IV SA/Gl 1145/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Szczepan Prax Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi K. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego postanawia: umorzyć postępowanie. Decyzją Wójta Gminy M. z dnia [...]r. Nr [...] odmówiono K.D. przyznania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego w związku z opieką mad matką D.D., z uwagi na nie spełnianie przez wnioskodawcę podstawowego warunku z art. 16 a ustawy o świadczeniach rodzinnych tj. braku rezygnacji z zatrudnienia. W uzasadnieniu swojego stanowiska organ potwierdził, że matka wnioskodawczyni posiada znaczny stopień niepełnosprawności i wymaga pomocy ze strony osób drugich i że faktycznie odwołująca sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, to jednak nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki, gdyż w okresie od 07 października 1999 r. do 25 lipca 2004 r. strona była zarejestrowana jako bezrobotna. Od 26 lipca 2004 r. nigdzie nie pracowała, a od 01 grudnia 2012 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. W odwołaniu od tej decyzji K.D. wskazała, że z uwagi na niepełnosprawność matki nie jest w stanie podjąć pracy zawodowej. Mąż obecnie zarejestrowany jest w PUP jako bezrobotny. Strona pierwsze dziecko urodziła 15 czerwca 1996 r., a drugie 23 lipca 2004 r. Po urodzeniu pierwszego dziecka była na urlopie macierzyńskim a potem wychowawczym, po czym przerwała pracę, bo nie miała z kim zostawić dziecka. Gdy strona urodziła drugie dziecko nie mogła podjąć pracy, ponieważ mama zaczęła chorować i wymagała stałej opieki. Obecnie ze względu na stan zdrowia matki strona nie jest w stanie podjąć pracy zawodowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r. działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 i art.104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art.16 a ust. 1 i ust.2, art.24 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2013 r., poz. 1456) orzekło utrzymać decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że wnioskiem z dnia 28 czerwca 2013 r. K.D. zwróciła się do organu pierwszej instancji o ustalenie prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego z tytułu sprawowania opieki nad matką D.D. Do wniosku załączyła m.in.: orzeczenie Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności zaliczające matkę D.D. do znacznego stopnia niepełnosprawności na stałe, zaświadczenie Urzędu Skarbowego z dnia 03 czerwca 2013 r. o wysokości dochodu P.D. za 2011 r., zaświadczenie Urzędu Skarbowego o wysokości dochodu K.D. za 2011r., świadectwa pracy K.D. oraz zaświadczenie PUP w K. z dnia 13 stycznia 2008 r. potwierdzające okresy zarejestrowania K.D. jako osoby bezrobotnej. W dniu 28 czerwca 2013 r. pracownik socjalny przeprowadził wywiad środowiskowy ustalając, że K.D. mieszka z mężem P.D., córkami K. i N.D. oraz matką D.D. Matka strony jest osoba niepełnosprawną w stopniu znacznym, od kliku lat choruje na chorobę [...], nie jest w stanie sama zaspokoić swoich niezbędnych potrzeb jak ubranie, sprzątanie, posiłek, dozowanie leków, mycie. Porusza się po mieszkaniu z czyjąś pomocą, wymaga doprowadzenia do łazienki, toalety. Nie jest w stanie wokół siebie nic zrobić. Opiekę cały czas sprawuje córka K., która ze względu na stan zdrowia matki nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia. Rodzina utrzymuje się z emerytury matki dochodów z gospodarstwa rolnego w łącznej kwocie 20.368,25 zł., tj. miesięcznie - 1.117,59 zł., a na osobę 223,52 zł. Kolegium Odwoławcze podniosło, że z dniem 01 stycznia 2013r. uległ zmianie stan prawny, a to na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 07 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.z 2012 r., poz.1548). Zgodnie z art. 16a ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zwanej dalej ustawą, specjalny zasiłek opiekuńczy przysługuje osobom, o których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964r. - Kodeks rodzinny opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, jeżeli rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania stałej opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współdziałania na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Kolegium nadmieniło, iż przestrzeganie wyżej wymienionych kryteriów jest obligatoryjne, a niespełnienie chociażby jednego z nich nie pozwala organowi na przyznanie wnioskowanego świadczenia opiekuńczego. W przedmiotowej sprawie strona nie spełnia warunku rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad chorą matką. Wskazało, ze na zasadzie art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, przez zatrudnienie lub inną pracę zarobkową rozumie się wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej. Ocena, czy