IV SA/Gl 1167/13

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku opiekuńczego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia 9 października 2013 r. A.T. złożyła do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określiła, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego. W uzasadnieniu podniosła, że nie może podjąć zatrudnienia w związku z koniecznością sprawowania opieki nad swoim niepełnosprawnym mężem. Powołała się przy tym na trudną sytuację materialną i życiową oraz na brak wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich praw. Równocześnie oświadczyła, że posiada dom o powierzchni 80 m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Nadto wywiodła, że w skład jej gospodarstwa domowego wchodzi - poza małżonkiem - także pełnoletnia córka. Dodatkowo strona zadeklarowała, iż miesięczne koszty utrzymania jej rodziny to 700 zł, na co składają się wydatki na leki (300 zł) oraz koszty utrzymania domu (około 400 zł). Wezwaniem z dnia 7 listopada 2013 r. zwrócono się do skarżącej o uprawdopodobnienie danych, na które powołała się we wniosku. W tym zakresie wezwano ją o: - udokumentowanie faktu, iż jej pełnoletnia córka – J.T. nie uzyskuje żadnych dochodów. Wskazano, iż należy w tym celu przedłożyć np. zaświadczenie właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające fakt, że osoba ta jest bezrobotną, bez prawa do pobierania zasiłku lub zaświadczenie właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że nie osiągnęła dochodu w roku 2012 bądź, że nie złożyła za ten rok zeznania w podatku dochodowym od osób fizycznych; - nadesłanie dokumentów (faktury VAT, paragony, dowody wpłaty) potwierdzających koszty ponoszone w związku z utrzymaniem zamieszkiwanego domu oraz z zakupem leków. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 27 listopada 2013 r. skarżąca nie udzieliła na rzeczone wezwanie jakiejkolwiek odpowiedzi. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Na wstępie należy odnotować, że przedmiotem skargi A.T. jest decyzja administracyjna o odmowie przyznania specjalnego zasiłku opiekuńczego. Charakter tego świadczenia jak i cel, dla którego zostało ustanowione nie pozostawia przy tym wątpliwości, że stanowi ono formę szeroko pojętej pomocy społecznej. Zgodnie zaś z art. 239 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Skarżąca korzysta zatem w niniejszej sprawie ze zwolnienia od kosztów sądowych z mocy samego prawa, a w konsekwencji, jej wniosek w omawianym zakresie jest bezprzedmiotowy i jako taki nie podlega rozpoznaniu (strona została o tym już poinformowana przez Sąd odrębnym pismem z dnia 7 listopada 2013 r.). Odnosząc się do natomiast wniosku A.T. o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a., warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskujący zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie. Wnioskodawca powinien więc podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd, co do zasadności przyznania mu prawa pomocy. Nie budzi bowiem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uprawdopodobniła oświadczeń, na które powołała się w swoim wniosku. Trzeba tu raz jeszcze zaznaczyć, że skarżąca została do tego wyraźnie wezwana zarządzeniem z dnia 7 listopada 2013 r., którego doręczenie nastąpiło 20 listopada 2013 r. (patrz: zwrotne potwierdzenie odbioru). W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 27 listopada 2013 r. wnioskodawczyni nie ustosunkowała się do powyższego wezwania w żaden sposób. Tymczasem trzeba podkreślić, że uchylenie się strony od wykonania nałożonego na nią w toku postępowania obowiązku polegającego na złożeniu uzupełniających wyjaśnień odnośnie swojej sytuacji materialnej i rodzinnej oraz na przedłożeniu dokumentów potwierdzających okoliczności dotyczące tej sytuacji uniemożliwia uznanie złożonych przez nią oświadczeń za w pełni wiarygodne i dlatego wyłącza możliwość przyznania jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W konsekwencji stwierdzić przyjdzie, że skarżąca nie wykazała w sposób dostatecznie przekonujący, aby nie była w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu a tym samym wymóg, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. nie został w sprawie zachowany. Dlatego postanowiono jak w sentencji działając na podstawie tego przepisu w związku z art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a.