IV SA/Gl 1142/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2013 r. sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Działając z upoważnienia Burmistrza L., decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w L. odmówiła przyznania M.L. przyznania pomocy w formie obiadów w Gimnazjum nr [...] dla jej syna - O.L., w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" i nadała tej decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż wnioskodawczyni, wbrew jej twierdzeniom, prowadzi gospodarstwo domowe wraz ze swoją matką, która należy zaliczyć w skład rodziny. Matka jest osobą starszą (85 lat), schorowaną i niepełnosprawną (porusza się na wózku inwalidzkim). Wnioskodawczyni sprawuje nad nią opiekę, o czym świadczy pobierane przez nią świadczenie pielęgnacyjne. Matka nie jest w stanie prowadzić odrębnego (samodzielnego) gospodarstwa domowego. Wraz z dziećmi (synami: O. i F.) oraz matką zamieszkuje w domu jednorodzinnym, stanowiącym jej własność. W domu przeprowadzane są remonty w związku z koniecznością dostosowania go do potrzeb osoby niepełnosprawnej (matki). Całkowity koszt robót wynosi ok. 23 tys. zł, przy czym w części finansuje je PEFRON. Dochód rodziny, po uwzględnieniu renty matki, przekracza kryterium dochodowe. Ponadto, występują dysproporcje między udokumentowaną wysokością dochodu a sytuacją majątkową rodziny, wskazującą na możliwość przezwyciężenia trudności przy wykorzystaniu własnych zasobów majątkowych. W odwołaniu od powyższej decyzji M. L. podkreśla, iż ze względu na wiek oraz stan zdrowia matki prowadzi jej gospodarstwo domowe. Matka nie jest osobą ubezwłasnowolnioną i sama decyduje o wydatkowaniu posiadanych środków. Renta wykorzystywana jest na jej potrzeby, w tym środki rehabilitacyjne, leki i inne materiały medyczne oraz remonty prowadzone w celu dostosowania domu do jej potrzeb, jako osoby niepełnosprawnej. Wnioskodawczyni utrzymuje się z zasiłku rodzinnego, alimentów na synów oraz świadczenia pielęgnacyjnego i wynagrodzenia za praktykę syna. Kwestionuje doliczenie dochodu matki do jej dochodów, skoro matka wydaje wszystkie środki na swoje potrzeby. Nie rozumie także o jakich zasobach majątkowych pisze organ w uzasadnieniu decyzji. Jej majątkiem jest tylko dom odziedziczony po rodzicach, innych nieruchomości nie posiada. W wyniku rozpatrzenia odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie wskazał na zasady przyznania pomocy w zakresie dożywiania określone w art. 3 i art. 5 ust. 1 ustawy o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". W oparciu o art. 7 tej ustawy wyjaśnił, że udzielanie pomocy na dożywianie odbywa się na zasadach określonych w ustawie o pomocy społecznej, z których wynika, że świadczeniem pieniężnym z pomocy społecznej jest zasiłek celowy, a rozmiar świadczenia powinien być odpowiedni do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, w tym także do możliwości pomocy społecznej. Jednym z warunków przyznania świadczenia jest uzyskanie dochodu nieprzekraczającego 150% kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej kwota kryterium dochodowego na osobę w rodzinie wynosi 456 zł., zaś 150% tej kwoty to 684 zł. Natomiast dochód na osobę w rodzinie strony, uwzględniając rentę matki, wynosi 877, 32 zł. Uzasadniając zaliczenie dochodów matki w powyższym wyliczeniu organ odwoławczy zauważył, że zgodnie z art. 6 pkt. 14 ustawy o pomocy społecznej osoby spokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące stanowią rodzinę. Matka wraz z wnioskodawczynią zamieszkują wspólnie w domu jednorodzinnym. M.L. pobiera na nią świadczenie pielęgnacyjne w związku ze sprawowaną opieką, prowadzi z nią także wspólne gospodarstwo domowe, gdyż stan zdrowia matki wyklucza jej samodzielność w tym zakresie. W końcowej części decyzji wskazał na uznaniowy charakter rozstrzygnięcia w sprawie przyznania pomocy w formie dożywiania. Podzielił pogląd organu pierwszej instancji, iż sytuacja dochodowa rodziny jest dobra i może ona we własnym zakresie zaspokoić swoje potrzeby życiowe, stąd brak było podstaw do przyznania wnioskowanego świadczenia. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach M.L. wyraziła niezadowolenie z wydanej decyzji. Wskazuje w niej argumenty, które przemawiają przeciwko wliczeniu dochodów matki do dochodów rodziny. Matka, jak twierdzi, prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zużywając posiadane środki na własne potrzeby. Konieczne remonty, ze względu na jej niepełnosprawność, częściowo zostały pokryte ze środków PEFRON - ponad 13 tys. zł, zaś resztę sfinansowała matka. Dużą część środków wydaje na rehabilitacje oraz na leki. W związku z trudną sytuacją matki postanowiła sprawować na nią opiekę, na co poświęca 8 godzin dziennie. W pozostałym okresie czasu opiekę sprawują inne osoby, które matka opłaca. Wskazuje na swoją trudną sytuację dochodową i rodzinną. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podtrzymało w całości argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż w postępowaniu sądowym nie mogą być brane pod uwagę argumenty natury słusznościowej czy celowościowej. Badana jest wyłącznie legalność aktu administracyjnego, czyli prawidłowość zastosowania przepisów prawa do zaistniałego stanu faktycznego istniejącego w dniu wydania aktu, jak również trafność wykładni tych przepisów oraz prawidłowość przyjętej procedury na dzień wydania aktu. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej p.p.s.a., uwzględnienie skargi na decyzję administracją następuje w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). W razie niewystąpienia wskazanych uchybień, na mocy art. 151 p.p.s.a. skarga podlega oddaleniu. Przeprowadzona przez Sąd według wskazanych wyżej kryteriów kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja pierwszoinstancyjna, nie naruszają przepisów prawa w stopniu uzasadniającym ich uchylenie. Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K., utrzymująca w mocy rozstrzygnięcie Burmistrza L. z dnia [...] r., nr [...] w sprawie odmowy przyznania M.L. pomocy w formie zasiłku celowego w postaci obiadów w Gimnazjum nr [...] dla syna – O.L. w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania". Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 grudnia 2005 r. o ustanowieniu programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania" (Dz. U. Nr 267, poz. 2259 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą, a nadto przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t,j, Dz. U. z 2013 r., poz. 182, dalej: u.p.s.), które z mocy art. 7 powołanej na wstępie ustawy znajdują odpowiednie zastosowanie w sprawach udzielania pomocy w zakresie dożywiania. Celem programu wieloletniego "Pomoc państwa w zakresie dożywiania"(dalej: Program) jest m.in. wsparcie gmin w wypełnianiu zadań własnych o charakterze obowiązkowym w zakresie dożywiania dzieci oraz zapewnienia posiłku osobom jego pozbawionym, ze szczególnym uwzględnieniem osób z terenów objętych wysokim poziomem bezrobocia i ze środowisk wiejskich oraz poprawa poziomu życia osób i rodzin o niskich dochodach (art. 2 pkt. 1 i 4 ustawy). W ramach Programu są realizowane działania dotyczące w szczególności zapewnienia pomocy w zakresie dożywiania osobom i rodzinom znajdującym się w sytuacjach wymienionych w art. 7 ustawy o pomocy społecznej (chodzi m.in. o m.in. ubóstwo (pkt 1) i bezrobocie (pkt 4), w szczególności osobom samotnym, w podeszłym wieku, chorym lub niepełnosprawnym, w formie posiłku, świadczenia pieniężnego na zakup posiłku lub żywności albo świadczenia rzeczowego w postaci produktów żywnościowych; (art. 3 pkt. 1c ustawy). Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana nieodpłatnie osobom i rodzinom, o których mowa w art. 3 pkt 1 ustaw, jeżeli dochód osoby samotnie gospodarującej lub dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 150 % kryterium dochodowego, o którym mowa odpowiednio w art. 8 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej (art. 5 ust.1 ustawy). Przepis art. 7 ustawy stanowi, że do udzielania pomocy w zakresie dożywiania, z wyłączeniem pomocy określonej w art. 6a, mają zastosowanie odpowiednio przepisy ustawy o pomocy społecznej dotyczące udzielania świadczeń z pomocy społecznej. To "odpowiednie stosowanie" przepisów u.p.s. oznacza, iż niektóre przepisy tego aktu będą miały zastosowanie wprost, niektóre będą wymagały pewnej modyfikacji, zaś inne nie znajdą w ogóle zastosowania. Przedmiotem wniosku skarżącej było udzielenie pomocy w formie obiadów dla jej syna, ucznia gimnazjum. We wniosku z dnia 20 sierpnia 2012 r. nie podała ona uzasadnienia swojego żądania, natomiast jak wynika z ustaleń poczynionych w trakcie postępowania wyjaśniającego oraz z odwołania i złożonej przez nią skargi, chodziło jej o uzyskanie pomocy w tej formie ze względu na trudną sytuację dochodową. Odmowa udzielenia wnioskowanego świadczenia, wedle uzasadnienia decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji, racje którego podzielił organ odwoławczy, było przekroczenie kryterium dochodowego wskazanego w art. 5 ust. 1 ustawy. Przepis ten, co sygnalizowano wyżej, w zakresie ustalania kryterium dochodowego odsyła do art. 8 ust. 1 i 2 u.p.s. Kryterium dochodu na osobę w rodzinie, warunkujące prawo do uzyskania świadczeń z zakresu pomocy społecznej w przypadku osób pozostających w rodzinie, wynosi 456 zł (art. 8 ust. 1 pkt. 2 w zw. z § 1 pkt 1 lit. b) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, Dz.U. z 2012 r., poz. 823). 