IV SA/Gl 1168/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. w K. na decyzję [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...]12 r. nr [...] w przedmiocie nadzoru sanitarnego - kosztów badań oddala skargę. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w K. (dalej: PPIS) decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 27 c ust.4 i ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. Nr 212 poz. 1263) obciążył firmę A. Sp. z o.o. w K. kosztami badań próbek produktów: [...] (opakowanie zawierające woreczek strunowy), [...] (ampułka z produktem) pobranych w trakcie kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2012 r. w sklepie A w K. przy ul. [...] na kwotę 4920,00 zł. W uzasadnieniu decyzji PPIS podniósł, iż w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2012 r. w sklepie A w K. przy ul. [...], należącego do firmy A. Sp. z o.o. w K., ujawniono wprowadzanie do obrotu produktów o nieznanym składzie i działaniu, o następujących nazwach: [...] (opakowanie zawierające woreczek strunowy), [...] (ampułka z produktem). Wobec tego, że na oznakowaniu opakowania brak było informacji o składzie (składnikach) tych produktów powzięto uzasadnione podejrzenie o zagrożeniu zdrowia ludzi, a tym samym o naruszeniu wymagań zdrowotnych . PPIS uznał, iż w tej sytuacji zachodziły podstawy do wstrzymania wprowadzania do obrotu tych produktów na podstawie art. 27 c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej. Próbki tych produktów, w celu przeprowadzenia stosownych badań, zostały przekazane do Narodowego Instytutu Leków. Jak wynika z protokołu badań nr [...], w badanych próbkach zidentyfikowano analogi strukturalne szeregu substancji wymienionych w załączniku do ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii. Wszystkie te substancje wykazują działanie psychoaktywne, stąd zachodzą podstawy do tego, aby produkty zawierające takie substancje uznać za środki zastępcze, mogące stwarzać zagrożenie dla zdrowia i życia ludzi. Kosztami przeprowadzonych badań Narodowy Instytutu Leków obciążył PPIS, wystawiając stosowna fakturę na łączną kwotę 4920,00 zł. Zgodnie z art. 27c usat.4 i art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej koszty badan ponosi strona , która spowodowała ich powstanie. Na tej podstawie PPIS, w drodze decyzji administracyjnej, nałożył na firmę A. sp. z o.o. obowiązek uiszczenia kwoty stanowiącej równowartość kosztów badań. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wniosła o jej uchylenie i umorzenie postępowania, podnosząc zarzut naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, co spowodowało obciążenie kosztami badań nie mogących stanowić dowodu w żadnym postępowaniu. Zarzucono również brak podstawy faktycznej do zastosowania art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, poprzez jego zastosowanie i obciążenie strony kosztami badań w sytuacji, kiedy protokół z tych badań nie będzie mógł być wykorzystany jako dowód w żadnym postępowaniu, a tym samym wskazane w nim koszty nie są "kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań". [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K. (dalej: [...]PWIS) decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił stanowisko PPIS co do tego, iż zachodziły podstawy prawne i faktyczne do wstrzymania wprowadzania do obrotu produktów ujawnionych w trakcie kontroli przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2012 r. w sklepie A w K. przy ul. [...], należącego do firmy A. Sp. z o.o. w K., na podstawie art. 27 c ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ze względu na uzasadnione podejrzenie o zagrożeniu zdrowia ludzi, a tym samym o naruszeniu wymagań zdrowotnych. Na zasadność tego podejrzenia wskazują wyniki badań przeprowadzonych w Narodowym Instytucie Leków. Kwestia wstrzymania wprowadzania produktów do obrotu została przesądzona prawomocną decyzją PPIS z dnia [...]r. W konsekwencji tego strona został obciążona kosztami wykonanych badań zgodnie z art. 27c usat.4 i art. 36 ust. 1 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej . [...]PWIS nie podzielił zarzutów podnoszonych w odwołaniu, które odnosiły się nie tyle do decyzji w sprawie kosztów, ale do przeprowadzonego postępowania kontrolnego oraz decyzji wstrzymującej wprowadzanie produktów do obrotu. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik A. Sp. z o.o. w K. zaskarżył wydane w sprawie decyzje obu instancji i wniósł o ich uchylenie. W skardze podniósł zarzuty identyczne, jak w odwołaniu od decyzji organu I instancji, odnoszące się do naruszenia przepisów: 1/ art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, co spowodowało niesłuszne obciążenie kosztami badań nie mogących stanowić dowodu w żadnym postępowaniu 2/ art. 27c ust. 4 ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej, poprzez jego zastosowanie i obciążenie strony kosztami badań w sytuacji, kiedy protokół z tych badań nie będzie mógł być wykorzystany jako dowód w żadnym postępowaniu, a tym samym wskazane w nim koszty nie są "kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań". W uzasadnieniu skargi zakwestionowano tryb prowadzenia kontroli w trakcie której pobrano próbki do badań, zwracając szczególną uwagę na odmowę przyjęcia sprzeciwu zgłoszonego przez pracownika sklepu. Zgodnie z dyspozycją art. 84c ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej, wniesienie sprzeciwu powoduje wstrzymanie kontroli, natomiast organ kontrolujący nie wstrzymał swoich działań i zakończył kontrole protokołem. Działania, podjęte po wniesieniu sprzeciwu, zdaniem skarżącego, są bezprawne i należy uznać je za nieważne. Wobec tego PPIS nie mógł legalnie przeprowadzić badania na zajętych próbkach, bowiem czynności te miały miejsce w chwili, kiedy czynności kontrolne były z mocy prawa wstrzymane. Skarżący podniósł, iż zgodnie z brzmieniem art. 77 ust. 6 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej dowody przeprowadzone w toku kontroli przez organ z naruszeniem przepisów prawa w zakresie kontroli działalności gospodarczej przedsiębiorcy, jeżeli miały istotny wpływ na wynik kontroli, nie mogą stanowić dowodu w żadnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym, karnym lub karno-skarbowym dotyczącym kontrolowanego przedsiębiorcy. Stąd wyniki przeprowadzonych badań powinny zostać uznane za nieważne, zaś ich kosztami nie może zostać obciążony przedsiębiorca. W odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie, organ podtrzymał prezentowane w toku postępowania administracyjnego stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uwzględnienie skargi nastąpić może wyłącznie z przyczyn, o których mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Dokonując kontroli zaskarżonych decyzji Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za niezasadną. Nie wystąpiła bowiem żadna z przyczyn, wymienionych w przywołanym wyżej art. 145 § 1 p.p.s.a., pozwalających na uwzględnienie skargi. Podstawą działania organów inspekcji sanitarnej w niniejszej sprawie był przepis art. art. 27 c ust.4 w zw. z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2011r. Nr 212 poz. 1263, dalej: ustawa). W myśl art. 27c ust. 1 ustawy, w przypadku uzasadnionego podejrzenia, że produkt stwarza zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, właściwy państwowy inspektor sanitarny wstrzymuje, w drodze decyzji, jego wytwarzanie lub wprowadzanie do obrotu lub nakazuje wycofanie produktu z obrotu na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań jego bezpieczeństwa, nie dłuższy jednak niż 18 miesięcy. Koszty niezbędne do przeprowadzenia oceny i badań, o których mowa wyżej, ponosi strona postępowania (ust. 4). Egzekucja należności pieniężnych, o których mowa w ust. 4, następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 7). Przepis art. 27c ustawy stosuje się, w myśl art. 44c ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii (tekst jednolity Dz. U. z 2012r. poz. 124), "odpowiednio". Zgodnie z brzmieniem art. 44c ust. 1 tej ustawy, w przypadku stwierdzenia wytwarzania lub wprowadzania do obrotu środka zastępczego lub produktu, co do którego zachodzi podejrzenie, że jest on środkiem zastępczym, organ inspekcji sanitarnej stosuje odpowiednio przepisy art. 27c ustawy. Środek zastępczy to substancja pochodzenia naturalnego lub syntetycznego w każdym stanie fizycznym lub produkt, roślina, grzyb lub ich część, zawierające taką substancję, używane zamiast środka odurzającego lub substancji psychotropowej lub w takich samych celach jak środek odurzający lub substancja psychotropowa, których wytwarzanie i wprowadzanie do obrotu nie jest regulowane na podstawie przepisów odrębnych (art. 4 pkt. 27 ustawy o przeciwdziałaniu narkomani) Analiza przytoczonych wyżej postanowień prowadzi do dwu istotnych wniosków: po pierwsze - przeprowadzenie badań produktu, co do którego istnieje "uzasadnione podejrzenie", że jest środkiem zastępczym, następuje w związku z wydaniem decyzji nakazującej wstrzymującej wytwarzanie lub wprowadzenie do obrotu, bądź też wycofanie określonego produktu z obrotu; po wtóre - koszty niezbędne do przeprowadzenia badań ponosi strona postępowania, przy czym dla dochodzenia tych kosztów ustawodawca przewidział tryb egzekucji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie przeprowadzenie badań próbek produktów: [...], i pobranych w trakcie kontroli sanitarnej przeprowadzonej w dniu 20 czerwca 2012 r. w sklepie A w K. przy ul. [...] nastąpiło w związku z wydaniem ostatecznej decyzji z dnia [...]r. Nr [...], którą PPIS wstrzymał wprowadzanie do obrotu wskazanych produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Przepis art. 27c ustawy stosuje się odpowiednio do sytuacji określonej w art. 44c ustawy o zapobieganiu narkomanii, także w części dotyczącej obciążaniem strony kosztami przeprowadzonych badań. Jeśli zatem produkty zostały poddane badaniom w Narodowym Instytucie Leków, a ponadto wyniki tych badań wskazują, iż zawierają one substancje uzasadniające zaliczenie ich do środków zastępczych, to skarżąca zasadnie została obciążona kosztami przeprowadzonych badań. Przepis art. 27c ustawy nie precyzuje formy prawnej, w jakiej właściwy organ inspekcji sanitarnej ma obciążyć stronę postępowania kosztami badań. W ocenie składu orzekającego, forma decyzji jaką zastosowały organy orzekające w sprawie znajduje uzasadnienie, bowiem rozstrzygnięcie w tej kwestii oznacza w istocie rzeczy nałożenie na stronę pewnego obowiązku o charakterze publicznoprawnym. Na rzecz takiej tezy przemawia domniemanie formy decyzji administracyjnej, odnoszone do tych przypadków, w których organ administracji publicznej kształtuje w sposób władczy i jednostronny jakiś element sytuacji prawnej adresata, jak i prawo do procesu, gwarantujące jednostce właściwą ochronę jej uprawnień w ramach postępowania administracyjnego. Ponadto, jak wykazuje analiza orzecznictwa sądowego, w praktyce taka właśnie forma jest stosowana. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie podzielił zarzutów podnoszonych w skardze. Odnośnie pierwszego z nich, tyczącego naruszenia art. 77 ust. 6 ustawy z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej poprzez jego niezastosowanie i wydanie decyzji na podstawie dowodów pozyskanych w wyniku kontroli przeprowadzonej z rażącym naruszeniem przepisów ustawy, co spowodowało niesłuszne obciążenie kosztami badań nie mogących stanowić dowodu w żadnym postępowaniu. Twierdzenia skarżącej nie znajdują uzasadnienia, zwłaszcza w kontekście ostatecznej i prawomocnej decyzji dnia [...]r. Nr [...], którą PPIS wstrzymał wprowadzanie do obrotu produktów na czas niezbędny do przeprowadzenia oceny i badań ich bezpieczeństwa. Także zarzut naruszenia art. 27c ust. 4 ustawy, poprzez jego zastosowanie i obciążenie strony kosztami badań w sytuacji, kiedy protokół z tych badań nie będzie mógł być wykorzystany jako dowód w żadnym postępowaniu, a tym samym wskazane w nim koszty nie są "kosztami niezbędnymi do przeprowadzenia oceny i badań". Prawidłowość tego dowodu, stanowiącego dokument urzędowy objęty domniemaniem prawidłowości i prawdziwości, nie została w żaden sposób podważona. Jest on wadliwy jedynie w ocenie skarżącej. Mając powyższe na uwadze, wobec nie stwierdzenia naruszeń prawa materialnego czy przepisów postępowania w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.