IV SA/Gl 1167/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. sprawy ze skargi T. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. po rozpatrzeniu odwołania T. G. (dalej skarżący) od decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] nr [...] orzekającej o odmowie przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem, bojlera, piecyka gazowego lub elektrycznego oraz pralki - utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym: Wnioskiem z dnia 18 sierpnia 2014 r. skarżący zwrócił się do Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R. o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem, bojlera, piecyka gazowego lub elektrycznego oraz pralki. Decyzją z dnia [...] działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R., Kierownik Działu Świadczeń Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w R., odmówił skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Organ stwierdził w uzasadnieniu decyzji, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku tj. w lipcu 2014 r. wraz z zasiłkiem okresowym wynosił 936.10 zł, natomiast w sierpniu 2014 r. wynosił 1037.30 zł. Stwierdził dalej, że dochód skarżącego przekraczał kryterium dochodowe uprawniające co do zasady do korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 542 zł. Uznał, że w tych okolicznościach wniosek skarżącego należało rozpatrzeć z uwzględnieniem regulacji art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, umożliwiającej przyznanie specjalnego zasiłku celowego. Zaznaczył przy tym, że specjalny zasiłek celowy może być przyznany w przypadku wystąpienia nadzwyczajnej sytuacji, trudnej do uniknięcia, zmuszającej daną osobę do dokonania nieplanowanych wcześniej wydatków. Ocenił, że taka sytuacja nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Organ stwierdził, że w dniu 18 sierpnia 2014 r. skarżący został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej w PUP z powodu podjęcia zatrudnienia. Ponadto zaakcentował, że decyzją z dnia [...] nr [...] skarżący otrzymał zasiłek celowy na zakup pieca węglowego, a więc posiada sprzęt do ogrzewania i przygotowania ciepłego posiłku. Organ zauważył, że sytuacja skarżącego uległa zmianie bowiem skarżący pracuje. Od decyzji tej odwołał się skarżący, który wniósł o zmianę decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu opisał swoją trudna sytuacje materialną. Nie zgodził się z rozstrzygnięciem organu I instancji. Wyraził pogląd, że organ I instancji wydając decyzję nie wziął pod uwagę, iż jest on zatrudniony na okres próbny, a z jego wynagrodzenia za pracę prowadzona jest egzekucja komornicza. Stwierdził również, że jego sytuacja życiowa jest szczególna. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., decyzją z [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przytoczył przepisy regulujące przyznawania świadczeń z pomocy społecznej. Kolegium podkreśliło, że art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej znajduje zastosowanie w szczególnie uzasadnionych przypadkach, a przyznawanie pomocy społecznej w formie specjalnego zasiłku celowego ma charakter uznaniowy i uzależnione jest od potrzeb strony i możliwości finansowych gminy. Kolegium stwierdziło również, że znana mu jest trudna sytuacja finansowa MOPS w R. który z powodu ograniczonych środków finansowych musi miarkować wysokość przyznawanych świadczeń według ustalonej polityki świadczeń. Dalej zauważyło, że skarżący dysponuje źródłem dochodu w postaci zasiłku dla bezrobotnych oraz zasiłku okresowego, który w lipcu 2014 r. wyniósł 936.10 zł, w sierpniu 2014 r. wyniósł 1037.30 zł, a obecnie otrzymuje wynagrodzenie za pracę w wysokości ze stawka 10 zł na godzinę. Kolegium stwierdziło, że wobec przekroczenia przez skarżącego kryterium dochodowego, organ I instancji prawidłowo rozważył możliwość przyznania mu specjalnego zasiłku celowego. Podzieliło przy tym pogląd tego organu o nie wystąpieniu w niniejszej sprawie nadzwyczajnych zdarzeń uzasadniających przyznanie pomocy w tej formie mimo przekroczenia kryterium dochodowego. W tym stanie rzeczy Kolegium uznało, że brak jest podstaw do kwestionowania zgodności z prawem rozstrzygnięcia organu I instancji. Dodatkowo wskazało, że organ I instancji objął skarżącego pomocą gdyż przyznano mu zasiłek celowy