150% tej kwoty, co stanowi kryterium uzyskania świadczenia na podstawie ustawy, to 526,50 zł. Dochód na osobę w rodzinie wnioskodawczyni, wyliczony przez organy orzekające w sprawie, wynosił 877,32 zł. Nie budzi zatem wątpliwości fakt przekroczenia kryterium dochodowego, co wyklucza możliwość uzyskania żądanego świadczenia. Przyjdzie w tym miejscu zauważyć, iż przekroczenie kryterium dochodowego wyklucza także możliwość korzystania z uznania administracyjnego, którą to konstrukcję przewiduje art. 5 ust. 1 ustawy (Pomoc w zakresie dożywiania może być przyznana.. ...). Najogólniej rzecz ujmując, uznanie o którym mowa pojawia się dopiero w momencie, kiedy wnioskodawca spełnia kryterium dochodowe. Organ w takiej sytuacji, a więc po spełnieniu kryterium dochodowego, może, ale nie musi przyznać świadczenie, jak również może przyznać go w innym rozmiarze bądź formie. Jeśli kryterium dochodowe zostało przekroczone, to decyzja podejmowana w takiej sprawie przybiera formę aktu związanego. W rozpatrywanej sprawie spornym pozostaje kwestia wyliczonego dochodu, a w zasadzie problem uwzględnienia w dochodzie przyjętym przez organy renty pobieranej przez matkę wnioskodawczyni. W art. 5 ust. 1 ustawy mowa jest o dochodzie na osobę w rodzinie. Zasady ustalania wysokości tego dochodu określony został w art. 6 pkt 3 u.p.s., zgodnie z którym dochód na osobę w rodzinie to dochód rodziny podzielony przez liczbę osób w rodzinie. Natomiast dochód rodziny to suma miesięcznych dochodów osób w rodzinie (art. 6 pkt. 4 u.p.s.). Po myśli art. 6 pkt. 14 u.p.s. rodzinę stanowią osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie zamieszkujące i gospodarujące. Wobec tego zachodzi pytanie, czy skarżąca wraz ze swoją matką stanowią rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt 14 u.p.s. Jak wynika z ustaleń poczynionych przez organ pierwszej instancji, M.L. wraz z dziećmi oraz swoją matką zamieszkują wspólnie w domu jednorodzinnym, stanowiącym własność skarżącej. Uznać także przyjdzie, iż związki zachodzące między nimi świadczą o wspólnym gospodarowaniu. Chodzi tu w szczególności takie okoliczności jak pobieranie przez M.L. świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką (decyzja z dnia [...] r. nr [...]; k. – 2/3 akt administracyjnych) od 14 października 2011 r. oraz brak faktycznych możliwości prowadzenia przez matkę samodzielnego gospodarstwa domowego ze względu na wiek (85 lat) oraz stan zdrowia. W części VII "Rodzinnego wywiadu środowiskowego", przyjętego do akceptacji przez skarżącą, o czym świadczy złożony przez nią podpis w dniu 4 września 2012 r. stwierdzono wyraźnie: "W związku ze złym stanem zdrowia Pani R.M. nie jest w stanie prowadzić odrębnego gospodarstwa domowego i należy ją wliczyć do rodziny p. M.L." (K.10 i 9). W części I tego dokumentu : "Dane osoby z którą przeprowadzono wywiad. Dane o rodzinie" zostały ujęte także dane R.M. – matki skarżącej. Ustaleń tych M.L. nie kwestionowała w trakcie wywiadu. Skoro zatem stan faktyczny sprawy potwierdza wspólne zamieszkiwanie i wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego (wspólne gospodarowanie) skarżącej wraz z matką, to tym samym zachodzą podstawy o uznania, iż stanowią one rodzinę w rozumieniu art. 6 pkt. 14 u.p.s., a w ślad za tym dochody matki należy wliczać do dochodów rodziny (art. 6 pkt. 4) i dochód na osobę w rodzinie wyliczyć dzieląc dochód rodziny przez liczbę osób w rodzinie; tak jak uczyniły to organy orzekające w sprawie. Wobec powyższego, jeśli nie została spełniona przesłanka warunkująca uzyskanie prawa do świadczenia w formie obiadów dla syna skarżącej, określona w art. 5 ust. 1 ustawy, to tym samym, ze względu na związany charakter aktu podejmowanego w takim przypadku, odmowa przyznania tego świadczenia znajduje pełne uzasadnienie . Zważywszy wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uznał, że zaskarżony akt nie narusza prawa w stopniu mogącym uzasadniać jego uchylenie i dlatego działając na podstawie art. 132 oraz w oparciu o art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku .