IV SA/Gl 1149/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2012 r. sprawy ze skargi D. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną po kilkakrotnym rozpatrywaniu wniosku D. G. z dnia [...] Prezydent Miasta C. odmówił jej przyznania świadczenia w postaci kosztów żywienia w Specjalistycznym Niepublicznym Przedszkolu Edukacyjno-Rehabilitacyjnym w K. dla syna O. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 3 ust. 3 i 4, art. 39 i 106 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. Nr 175 z 2004 r., poz. 1362 ze zm.). Natomiast w jej uzasadnieniu ustalono, że rodzina strony spełnia ustawowe kryterium dochodowe odnoszone do dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Aczkolwiek w toku postępowania kryterium to, wynoszące 1755 zł, było już znacznie przekroczone, gdyż w miesiącach październik - grudzień 2010 r. dochód rodziny wynosił kolejno: 5376,07 zł, 4886,07 zł i 5866,07 zł, to przyczyną odmowy przyznania zasiłku celowego był fakt zaspokojenia przez wnioskodawczynię zgłoszonej potrzeby we własnym zakresie. W odwołaniu strona nie zakwestionowała wyraźnie ustaleń organu I instancji, ale zarzuciła, że należy brać pod uwagę stan rzeczy istniejący w chwili złożenia wniosku. Odwołanie dotyczyło łącznie 18 decyzji administracyjnych. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w trybie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu podstawowego stopnia, podtrzymując w całości jego ustalenia i wnioski. Kolegium przytoczyło zasady przyznawania zasiłków celowych przewidzianych w art. 39 ustawy o pomocy społecznej oraz ogólne reguły dotyczące celów i zadań pomocy społecznej. W ich świetle uznało, że samodzielne zaspokojenie przez stronę zgłoszonej potrzeby powoduje, że nie stanowi już ono potrzeby niezbędnej w rozumieniu art. 3 ust. 1 cyt, ustawy. Natomiast fakt pokrycia przez stronę kosztów żywienia dziecka w przedszkolu jest potwierdzony złożonymi do akt dokumentami. Organ odwoławczy nie dopatrzył się również uchybień proceduralnych w przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym. W skardze, obejmującej znowu łącznie 18 decyzji organu odwoławczego, D. G. zaskarżyła m. in. decyzję wydaną w omawianej sprawie. Jej zdaniem wszystkie te sprawy są podobne, a sposób ich rozpatrywania świadczy o celowym przedłużaniu postępowania przez organy. Spowodowało to konieczność zapłaty przez nią obciążających ją należności kosztem innych "wierzytelności", a z kolei fakt zapłaty organy uznały za rozstrzygający. Takie działanie podważa zaufanie obywatela do organów państwowych, a pomoc społeczna staje się iluzoryczna. Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie może być uwzględniona, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa, a tylko pod tym względem odbywa się sądowa kontrola działalności administracji publicznej (art. 1 Prawa o ustroju sądów administracyjnych – Dz. U. Nr 153 z 2002 r., poz. 1269 ze zm.). Otóż w sytuacji, gdy organ pomocy społecznej poszczególne żądania skarżącej rozpatrywał w odrębnych postępowaniach, to istotnie zobowiązany był do ustalenia, czy w chwili orzekania żądanie to było aktualne, a więc czy występowała wówczas niezbędna potrzeba bytowa w rozumieniu art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zaspokojenie tej potrzeby przez stronę nie uzasadnia udzielenia na ten cel pomocy, bowiem – co słusznie podniósł organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę – nie może ona być przeznaczona na refundację poniesionych wydatków. Skarżąca nie powołuje się nawet na ewentualne istnienie zadłużenia z tego tytułu, a jedynie wskazuje, że zaspokojenie potrzeb zgłoszonych w ramach wymienionych w skardze postępowań odbyło się kosztem innych "wierzytelności", co należy rozumieć jako ograniczenie możliwości zaspokojenia innych potrzeb. Wprawdzie nie jest to okoliczność istotna dla wyniku sprawy, ale można zasadnie domniemywać – przy braku bliższego sprecyzowania ze strony skarżącej – że nie chodzi o niezbędne potrzeby, skoro tego rodzaju potrzeby w szerokim zakresie zgłaszała organowi pomocy społecznej. Oczywiście błędne jest zatem jej twierdzenie, że sprawę należy oceniać według stanu istniejącego w momencie złożenia wniosku. Prowadziłoby to nieraz do przyznawania świadczeń z funduszy publicznych mimo niewystępowania już danej potrzeby, albo gdy na skutek zmiany okoliczności potrzebę tą dana osoba lub rodzina może zaspokoić, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości (por. art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej). Takie potrzeby nie odpowiadają więc celom pomocy społecznej, w związku z czym – stosownie do art. 3 ust. 4 cyt. ustawy – nie powinny zostać uwzględnione. W ramach tego postępowania sądowego bez znaczenia są również uwagi skargi na temat długotrwałości postępowań administracyjnych. Do czasu wydania w nich decyzji ostatecznych stronie przysługiwały środki przewidziane do zaskarżenia bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania, określone w art. 37 § 1 k.p.a., a po ich bezskutecznym wyczerpaniu skarga do sądu administracyjnego. Natomiast z wcześniej podniesionych przyczyn, przy prawidłowych ustaleniach organów obu instancji co do zaspokojenia zgłoszonych potrzeb, zastrzeżenia skarżącej odnośnie czasu trwania postępowania administracyjnego nie mogły wpłynąć na treść rozstrzygnięcia sprawy. Z tych względów na podstawie art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r, poz. 270) orzeczono, jak w sentencji. mw