na zakup pieca węglowego. Biorąc powyższe pod uwagę, Kolegium nie znalazło podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zaskarżył w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] zarzucając jej naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 39 § 1 i § 2 w związku z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i wniósł o zmianę decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu stwierdził, że decyzja SKO jest wadliwa, dlatego powinna być zmieniona tak, aby “ustalić przyznanie" wnioskowanego specjalnego zasiłku celowego. Odnosząc się do ustaleń SKO, iż organ I instancji objął skarżacego pomocą, gdyż przyznano mu zasiłek celowy na zakup pieca węglowego skarżacy wyjaśnił, że pieniądze te wydał na dojazd do sądu do Wrocławia. Stwierdził, że nie jest w stanie przeznaczyć niezbędnej kwoty na zakup urzadzeń bez poniesienia “znacznego uszczerbku dla swojego utrzymania". W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 23 lipca 2015 r. pełnomocnik skarżącego podzielił argumentację zawartą w skardze i stwierdził, że sytuacja skarżącego uzasadnia uznanie jej za szczególną, pozwalającą na przyznanie stosownego świadczenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz.270 z późn. zm.), zwanej dalej p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonych decyzji według wskazanych wyżej kryteriów wykazała, że nie naruszają one przepisów prawa. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2013 r., poz.182 - dalej "ustawa o pomocy społecznej" lub "ustawa"). Ustawodawca w art. 2, 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej wskazał, iż pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężenie trudnych sytuacji życiowych, których nie są oni w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, przy czym potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. W art. 2 ust. 1 ustawy zawarta jest fundamentalna zasada pomocy społecznej. Jest to zasada pomocniczości ( subsydiarności). Ustawodawca precyzyjnie określił warunki przyznawania pomocy społecznej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy - w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może być on przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Zasiłek celowy może zostać przyznany osobie lub rodzinie, gdy dochód ubiegającej się o tę formę wsparcia ze strony Państwa nie przekracza kryterium dochodowego, tj. 542 zł w gospodarstwie jednoosobowym - jakim jest gospodarstwo domowe skarżącego. Zgodnie bowiem z art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Podkreślić należy, że w cytowanym powyżej przepisie rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego pozostawione zostało uznaniu organu administracji publicznej, co oznacza, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem nieobowiązkowym. Tym samym, nawet spełnienia przez wnioskodawcę kryteriów jego przyznania nie oznacza, że istnieje po jego stronie roszczenie o przyznanie świadczenia w wysokości, którą sam określa. Organ rozpoznając wniosek o przyznanie specjalnego zasiłku celowego musi mieć na względzie nie tylko interes osoby wnioskującej, lecz także interesy innych osób będących w trudnej sytuacji materialnej. Zgodnie bowiem z art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Przy czym znana jest Sądowi trudna sytuacja finansowa MOPS w R. W ocenie Sądu, organy administracji publicznej w sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. W uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć dokonały prawidłowej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się zaś sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Jak wynika z przeprowadzonego w sprawie postępowania, skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, mieszka w mieszkaniu socjalnym, w którym brakuje bieżącej wody oraz energii. W dniu 18 sierpnia 2014 r. skarżący został pozbawiony statusu osoby bezrobotnej z powodu podjęcia zatrudnienia. Dochodem skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku był zasiłek dla bezrobotnych oraz zasiłek okresowy i wynosił 936,10 zł. Skarżący został zatrudniony na okres próbny od 19 sierpnia 2014 r. do 8 listopada 2014 r. w PPUH A i otrzymywał wynagrodzenie za pracę (stawka 10 zł za godzinę). Zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy w zw. z § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowania kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2012 r., poz. 823), prawo do świadczeń z pomocy społecznej, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza 542 zł miesięcznie W związku z powyższym wniosek skarżącego można było rozpoznać tylko w świetle art. 41 ust. 1 ustawy, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Zauważyć należy, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, iż szczególne przypadki, o których mowa w tym przepisie muszą być wyraziste i odbiegające od sytuacji osób kwalifikujących się do otrzymania pomocy przy spełnianiu kryterium dochodowego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Szczególne przypadki, o jakich mowa w art. 41 ustawy, muszą być tak wyraziste i odbiegające od sytuacji osób spełniających kryterium dochodowe, że uzasadniają przyznanie tej szczególnej pomocy, co w konsekwencji prowadzi do zrównania sytuacji osób osiągających dochody przekraczające przyjęty przez ustawodawcę próg dochodowy z sytuacją osób, które takich dochodów nie uzyskują (por. wyrok WSA w Gliwicach z dni 15 kwietnia 2008 r., sygn. akt IV SA/Gl 155/07 – orzeczenie publ w bazie :orzeczenia.nsa.gov.pl/). O tym zaś, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy (wyrok NSA z dnia 4 listopada 2008 r., sygn. akt I OSK 1910/07 – orzeczenie publ w bazie: orzeczenia.nsa.gov.pl/). W tym miejscu podnieść należy, że art. 41 pkt 1 ustawy nie oznacza automatycznego przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że decyzja podejmowana na jego podstawie przez organy administracji publicznej zależy od tzw. uznania administracyjnego. Oznacza to, że nie zawsze osoba wnioskująca o pomoc, zawsze tę pomoc otrzyma. Organ może, ale nie musi przyznać świadczenie. Z przepisów ustawy wynika bowiem, że przy udzielaniu stosownych świadczeń, organ kieruje się ogólną zasadą dostosowania rodzaju, formy i rozmiaru świadczeń do okoliczności konkretnej sprawy, jak również uwzględniania potrzeby osób korzystających z pomocy, jeżeli potrzeby te odpowiadają celom i możliwościom pomocy społecznej. Specjalny zasiłek celowy powinien być traktowany jako sytuacja wyjątkowa, szczególna pomoc doraźna na konkretny cel bytowy w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe, zatem nie jest możliwe uzyskanie potrzebnych środków w ramach własnych działań strony i zwyczajnych działań pomocy społecznej. Z decyzji organów obu instancji w przedmiotowej sprawie wynika, że w taki właśnie sposób zinterpretowały one instytucję specjalnego zasiłku celowego, o którym mowa w art. 41 ustawy. Jego przyznanie uwzględniało okoliczności sprawy (w tym indywidualną sytuację strony i ogólną sytuację osób pozostałych potrzebujących) oraz cele i zadania pomocy społecznej (art. 2 pkt 1, art. 3 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej). Organy szczegółowo wyjaśniły, z jakich przyczyn nie przyznano skarżącemu specjalnego zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu kabiny prysznicowej wraz z brodzikiem, bojlera, piecyka gazowego lub elektrycznego oraz pralki. W uzasadnieniach kontrolowanych rozstrzygnięć organy dokonały prawidłowej analizy sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Przedstawiły także możliwości MOPS w R. W ocenie Sądu organy zasadnie uznały, że w okolicznościach niniejszej sprawy brak możliwości załatwienia wniosku skarżącego. W ocenie Sądu, nie zasługują na uwzględnienie zarzuty skarżącego, dotyczące występowania w jego sytuacji szczególnie uzasadnionego przypadku Sąd zauważa przy tym, że organ I instancji objął skarżącego pomocą, gdyż przyznano mu zasiłek celowy na zakup pieca węglowego. Skarżący potwierdził, że otrzymał zasiłek celowy na zakup pieca węglowego ale przeznaczył go na inny cel - zakup biletów na dojazd do sądu do Wrocławia, co nie ma znaczenia w rozpatrywanej sprawie. Biorąc powyższe pod uwagę, należało uznać, że organy obu instancji rzetelnie zbadały stan faktyczny sprawy oraz prawidłowo zastosowały przepisy prawa, jak również nie naruszyły granic uznania administracyjnego. W tym stanie rzeczy, wobec braku podstaw do kwestionowania zgodności zaskarżonej decyzji z prawem, działając na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., skargę należało oddalić.