w indywidualnej sprawie dotyczącej ustalenia prawa do specjalnego zasiłku pielęgnacyjnego miała miejsce faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, zdefiniowanego w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy do kompetencji organu właściwego. Również ocena, czy w indywidualnej sprawie ustalona faktyczna rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, związana była z koniecznością sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem potwierdzającym niepełnosprawność lub znaczny stopień niepełnosprawności, należy do kompetencji organu właściwego. Dokonując tej oceny organ winien uwzględnić, że musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek (czasowy i co do motywów) między rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą. Kolegium zaakcentowało, że w rozpatrywanej sprawie odwołująca była uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego, które wygasło z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r., a następnie wystąpiła ponownie z wnioskiem, który z wyżej podanych względów - zmiany przepisów prawa - organ I instancji zobowiązany był rozpatrzyć przy uwzględnieniu aktualnego stanu prawnego. W opinii Kolegium organ I instancji zasadnie, do oceny elementu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, uwzględnił stan faktyczny istniejący przed wydaniem decyzji o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego, gdyż pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego wyklucza możliwość podjęcia jakiegokolwiek zatrudnienia. Z dowodów zgromadzonych przez organ I instancji oraz zaświadczenia PUP wynika, że odwołująca przed otrzymaniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie była zatrudniona i jak sama stwierdza w odwołaniu, po urodzeniu drugiego dziecka w dniu 23 lipca 2004 r. nie pracowała gdyż wychowywała dziecko. Od dnia 01 grudnia 2012 r. pobierała świadczenie pielęgnacyjne z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Zatem bezpośrednio przed ustaleniem prawa do świadczenia pielęgnacyjnego odwołująca nie była osobą zatrudnioną w rozumieniu art. 3 pkt 22 ustawy i nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawna matką. Organ odwoławczy wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt I OSK 455/12 wyraził pogląd że: "musi istnieć wyraźny i bezpośredni związek czasowy i co do motywów między rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad wskazaną w ustawie osobą". W przypadku odwołującej nie ma takiego związku, gdyż w chwili powstania niepełnosprawności matki nie pracowała zawodowo, a tym samym nie występuje związek pomiędzy rezygnacją z zatrudnienia a podjęciem opieki nad niepełnosprawną matką. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w obecnym stanie prawnym ustawodawca zawęził krąg podmiotów uprawnionych do specjalnego zasiłku opiekuńczego, nie tylko uzależniając jego przyznanie od spełnienia kryterium dochodowego (które w tym przypadku jest spełnione), ale także ograniczył możliwość uzyskania zasiłku tylko do osób rezygnujących z zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Z kręgu podmiotów uprawnionych do zasiłku opiekuńczego wykluczono osoby niepodejmujące zatrudnienia z tego tytułu. W tej sytuacji – w opinii Kolegium -zasadnie organ I instancji uznał, iż odwołująca nie spełnia jednej z przesłanek warunkujących uprawnienie do przedmiotowego zasiłku, a tym samym brak jest podstaw do przyznania wnioskowanego zasiłku opiekuńczego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca K.D. wyraziła niezadowolenie z treści skarżonej decyzji, wnosząc o pozytywne rozpatrzenie sprawy. Opisała swoją trudną sytuację, powielając argumentację odwołania. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska. Strona skarżąca cofnęła skargę w piśmie z dnia 12 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z regulacją art. 60 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. skarżący może cofnąć skargę. Cofnięcie skargi wiąże sąd. Jednakże sąd uzna cofnięcie skargi za niedopuszczalne, jeżeli zmierza ono do obejścia prawa lub spowodowałoby utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności. Natomiast na podstawie art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. Sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, jeżeli skarżący skutecznie cofnął skargę. W rozpatrywanej sprawie strona skarżąca cofnęła skargę. Wobec powyższego, skoro nie zachodzą przyczyny, które nakazywałyby uznać cofnięcie skargi za niedopuszczalne, zmierzające do obejścia prawa albo też powodujące utrzymanie w mocy aktu lub czynności dotkniętych wadą nieważności, na mocy art. 161 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w zw. z art. 60 P.p.s.a. orzeczono, jak w sentencji postanowienia