IV SA/Gl 1159/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz, Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Drożdżał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 marca 2018 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 4-6, art. 9-15, oraz art. 32 ust.1d ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t. j. Dz.U. z 2016r. poz. 1518 ze zm.) - dalej "ustawa", odmówiono S. K. świadczenia w formie zasiłku rodzinnego na małoletnią K. L. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wieloletniej jak też dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018. Jako przyczynę odmowy przyznania prawa do świadczeń wnioskowanych przez stronę organ wskazał brak tytułu prawnego do uzyskania tego prawa. Powołując się na brzmienie art. 4 ust. 1 ustawy wskazał, że prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje rodzicom dziecka, jednemu z jego rodziców albo opiekunowi prawnemu, względnie opiekunowi faktycznemu dziecka. Wnioskodawca nie spełnia wskazanych warunków, gdyż nie jest ojcem dziecka ani też jego opiekunem prawnym. W odwołaniu od wskazanej decyzji wnioskodawca zakwestionował zasadność działania organu I instancji. Wyjaśnił, że jest jedynym opiekunem małoletniej K.L. i wynika to z decyzji Sądu Rodzinnego. Skrytykował generalnie postępowanie pracowników Urzędu Miasta w K., uznając je za sprzeczne z polityką Państwa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, decyzją z dnia [...]r. nr [...]wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. Motywując swoje stanowisko Kolegium wskazało, że warunki nabywania prawa do świadczeń rodzinnych określone są w ustawie, a jej art. 4 ust. 2 wymienia osoby, którym przyznany być może zasiłek rodzinny. Możliwość przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego uzależniona jest natomiast od uprawnienia do zasiłku rodzinnego. Zauważono, że ustawodawca, wśród uprawnionych do zasiłku rodzinnego, nie wymienił osób, które faktycznie opiekują się dzieckiem czyli takich, które sprawują bieżącą pieczę na dzieckiem nawet na mocy orzeczenia sądu. Ograniczył natomiast krąg opiekunów faktycznych do osób, które wystąpiły z wnioskiem o przysposobienie dziecka. Zdaniem Kolegium odwołujący nie odpowiada żadnej z przesłanek ustawowych uprawniających do uzyskania zasiłku rodzinnego. K. L. została mu powierzona w pieczę postanowieniem Sądu z dnia 14 marca 2017r. Nie jest on dla małoletniej rodzicem ani opiekunem prawnym. Kolegium wyjaśniło, że przed Sądem Rejonowym w K. [...] Wydział [...] toczy się postępowanie o zaprzeczenie ojcostwa Z. L. wobec K.L.. Wynik tego postępowania nie ma bezpośredniego wpływu na uprawnienie strony do świadczeń rodzinnych. Pouczono odwołującego, że organy administracji mają obowiązek działać na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa, a zatem wydając decyzję muszą stosować prawo w sposób ścisły. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach S. K. wskazał, że tylko on posiada jakiekolwiek prawa do opieki nad małoletnią K. L., a dziecko jest chore i wymaga dużych nakładów finansowych. Zaznaczył, że z jego inicjatywy toczy się w Sądzie Rejonowym postępowanie w sprawie ustalenia ojcostwa K.L. Do skargi załączono wydruk ze stron internetowych zawierający omówienie stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie dodatku wychowawczego w pieczy zastępczej, postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] o pozbawieniu władzy rodzicielskiej A. L. nad małoletnią K., postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...]r. sygn. akt [...] o powierzeniu pieczy nad małoletnią K. S. K.z, raport testu DNA w kierunku ustalenia pokrewieństwa biologicznego S.K.. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowo prezentowane argumenty. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gliwicach skarżący złożył dokumenty, z których wynikało, że w Sądzie Rejonowym w K. toczy się postępowanie o ustalenie ojcostwa K. L. powództwa skarżącego, jak też wystąpił on z wnioskiem o przysposobienie małoletniej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2017r. poz. 2188 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z kolei z treści art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2017r., poz. 1369 ze zm)- dalej określanej jako P.