IV SA/Gl 1165/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 maja 2007r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego wraz z dodatkami oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem, wydanym na mocy art. 58 oraz art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 4, art. 5, art. 11a i art. 14 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez A. J. od decyzji, działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta B., Zastępcę Kierownika Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. z dnia [...] r. Nr [...] odmawiającej przyznania zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego na syna A. J. na okres od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. W uzasadnieniu wskazano, że odwołanie od decyzji wnosi się w terminie 14 dni od daty doręczenia decyzji, co w przypadku strony miało miejsce w dniu [...] r. W tym terminie strona nie złożyła odwołania, natomiast dopiero [...] r. zwróciła się z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. W uzasadnieniu tej prośby podniosła, iż nie była świadoma swoich praw w dniu odbioru decyzji. Organ, przywołując treść art. 58 § 1 i § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego stwierdził, że składająca wniosek nie uwiarygodniła swoją argumentacją przesłanek przywrócenia terminu, nie wykazała braku winy w uchybieniu terminu, nie uprawdopodobniła staranności własnego działania oraz faktu istnienia niezależnej przeszkody powodującej niemożność wniesienia odwołania. Zatem wobec nie wskazania przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do dokonania czynności, Kolegium orzekło jak w sentencji W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżąca zakwestionowała zasadność powyższego postanowienia i wskazała, że spełniła wszystkie przesłanki wpływające na przywrócenie terminu, a mianowicie: powzięła widomość o błędnej podstawie odmowy wypłaty zasiłku w dniu [...] r., wniosek o przywrócenie terminu wniosła [...] r. a wraz z nim złożyła wniosek o ustalenie prawa do zasiłku, a przeszkoda do złożenia odwołania była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. W uzasadnieniu wskazała, że nie złożyła odwołania od doręczonej jej decyzji, gdyż została pouczona, że zasiłek ten jej nie przysługuje. Dodała, że w kwestionowanej decyzji nie było informacji, że w przypadku gdy ojciec dziecka jest nieznany należy dołączyć zupełny akt urodzenia dziecka. Nie została o tym poinformowana także w trakcie postępowania. Wskazując, że przedmiotowa decyzja wydana została na błędnej ocenie dokumentów, zarzucając, że nikt jej nie wezwał do uzupełnienia brakujących dowodów, dodała, że nie została pouczona o przysługujących jej prawach. Dopiero w postępowaniu dotyczącym nowego okresu zasiłkowego została pouczona, że aktem wykonawczym do ustawy o świadczeniach rodzinnych jest rozporządzenie z dnia 2 czerwca 2005 r., które w § 4.1 reguluje to zagadnienie. W odpowiedzi na skargę organ drugiej instancji wnosząc o oddalenie skargi, przytoczył argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Odpowiadając na zarzuty skargi wskazał, że skarżąca sama podała, iż ustawa o świadczeniach rodzinnych była jej znana, a w art. 7ust. 5 wyraźnie wskazano, że zasiłek rodzinny nie przysługuje, jeżeli osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne, chyba, że ojciec dziecka jest nieznany. Wprawdzie dopiero w rozporządzeniu uregulowano kwestię przedłożenia w takim przypadku zupełnego aktu urodzenia, ale skarżąca nie negowała nie przyznania jej zasiłku, pomimo wskazania przyczyny odmowy w samej decyzji. Dlatego też nie można uznać wskazanych w skardze argumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując niniejszą sprawę zważył co następuje: Na wstępie należy zaznaczyć, iż w myśl art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy te powołane są do kontroli zgodności z prawem wykonywania administracji publicznej, czyli legalności decyzji administracyjnych (art.1 i art.3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz.1270 ze zm.). W toku postępowania badają czy kwestionowane decyzje nie uchybiają przepisom prawa materialnego lub procesowego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź stanowiącym podstawę wznowienia postępowania, jak też badają czy owe decyzje nie są dotknięte kwalifikowaną wadą prawną uzasadniającą ich nieważność (art.145 ostatnio przywołanej ustawy). Przy czym, jak głosi art.134 § 1 tej ustawy, sądy administracyjne nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, przeto kontroli legalności dokonują również z urzędu. