IV SA/Gl 1145/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz – Kunicka Protokolant St. sekretarz sądowy Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi D.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną po kilkakrotnym rozpatrywaniu wniosku D.G. złożonego dnia [...], Prezydent Miasta C. na podstawie art. 106 ust. 1 oraz art. 39 i art. 3 ust. 3 i 4 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) odmówił stronie przyznania świadczenia w postaci zasiłku celowego na pokrycie kosztów związanych z renowacją ścian i sufitów. Prezydent Miasta C. w toku postępowania ustalił, że D.G. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i trójką dzieci. Dochód rodziny skarżącej z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, czyli [...] wyniósł [...] zł i był niższy niż kryterium dochodowe dla rodziny, a jednocześnie występowała przesłanka w postaci niepełnosprawności i przewlekłej choroby. W trakcie dalszego postępowania nastąpiło przekroczenie kryterium dochodowego wynoszącego 1.755 zł, gdyż dochód rodziny w okresie od [...] do [...] wynosił kolejno [...] zł, [...] zł oraz [...] zł. Przy obliczaniu dochodu organ odmówił mocy dowodowej zaświadczeniu wystawionemu przez biuro rachunkowe, a przyznał taki walor dokumentowi wystawionemu przez organ skarbowy. Uzyskany dochód w [...] przez męża wnioskodawczyni z tytułu działalności gospodarczej organ na podstawie art. 8 ust. 5 pkt 1 b ustawy o pomocy społecznej rozliczył na dwanaście miesięcy [...]r. Organ wskazał, że w dniu [...] sporządzono protokół z dokonania oględzin stanu technicznego ścian i sufitu budynku. Ustalono nim, że w dwóch pokojach na piętrze, które są użytkowane występują widoczne zacieki na suficie oraz w pokoju na parterze. Z informacji uzyskanych od strony wynikało, że dom został zakupiony około [...] lat wcześniej do kapitalnego remontu. Jednakże z braku środków finansowych ściany i sufity zostały tylko odświeżone. Pomimo dokonanej w [...] renowacji dachu nie został on w całości wyremontowany. Drzwi do pomieszczeń są tylko w jednej łazience, natomiast z pokoi i kuchni zostały zdemontowane i założone do pomieszczeń w piwnicy. Za drzwi w pomieszczeniach użytkowanych służą zasłony z materiału. Organ zauważył, że dom został zakupiony w stanie do kapitalnego remontu, który nie został jednak przeprowadzony. Po dokonaniu oględzin uznał, że renowacja ścian i sufitów nie stanowi koniecznej naprawy, bez przeprowadzenia której przebywanie w domu stanowiłoby zagrożenie dla rodziny, a jedynie ma na celu podniesienie walorów estetycznych wnętrza domu. W ocenie organu wobec ubezpieczenia domu należałoby wystąpić do ubezpieczyciela o wydanie opinii i ustalenie, czy przysługuje od niego odszkodowanie. Prezydent wskazał, że zgodnie z art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnych potrzeb osoby lub rodziny może być przyznany zasiłek celowy na zakup żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Podniósł, iż zgodnie z art. 3 ust. 4 cyt. ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Wobec tego pokrycie kosztów związanych z renowacją ścian i sufitów w domu zakupionym do kapitalnego remontu nie stanowi celu pomocy społecznej, a więc zasadnym było wydanie decyzji o odmowie przyznania wnioskowanej pomocy. Od powyższej decyzji oraz szeregu innych D.G. wniosła odwołanie. W zakresie zaskarżonej decyzji stwierdziła, że jest ona "kuriozalna". Stwierdziła, że wszystko co możliwe, w tym zgłoszenie szkody do ubezpieczyciela, zostało wykonane. Podkreśliła, że stan domu jest elementem potęgującym astmę u dzieci. Jednocześnie dodała, że decyzje organu odwoławczego, w tym zaskarżona, są niezgodne ze stanem faktycznym oraz zawierają argumentację powtórzoną we wcześniejszych decyzjach. Zarzuciła organowi popełnienie błędów proceduralnych oraz błędną ocenę materiału dowodowego. Decyzją z dnia [...] [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Kolegium przywołało regulację art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej zaznaczając, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia zasoby