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję w całości lub w części, albo stwierdza jej nieważność lub niezgodność z prawem. Przy czym stosownie do postanowień art. 134 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji stosownie do przyznanych kompetencji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga zasługuje na jej uwzględnienie aczkolwiek z innych niż powołane w niej przyczyny. Przedmiotem rozstrzygnięcia objętego kontrolowanymi aktami były uprawnienia do świadczeń rodzinnych, które przyznawane są na wniosek, a nie z urzędu. Wnioskiem inicjującym postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją był wniosek skarżącego złożony do organu w dniu 10 kwietnia 2017r. Z wniosku tego wynikało, że skarżący domaga się przyznania zasiłku rodzinnego, zasiłku do dodatku z tytułu wychowania dziecka w rodzinie wielodzietnej oraz dodatku z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2017/2018 przez K.L. Tak też określonego przedmiotu dotyczyła decyzja organu I instancji i tak też określiło przedmiot swojej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach. W części IV wniosku znajduje się natomiast oświadczenie wnioskodawcy dotyczące ustalenia prawa do zasiłku, w którym wnioskodawca oświadczył, że w "kolejnym roku szkolnym 2016/2017 (na dacie poprawki na 2017/2018, względnie odwrotnie) małoletnia uczyć się będzie w szkole. Tożsame oświadczenie złożył wnioskodawca w części V wniosku dotyczącego ustalania prawa do dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. Z urzędu znane jest natomiast Wojewódzkiemu Sądowi Administarcyjnemu w Gliwicach, iż decyzją z dnia [...]r. nr [...]odmówiono S. K. przyznania zasiłku rodzinnego za okres zasiłkowy 2016/2017 i dodatku szkolnego do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku 2017/2018. Decyzja ta utrzymana została w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt IV SA/Gl 432/17 oddalił skargę S.K.. Nadto Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę na decyzję w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego za okres zasiłkowy 2015/2016 i dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego 2016/2017 (wyrok tut. Sądu z dnia 16 listopada 2017r. sygn. akt IV SA/Gl 431/17). Niewątpliwe jest zatem, że kwestia uprawnienia skarżącego zarówno do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku za okresy zasiłkowe 2015/2016 i 2016/2017 została prawomocnie przesądzona. Z treści osnowy obu decyzji ani też z ich uzasadnienia nie wynika, jaki okres zasiłkowy brany był pod uwagę przez organy. Jedynie z pism znajdujących się w aktach administracyjnych na kartach 79, 81, 85 odczytać można, że decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...]r. nr [...] dotyczy okresu zasiłkowego 2016/2017. Wobec faktu prawomocnego rozpatrzenia sprawy w przedmiocie uprawnienia skarżącego do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku w okresie zasiłkowym 2016/2017 ponowne orzekanie w tej sprawie stanowiłoby naruszenie zasady res iudicata (art. 156 § 1 pkt 3 K.p.a.). Niezbędne jest zatem usunięcie z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji organu odwoławczego w celu wyjaśnienia jakiego okresu zasiłkowego dotyczył wniosek skarżącego złożony w dniu 10 kwietnia 2017r., a w konsekwencji tego jakiego okresu zasiłkowego dotyczyły kontrolowane decyzje. Organ weźmie przy tym pod uwagę, że prawo do zasiłku rodzinnego ustala się na okres zasiłkowy, a zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 3 pkt 10 ustawy okres zasiłkowy oznacza okres od dnia 1 listopada do dnia 31 października następnego roku kalendarzowego, na jaki ustala się prawo do świadczeń rodzinnych. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jak stanowi art. 26 ust. 2a, 3 4 i 4a ustawy - wnioski w sprawie ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych na nowy okres zasiłkowy są przyjmowane od dnia 1 sierpnia danego roku. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami do dnia 31 sierpnia, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata przysługujących świadczeń następuje do dnia 30 listopada. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami od dnia 1 września do dnia 31 października, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata przysługujących świadczeń następuje do dnia 31 grudnia. W przypadku gdy osoba ubiegająca się o świadczenia rodzinne na nowy okres zasiłkowy złoży wniosek wraz z wymaganymi dokumentami w okresie od dnia 1 listopada do dnia 31 grudnia danego roku, ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych oraz wypłata przysługujących świadczeń następuje do ostatniego dnia lutego następnego roku. Przepis art. 14 ust. 2 i 3 ustawy stanowi natomiast, że dodatek z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego przysługuje raz w roku, w związku z rozpoczęciem roku szkolnego. Wniosek o wypłatę dodatku składa się do dnia zakończenia okresu zasiłkowego, w którym rozpoczęto rok szkolny. W zależności od wyników dokonanych ustaleń, co do okresu zasiłkowego objętego orzekaniem, organ ponownie oceni zgormadzony materiał dowodowy i rozstrzygnie w przedmiocie uprawnień skarżącego co do zasiłku rodzinnego biorąc pod uwagę stan sprawy o ustalenie ojcostwa prowadzonej przed Sądem Rejonowym w K., względnie skorzysta z przysługujących mu środków nadzorczych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.