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest wyłącznie zaskarżone postanowienie. Ocena legalności tegoż rozstrzygnięcia ogranicza się więc wyłącznie do badania poprawności zastosowania przepisów postępowania. Zastrzeżenie terminów dla dokonania czynności procesowych jest jedną z podstawowych regulacji procesowych kierowanych do stron i ma na celu egzekwowanie staranności działania strony oraz wyeliminowanie niepewności w zakresie trwałości decyzji; przeto naruszenie przepisów zakreślających owe terminy wywołuje dotkliwe skutki. Wniesienie odwołania po terminie oznacza, iż jest ono zwrócone przeciwko ostatecznej decyzji, (bezskuteczny upływ terminu do wniesienia odwołania wywołuje bowiem jej ostateczność), a jest to niedopuszczalne. Strony powinny być pouczane o terminach i sposobach wnoszenia środków. Tak też się stało w niniejszej sprawie, w której w orzeczeniu wydanym przez organ pierwszej instancji zawarto właściwe pouczenie o przysługującym środku, sposobie oraz terminie jego wniesienia. Stosownie do obowiązującej regulacji prawnej odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Uchybienie temu terminowi skutkuje niedopuszczalnością odwołania na podstawie art.134 k.p.a.. W niniejszej sprawie organ odwoławczy przyjął, iż decyzja organu pierwszej instancji została prawidłowo doręczona skarżącej w dniu [...] r. (o czym świadczy osobiste potwierdzenie odbioru decyzji złożone przez skarżącą na odwrocie kopii tej decyzji), zatem termin do wniesienia odwołania w ustawowym terminie upłynął w dniu [...] r. Faktu bezskutecznego upływu terminu do wniesienia odwołania strony postępowania nie kwestionują. Stąd też odwołująca w dniu [...] r. przedłożyła wniosek o przywrócenie terminu do skutecznego wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] r. Możliwość taką przewiduje art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z treścią tego przepisu "w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy". W rozpatrywanych warunkach wypada podzielić opinię organu odwoławczego, iż strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Uzasadniając swój wniosek o przywrócenie terminu, strona jako przyczynę niedotrzymania terminu - niezłożenia w ustawowym terminie odwołania od decyzji odmawiającej jej świadczenia wskazała nieświadomość możliwości dochodzenia świadczenia. Wyjaśniła, że nie była świadoma swoich praw i nie wiedziała, że okoliczność, iż ojciec dziecka jest nieznany mogła udokumentować przedłożeniem zupełnego aktu urodzenia syna. Zgodnie z przywołanym powyżej art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego organ obowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie trzy przesłanki, a mianowicie: 1/ uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; 2/ zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu; 3/ zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Przy ocenie braku winy po stronie zainteresowanego, organ administracji powinien przyjąć "obiektywny miernik staranności, jaki można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy" – (zob: M. Jędrzejowska w Komentarz do K.p.c., 1999 r. s. 322). W doktrynie postępowania administracyjnego przyjmuje się, że brak winy strony zachodzi "tylko wtedy, gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku" (zob: E.Iserzon w: Komentarz IV, 1970, s.136). W konsekwencji więc "pojęcie braku winy w niedopełnieniu czynności procesowej w terminie, obejmuje istnienie przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli siły wyższej". Mając na uwadze powyższe przyjmuje się, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez zainteresowanego jest m.in. przerwa w komunikacji, nagła choroba, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar itp. (zob. B.Adamiak, J.Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, s.329). Natomiast w rozpatrywanej sprawie skarżąca upatruje przeszkody w terminowym sporządzeniu odwołania powołując się na okoliczność braku świadomości swoich praw- a mianowicie braku wiedzy o możliwości udokumentowania swego prawa do zasiłku na syna nieznanego ojca, poprzez przedłożenie zupełnego aktu urodzenia syna. Należy jednak zgodzić się z twierdzeniami organu, iż nie jest to przeszkoda uniemożliwiająca, przy dołożeniu należytej staranności przez zainteresowaną, wniesienie odwołania w terminie. Skarżąca odebrała decyzję, w uzasadnieniu której wyraźnie wyjaśniono motywy odmowy przyznania świadczenia, m.in. dokładnie cytując przepis art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Dokładna analiza treści tego zapisu musi doprowadzić do wniosku, iż zasiłek rodzinny nie przysługuje, gdy osobie samotnie wychowującej dziecko nie zostało zasądzone świadczenie alimentacyjne – i to byłaby zasada ogólna, chyba że i tutaj wśród wyjątków na drugim miejscu wskazano, ojciec dziecka jest nieznany. Zatem dokładna lektura otrzymanej decyzji, powinna u skarżącej spowodować natychmiastowe działanie, a mianowicie złożenie odwołania wskazującego, iż jej sytuacja podlega właśnie takiej wyjątkowej regulacji, tzn., że ojciec jej dziecka jest nieznany. Z przedłożonych akt administracyjnych nie wynika, by sprawa skarżącej była pod tym kątem rozpatrywana. Zatem podniesiony przez skarżącą argument braku wiedzy o udokumentowaniu okoliczności nieznanego ojca swego syna poprzez przedłożenie zupełnego aktu urodzenia, jest niejako sprawą wtórną przy dostrzeżonym braku staranności w prowadzeniu własnych spraw przez skarżącą. Wypada zatem zgodzić się z organem odwoławczym, że nie można mówić o przywróceniu terminu do dokonania czynności podczas gdy nie zostały spełnione warunki wymienionym w art. 58 Kodeku postępowania administracyjnego. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa i dlatego orzekł jak w wyroku na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) . Z uwagi na charakter zaskarżonego postanowienia odstąpiono od orzeczenia dotyczącego jego wykonalności na podstawie art.152 cytowanej ustawy.