IV SA/Gl 1160/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik-Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r. sprawy ze skargi Z. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty K .z dnia [...] r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz pełnomocnika skarżącego mec. K. S. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę [...] zł ([...]) złotych. W wyniku uwzględnienia wniosku Prokuratury Rejonowej w C. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) Starosta K. zarządził skierowanie Z. R. na badanie lekarskie mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, B1, C, C+E z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Rozpatrując złożone od powyższej decyzji odwołanie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r. uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazało, że powodem takiego działania jest konieczność właściwego określenia przedmiotu postępowania, a mianowicie ustalenie i wyjaśnienie czy podstawą działania organu ma być art. 122 czy art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Rozpatrując ponownie sprawę, po wyjaśnieniu podniesionych wątpliwości Starosta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...], działając na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, skierował Z. R. na badania lekarskie mające na celu stwierdzenie istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, B+E, B1, C, C+E z powodu otrzymania informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Nie godząc się z otrzymaną decyzją Z. R. wniósł odwołanie. Podniósł w nim, że posiada prawo jazdy bezterminowo, a nie mając żadnego konfliktu z prawem o ruchu drogowym, nie wyraża zgody na badania lekarskie, na które jest kierowany. Kwestionując stwierdzenie, że leczy się w poradni zdrowia psychicznego, zauważył, że sam fakt takiego leczenia nie może być powodem skierowania na kontrolne badania lekarskie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 104 § 1, art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 122 ust. 1 pkt. 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.) utrzymało w całości zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przywołał treść art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym i wskazał, że przeprowadzone postępowanie wykazało, że w przedmiotowej sprawie istnieją zastrzeżenia o charakterze "ogólnym" mogące powodować przeciwwskazania zdrowotne do kierowania pojazdami, które skutkować muszą skierowaniem na specjalistyczne badanie lekarskie. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach Z. R. nie godząc się z wydaną decyzją, wniósł o jej uchylenie. Zarzucił organowi odwoławczemu bezzasadne przyjęcie, że w jego przypadku istnieją uzasadnione zastrzeżenia co do stanu zdrowia, skutkujące koniecznością przeprowadzenia badań lekarskich w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Podkreślił, że posiada prawo jazdy bezterminowe, nigdy nie miał konfliktu z prawem o ruchu drogowym i w jego odczuciu nie ma podstaw do kwestionowania stanu jego zdrowia. Ponowne badanie uznał za niepotrzebne. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie prezentując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 17 maja 2007 r., pełnomocnik strony skarżącej podtrzymując zarzuty zawarte w skardze, a wskazując, że koszty jego udziału w sprawie nie zostały opłacone przez stronę, wniósł o zwrot kosztów na ogólnych zasadach określonych w ustawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył, co następuje : Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 tego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). wynika natomiast, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy sąd administracyjny kontroli legalności zaskarżonego aktu dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Kierując się tymi wskazaniami Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, iż zaskarżona decyzja oraz decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania (a to art.7, art.77 (1 i art.80 Kodeksu postępowania administracyjnego), które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a zatem nie mogą one pozostać w obrocie prawnym. Podstawą materialnoprawną rozstrzygnięcia stanowi ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. Nr 2, poz. 15). Stosownie do treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzonemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu zdrowia. Zgodnie natomiast z § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienie do kierowania pojazdami osobie, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy, decyzję o skierowaniu na badanie lekarskie wydaje starosta, w przypadku otrzymania: 1) wniosku od egzaminatora o stwierdzonych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby poddanej egzaminowi państwowemu, 2) wniosku od organu kontroli ruchu drogowego o stwierdzonych w trakcie wykonywania czynności służbowych zastrzeżeniach co do stanu zdrowia osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdu, 3) zawiadomienia powiatowego lub wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o stopniu niepełnosprawności, o posiadaniu przez osobę niepełnosprawną uprawnienia do kierowania pojazdem. Natomiast w myśl § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z regulacji tej wynika, że stan zdrowia kierowcy jest istotną przesłanką bezpieczeństwa ruchu. Regulacje powyższe mają na celu nie tylko