i możliwości. Kolegium wskazało również, iż zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 477 zł oraz osobie w rodzinie, w której dochód na osobę nie przekracza kwoty 351 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Organ odwoławczy przytoczył również treść art. 39 ustawy oraz stwierdził, że wymogi formalne wymagane do otrzymania wnioskowanego świadczenia zostały spełnione, gdyż dochód rodziny nie przekroczył kryterium dochodowego przewidzianego dla pięcioosobowej rodziny wynoszącego 1.755 zł oraz występuje dysfunkcja w postaci przewlekłej choroby i niepełnosprawności. Zaznaczył jednak, że zasiłek celowy, zasiłek celowy specjalny i zasiłek celowy zwrotny przyznawane są w ramach uznania administracyjnego, w oparciu o sytuację świadczeniobiorcy i niezbędne potrzeby bytowe oraz o możliwości finansowe ośrodka pomocy społecznej. Wyznacznikami przyznania świadczenia są sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany oraz możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Kolegium podzieliło ustalenia organu I instancji dotyczące tego, iż do celu pomocy społecznej nie można zaliczyć remontu domu, który został zakupiony do kapitalnego remontu, a którego rodzina nie wykonała. Zaznaczono, iż celem pomocy społecznej nie jest podnoszenie standardu życiowego wnioskodawców, lecz zaspokojenie ich niezbędnych potrzeb bytowych i egzystencjonalnych oraz aktywizacja w sferze zawodowej konieczna do przezwyciężenia niekorzystnej sytuacji życiowej. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że strona miała zapewniony czynny udział w postępowaniu. Kolegium stwierdziło również, że skarżąca mogła wnieść zażalenie w trybie art. 37 § 1 K.p.a. w przypadku uznania, że sprawy nie zostały rozpatrzone w ustawowym terminie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach D.G. zakwestionowała łącznie 18 decyzji wydanych przez organ odwoławczy, w tym wydaną w niniejszej sprawie. Podkreśliła, że wniosek o przyznanie pomocy został przez nią dawno złożony, a postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły. Z tego powodu niektóre ze zgłoszonych przez nią potrzeb już się zdezaktualizowały, gdyż skarżąca musiała je zaspokoić we własnym zakresie. Ponadto zarzuciła zaskarżonym decyzjom sprzeczność z wcześniej wydawanymi rozstrzygnięciami. Wniosła również o rozpatrzenie jej sprawy zgodnie ze stanem istniejącym w chwili składania wniosków o przyznanie pomocy. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy stwierdził, że uchylał wcześniejsze decyzje ze względu na nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego przez organ I instancji, co nie oznaczało że w tych decyzjach Kolegium orzekło o prawie strony do świadczeń. Kolegium powtórzyło, że celem pomocy społecznej nie jest remont domu, który już w dacie kupna wymagał całkowitego remontu i został zakupiony ze świadomością konieczności jego przeprowadzenia. Odnosząc się do zarzutu przewlekłości postępowania stwierdziło, że odwołanie od decyzji organu I instancji wpłynęło do Kolegium w dniu [...], natomiast postanowieniem z dnia [...] wyznaczyło nowy termin załatwiania sprawy do dnia [...]. Zaskarżona decyzja została wydana z zachowaniem terminu wskazanego, tj. w dniu [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz.270) zwanej dalej p.p.s.a. wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy kontrolowany akt narusza prawo materialne, co miało wpływ na wynik sprawy, bądź to narusza prawo dając podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie narusza przepisy postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy sad administracyjny uprawniony jest do uwzględnienia skargi. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy kontroli legalności działania organów administracji publicznej dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę w ramach przyznanych mu kompetencji uznał że skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa w rozumieniu przywołanego wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a. Zaskarżona i poprzedzająca ją decyzja wydana została na podstawie przepisów ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej ( t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.). Na wstępie podkreślić przyjdzie, iż spełnienie przesłanki kryterium dochodowego nie jest wyłącznym warunkiem uwzględnienia żądania skarżącej, gdyż istotny jest również cel, jakiemu służyć mają żądane środki pomocowe. Po myśli art. art. 39 ust 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek celowy służyć może w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jak wynika z przywołanej regulacji ustawodawca przewidział możliwości finansowania ze środków pomocowych jedynie drobnych remontów i napraw w mieszkaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela zatem w pełni wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji pogląd, iż renowacja ścian i sufitów w miejscu zamieszkania skarżącej nie stanowi celu pozwalającego na uruchomienie środków pomocowych. Pomoc społeczna jest bowiem instrumentem polityki społecznej o ściśle określonym celu. Jest to instytucja o charakterze subsydiarnym i ma za zadanie jedynie wspierać osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwiając im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Nie jest to natomiast źródło służące dofinansowywaniu budżetu domowego w każdym przypadku niezaspokojonych potrzeb rodziny. Tym bardziej źródło pozwalające na powiększanie majątku, czy podwyższanie standardu zamieszkania. W toku postępowania nie zostało wykazane, by brak przeprowadzenia renowacji ścian budynku, w którym zamieszkuje skarżąca wraz z rodziną zagrażał zamieszkującym i czynił niemożliwe dalsze ich zamieszkiwanie. Bezsprzecznie czynności renowacyjne wpływają na estetykę wnętrza domu. Jednakże nie jest to niezbędna potrzeba umożliwiająca życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Podzielając w pełni pogląd wyrażony w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (sygn. akt IV SA/Gl 1147/11) stwierdzić przyjdzie, iż świadczenia wypłacane przez organy pomocowe mają stanowić pomoc dla danej osoby w ponoszeniu niezbędnych ciężarów, nie zaś doprowadzić do całkowitego przejęcie ich ponoszenia przez system pomocy społecznej. Nadto maja one obowiązek gospodarować w taki sposób posiadanymi środkami, aby były w stanie pomóc wszystkim potrzebującym. Z tych więc względów słusznym było ustalenie dokonane w toku prowadzonego postępowania, co do tego, że zgłoszona przez skarżącą w jej wniosku potrzeba nie zasługuje na uwzględnienie w świetle unormowania zawartego w ustawie o pomocy społecznej. Przypomnieć to nadto trzeba, iż art. 2 ust. 1 tej ustawy, realizujący konstytucyjną zasadę pomocniczości, określa pomoc społeczną jako instytucję polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W przypadku skarżącej wola podniesienia standardu zamieszkania powinna łączyć się z koniecznością uruchomienia własnych zasobów i środków i brak jest podstaw do wydatkowania na polepszenie własnej sytuacji środków z funduszy pomocowych. Odnosząc się do zgłaszanych w skardze zarzutów Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dostrzegł sprzeczności w stanowisku organu odwoławczego prezentowanym w toku postępowania poprzedzającego zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy uchylając kolejne decyzje organu I instancji nie rozstrzygał kwestii przyznania skarżącej żądanego zasiłku a wręcz przeciwnie, stwierdzał uniemożliwiające załatwienie sprawy braki w postępowaniu dowodowym nakazując wyjaśnienie szeregu istotnych w tym zakresie kwestii. Natomiast kwestionowanie czasu trwania postępowania na obecnym etapie postępowania nie mogło zostać uznane za naruszenie prawa w rozumieniu art. 145 § 1 p.p.s.a. Zważyć przyjdzie, iż skarżącej przysługiwały środki odwoławcze w postaci skargi do sądu administracyjnego od decyzji wydawanych przez organy II instancji, z czego nie skorzystała. Nadto mogła wystąpić ze skargą na bezczynność lub przewlekłość prowadzenia postępowania w jego toku, czego również nie dokonała. Z powyżej przedstawionych względów orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.