów administracyjnych. Dodał, że złożył wniosek do Wydziału Świadczeń Rodzinnych w lutym 2006 r. najwcześniej jak mógł, gdyż dopiero w tym miesiącu dowiedział się o odmowie wypłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu wskazało, że wnioskującemu przyznano zasiłek pielęgnacyjny w wysokości [...]zł miesięcznie począwszy od 1 lutego 2006 r., wobec spełnienia wymogu ustawowego określonego w art. 16 ust. 3 ustawy o świadczeniach rodzinnych – tzn. w przypadku legitymowania się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała do ukończenia 21 roku życia. Ustosunkowując się do żądania wyrażonego w odwołaniu –przyznania nadpłaty świadczenia od września 2005 r. do stycznia 2006 r., Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z zapisem art. 24 ust 2 powoływanej ustawy, prawo od świadczenia ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a to nastąpiło właśnie [...] lutego 2006 r. Dodatkowo wyjaśniło, że zgodnie z art. 24 ust 3a w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia. Zatem wobec złożenia wniosku przez zainteresowanego w dniu [...] lutego 2006 r., brak w ocenie Kolegium podstaw do przyznania świadczenia za okres wnioskowany okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r., natomiast przyznany został od 1 lutego 2006 r., tj. od miesiąca złożenia przez stroną wniosku. Nie godząc się z powyższą decyzją, R. B., wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej wskazując na fakt otrzymania nadpłaty zasiłku pielęgnacyjnego za okres od kwietnia do sierpnia 2005 r. na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych dopiero w lutym 2006 r., wyjaśnił, że była to najwcześniejsza data w jakiej mógł złożyć wniosek o wypłatę tego świadczenia w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w Wydziale Świadczeń Rodzinnych w B.. Dodał, że nie może ponosić konsekwencji przedłużającego się postępowania odwoławczego i czuje się skrzywdzony otrzymaną odmową. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację jaką zaprezentowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 11 maja 2007 r. skarżący podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w złożonej skardze, nadal nie godząc się z otrzymaną decyzją, zadał pytanie, kto ma zapłacić należny mu zasiłek od września 2005 r. do stycznia 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozpatrując niniejszą sprawę, zważył co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Przedmiotem postępowania jest wniosek skarżącego z dnia [...] lutego 2006 r. o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od września 2005 r. Kwestię uprawnień do zasiłków rodzinnych, zasiłków pielęgnacyjnych oraz innych świadczeń rodzinnych reguluje ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.). Przepisy tego aktu prawnego mają charakter bezwzględnie obowiązujący i nie dają organom administracyjnym ani sądowi administracyjnemu uprawnień do uznaniowego traktowania oraz rozstrzygania o problematyce uregulowanej ustawą. Stosownie do postanowień art. 16 ust. 1 przywołanej ustawy zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zgodnie z ust. 3 tego artykułu, zasiłek taki przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopni niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. W tym zakresie organy orzekające obu instancji uznały, że skarżący spełnia wymagane warunki, i w związku z powyższym przyznały stronie przedmiotowy zasiłek. Odrębną sprawą pozostaje ustalenie daty z jaką świadczenie to przysługuje. Po myśli art. 24 ust. 2 i ust. 4 przywołanej ustawy prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, a w przypadku ustalania prawa do zasiłku pielęgnacyjnego prawo ustala się na czas nieokreślony, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do zasiłku pielęgnacyjnego ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia. Skarżący w ramach postępowania administracyjnego jak również w skardze do sądu administracyjnego zaprezentował pogląd, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje osobie spełniającej wymogi do jego otrzymania począwszy od miesiąca, w którym spełniła te wymogi i nie zgodził się na pozbawienie go prawa do świadczenia za okres od września 2005 r. do stycznia 2006 r. W wyniku długotrwałego postępowania odwoławczego R. B., pomimo pierwotnych decyzji niekorzystnych, uzyskał jednak prawo do renty socjalnej (decyzja Zakładu Ubezpieczeń Socjalnych z dnia [...]r.), a w związku z tą decyzję uzyskał także nadpłatę zasiłku pielęgnacyjnego. Jednakże na mocy art. 48 ust. 2 pkt 2 lit. d wymienianej powyżej ustawy w okresie od 1 maja 2004 r. do 31 sierpnia 2005 r. organem właściwym do przyznania i wypłaty zasiłku osobom ubezpieczonym był Zakład Ubezpieczeń Społecznych, dlatego też w rozpatrywanej sprawie ten właśnie podmiot orzekł o nadpłacie zasiłku pielęgnacyjnego dla skarżącego do dnia 31 sierpnia 2005 r. Nie mógł tego jednak uczynić w odniesieniu do pozostałego, wnioskowanego okresu, gdyż od 1 września 2005 r. zmienił się organ przyznający to świadczenie, a mianowicie zostały w tym zakresie wskazane organy gminy działając na podstawie zmienionych przepisów prawne – powoływanej powyżej wielokrotnie ustawy o świadczeniach rodzinnych, które uregulowały także postępowanie w tym zakresie wskazanych organów administracji. Z przedstawionego powyżej stanu prawnego wynika, że o ile można przyjąć, iż świadczenie w postaci zasiłku pielęgnacyjnego posiada status publicznego prawa podmiotowego, to jednakże przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych w sposób konsekwentny wskazują na rozdzielenie dwóch zagadnień, a mianowicie: uprawnienia do określonego świadczenia oraz daty - od kiedy można się w sposób skuteczny domagać jego wypłaty, czyli realizacji. Skarżący jest przekonany, że już z faktu spełniania wymagań do określonego prawa, takie prawo się nabywa. Należy tymczasem wskazać, że takie przekonanie nie znajduje umocowania prawnego w ustawie. Z treści przytoczonych przepisów wynika, że prawo do zasiłku pielęgnacyjnego przysługuje nie tylko od dnia spełnienia określonych w przepisach wymogów, ale od dnia złożenia wniosku, co w przypadku skarżącego nastąpiło dopiero w dniu [...] lutego 2006 r. Zgodnie zatem z zacytowanym powyżej art. 24 ust. 2 ustawy zasiłek ten przyznaje się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek wraz z wymaganymi dokumentami, czyli od lutego 2006 r. Można zgodzić się ze skarżącym, że nie mógł on złożyć takiego wniosku wcześniej, gdyż trwało postępowanie odwoławcze, a sam skarżący pozostawał w przekonaniu załatwienia sprawy z uwzględnieniem jego wniosku w całości. Nie można jednak pominąć zamieszczonych w ustawie przepisów regulujących tryb postępowania w przedmiotowej sprawie i postępować wbrew tym przepisom. Przy rozpatrywaniu wniesionej skargi wypada jeszcze wskazać, że sądom administracyjnym nie została przyznana kompetencja do samodzielnego merytorycznego orzekania w sprawach praw i obowiązków stron, nie może zatem orzec o przyznaniu przedmiotowego zasiłku pielęgnacyjnego. Odnosząc się natomiast do pytania skarżącego, można zauważyć, że ewentualne zarzuty pod adresem długotrwałego działania organów, mającego niewątpliwie wpływ na realizację jego uprawnień nie należą do kompetencji sądów administracyjnych. W tym zakresie skarżący może skorzystać z przysługującej mu możliwości dochodzenia naprawienia powstałej szkody przed sądem powszechnym. Mając na uwadze powyższą argumentację, skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.