niedopuszczenie do udziału w ruchu w charakterze kierujących osób niemających wymaganego stanu zdrowia, ale także eliminowanie z ruchu tych osób, które utraciły warunki zdrowotne po uzyskaniu uprawnień do prowadzenia pojazdów lub u których przeciwwskazania do prowadzenia pojazdów nie zostały ujawnione w toku badania przed wydaniem prawa jazdy. Zatem organ wydający uprawnienia do kierowania pojazdami dla zapewnienia bezpieczeństwa ruchu musi czuwać nad tym, by osoby mające uprawnienia do kierowania pojazdami miały wymaganą sprawność także w okresie, gdy z tych uprawnień korzystają. Realizacji tego celu służy regulacja zawarta w art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Należy jednak mieć na uwadze, że prawo do prowadzenia pojazdów ma charakter podmiotowy. Jego ograniczenia mogą mieć miejsce tylko w ściśle określonych przez prawo wypadkach. Stąd też i ingerencja organu administracyjnego w postaci sprawdzenia stanu zdrowia kierującego jest ograniczona. Organ ten nie może dokonywać tej czynności w sposób dowolny, ale tylko wtedy gdy spełnione są ustawowe przesłanki. Wezwanie kierującego do poddania się sprawdzeniu stanu zdrowia – w myśl art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy – jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasuną się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia, przy czym zastrzeżenia te muszą zostać przynajmniej uprawdopodobnione. Okoliczności muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego występują przeciwwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. ( vide: R.A. Stefański "Prawo o ruchu drogowym. Komentarz". Dom Wydawniczy ABC, 2005, wyd. II, Komentarz do art. 122 ustawy Prawo o ruchu drogowym ). Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte wskutek wniosku Prokuratora Prokuratury Rejonowej w C. z dnia [...] r. Prokurator nie jest podmiotem, wymienionym w § 2 ust. 4 cyt. rozporządzenia, którego wniosek stanowi podstawę do wydania przez starostę decyzji, o której mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 cyt. ustawy. Rozpoznanie niniejszej sprawy wymagało więc rozważenia zaistnienia przesłanek wymienionych w § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia, zgodnie z którym starosta może skierować na badania lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W tej sytuacji wniosek Prokuratora stanowił sygnał dla organu uprawnionego do wydania przedmiotowej decyzji do zbadania, czy dysponuje on wiarygodną informacją o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować u niego niezdolność do prowadzenia pojazdów. Zatem organ ten miał rozstrzygnąć według stanu faktycznego istniejącego na dzień orzekania, czy spełnione zostały w sprawie przesłanki z § 2 ust. 5 cyt. rozporządzenia uprawniające do wydania decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy. W tym celu organ zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 7 oraz art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zobligowany był do zgromadzenia stosownego materiału dowodowego w sprawie. Trzeba w tym miejscu zauważyć, że z treści wymienionego wniosku Prokuratora wynika jedynie, że została przygotowana opinia sądowo- psychiatryczna do prowadzonego postępowania karnego przeciwko skarżącemu (nie wynika jednak jakiego), nie została także ona dołączona do tego wniosku, a z treści samego wniosku nie wynika jakiego typu zastrzeżenia co do stanu zdrowia psychicznego skarżącego zgłaszali biegli lekarze psychiatrzy. Wypada zauważyć, iż o ile powyższa opinia jest niezbędna z punktu widzenia prowadzonego postępowania karnego, chociażby mając na uwadze treść art. 31 Kodeksu karnego, o tyle opinia taka nie może być jednym dowodem przesądzającym o skierowaniu na przedmiotowe badania lekarskie. Przepis art. 122 ust 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym został bowiem tak zredagowany, że po pierwsze musi istnieć przesłanka materialnoprawna w postaci "nasuwających się zastrzeżeń co do stanu zdrowia" a po drugie, muszą one być potwierdzone w wyniku przeprowadzonego postępowania, które kończy decyzja o skierowaniu na badania lekarskie. Trudno uznać, aby sygnał prokuratora, niepoparty żadnymi dokumentami stanowił podstawę do wydania kwestionowanego skierowania na badania lekarskie. W ocenie Sądu podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania lekarskie mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na istotne zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. Organy administracji publicznej nie są bowiem uprawnione do dawania wiary każdej informacji prowadzącej do wszczęcia procedury kierowania na badania kontrolne (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 grudnia 2005 r. Sygn. I OSK 79/05, Lex 191003). W rozpatrywanej sprawie, skierowanie na badania lekarskie wydane zostało w oparciu o niepełny materiał dowodowy. Musi to prowadzić do stwierdzenia, w niniejszym postępowaniu naruszone zostały zasady wyrażone w art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego dowodowego. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę uwzględnił i uchylił obie decyzje na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wobec uwzględnia skargi Sąd orzekł o kosztach postępowania, bowiem skarżącemu przyznano prawo pomocy prawnej w postaci pełnomocnika z urzędu, którego koszty nie zostały według jego oświadczenia opłacone zgodnie z art. 200, art. 205 oraz art. 250 cytowanej powyżej ustawy.