IV SA/Gl 1169/06
WyrokWSA w Gliwicach2007-07-24
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Adam Mikusiński, Edyta Żarkiewicz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy uczestnictwo jednego z rodziców w wychowaniu dziecka jest równoznaczne ze wspólnym wychowywaniem dziecka z drugim z rodziców w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych, co wykluczałoby przyznanie zaliczki alimentacyjnej osobie samotnie wychowującej dziecko?Ratio decidendi
Sąd uznał, że samo uczestnictwo jednego z rodziców w wychowywaniu dziecka nie jest wystarczające do stwierdzenia wspólnego wychowywania dziecka przez jego rodziców. Samotne wychowywanie dziecka jest wykluczone tylko w razie stwierdzenia wspólnego wychowywania, a nie jedynie uczestnictwa jednego z rodziców. W związku z tym, organy administracji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące definicji osoby samotnie wychowującej dziecko, co doprowadziło do naruszenia prawa materialnego i postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej T. N. na rzecz jej dzieci. Organy administracji uznały, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, ponieważ jej były mąż, W. N., uczestniczył w ich wychowaniu. Skarżąca odwołała się od decyzji, twierdząc, że nie mieszka z byłym mężem, który został eksmitowany, i samodzielnie wychowuje dzieci. Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji, stwierdzając naruszenie przepisów prawa materialnego i postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta W. i określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Asesor WSA Edyta Żarkiewicz (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 lipca 2007 r. sprawy ze skargi T. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta W. z dnia [...] r. znak [...] 2. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Decyzją z dnia [...] r. znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych i Pomocy Materialnej dla Uczniów Urzędu Miasta W., na podstawie art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9a, art. 10, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. z 2005 r. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. z 2005 r. Nr 105, poz. 881), po rozpatrzeniu wniosku T. N. przyznał prawo do zaliczki alimentacyjnej na: R. N. w kwocie [...] zł., Ż. N. w kwocie [...] zł., R. N. w kwocie [...] zł. i P. N. w kwocie [...] zł., na okres od [...] 2005 r. do [...] 2006 r. uzasadniając, że spełnione zostały ustawowe warunki przyznania świadczeń w wymienionej wysokości.
Następnie Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta W., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W., decyzją z dnia [...] r. znak [...], wydaną na podstawie art. 155 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej K.p.a., art. 7, art. 8, art. 9a, art. 10, art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz § 2, § 17 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 czerwca 2005 r. w sprawie wzoru wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej oraz odpowiednich zaświadczeń (Dz. U. z 2005 r. Nr 106. poz. 882 z późn. zm.) uchylił od dnia [...] 2006 r. prawo do zaliczki alimentacyjnej na Ż. N.. W uzasadnieniu wskazał, że świadczenie nie przysługuje wyżej wymienionej z uwagi na to, że jest uprawniona do zasiłku rodzinnego na własne dziecko.
Postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W., na podstawie art. 145 § 1, art. 141, art. 142, art. 149 § 1 i § 2, art. 150 K.p.a., art. 9a, art. 10a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732) oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zaliczki alimentacyjnej przyznanej T. N. na rzecz dzieci: R. N., Ż. N., P. N. i R. N., na mocy decyzji ostatecznej z dnia [...] r. Nr [...].
Decyzją z dnia [...] r. znak [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta W. Kierownik Referatu Świadczeń Rodzinnych Urzędu Miasta W., na podstawie art. 145 § 1, art. 147, art. 149 K.p.a., art. 10a, art. 7, art. 8 ust. 3, art. 9a, art. 10, art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, oraz art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2003 r. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), uchylił w całości decyzję [...] z dnia [...] r. zmienioną decyzją [...] z dnia [...] r. i odmówił przyznania prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz R. N., Ż. N., R. N., P. N.. W uzasadnieniu wskazał, że podczas okresu zasiłkowego wyszły na jaw istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nieznane organowi w dacie wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej. Z wywiadu środowiskowego, który wpłynął w dniu [...] r. wynika, że dłużnik alimentacyjny – W. N. odwiedzał dzieci 2-3 razy w tygodniu, a także nocował w mieszkaniu T. N. przez okres około dwóch lat. Okoliczności powyższe potwierdził dłużnik w oświadczeniu złożonym w obecności pracownika socjalnego w dniu [...] r. W dniu [...] r. wpłynęła również opinia nauczyciela [...] Ośrodka Szkolno – Wychowawczego w W., prowadzącego nauczanie indywidualne P. N. z którego wynika, że W. N. interesuje się synem, pyta o jego postępy w nauce, a także udziela informacji na temat jego codziennego zachowania. W wywiadzie środowiskowym oraz oświadczeniu złożonym po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej, W. N. potwierdził, że wychowuje dzieci wspólnie z byłą żoną oraz współdecyduje w sprawach dotyczących dzieci. T. N. w oświadczeniu złożonym w dniu [...] r., po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej, zaprzeczyła powyższym informacjom. Organ podniósł, że w świetle art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jak i art. 3 pkt 17a tej ustawy, wymieniona nie spełnia kryterium osoby samotnie wychowującej dzieci, kwalifikującego do przyznania zaliczki alimentacyjnej od dnia [...] 2005 r. W związku z tym odmówiono jej prawa do zaliczki na rzecz R., Ż., R. i P. N.. Ponadto organ wskazał, że R. N. została skreślona z listy uczniów Zespołu Szkół [...] w R. z dniem [...] r. Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, świadczenie przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia, a w przypadku gdy uczy się w szkole lub szkole wyższej, do ukończenia 24 roku życia.
W odwołaniu od powyższej decyzji T. N. zarzuciła, że uznanie przez organ, iż nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, jest sprzeczne z faktami. Wskazała, że wyrokiem w sprawie o rozwód z dnia [...] r., powierzono jej wykonywanie władzy rodzicielskiej nad dziećmi, pozostawiając byłemu mężowi prawo do kontaktowania się z nimi. Ponadto wyrokiem z dnia [...] r. w sprawie o sygn. akt [...] orzeczono jego eksmisję ze wspólnie zajmowanego mieszkania. Od tego czasu nie mieszka w wymienionym lokalu i nie uczestniczy w wychowaniu dzieci. Dodała, że w [...] r. złożyła zawiadomienie o popełnieniu przez W. N. przestępstwa znęcania się nad rodziną, gdyż stosował przemoc wobec niej oraz dzieci, wszczynał awantury, które kończyły się interwencjami policji. W dalszym ciągu jest on agresywny, używa słów wulgarnych wobec niej i dzieci. Wskazała, że samodzielnie ponosi trud wychowania synów, przy czym P. jest dzieckiem [...], potrzebuje stałej opieki, a R. jest dzieckiem [...]. Dodała, że [...] r. złożyła w Sądzie Rejonowym w W. wniosek o pozbawienie W. N. władzy rodzicielskiej nad wymienionymi dziećmi.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po rozpoznaniu odwołania T. N., decyzją z dnia [...] r. Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. w związku z art. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. z 2001 r. Nr 79 poz. 856 z późn. zm.) i § 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości miejscowej samorządowych kolegiów odwoławczych, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze podniosło, że po dacie wydania decyzji (o przyznaniu T. N. zaliczki alimentacyjnej na rzecz dzieci), wyszła na jaw istotna dla sprawy nowa okoliczność, iż dłużnik alimentacyjny – W. N. uczestniczy w wychowaniu córek; R. N. i Ż. N.. Wymieniona okoliczność istniała już w dniu wydania decyzji, ale nie była znana organowi, który wydał decyzję. Organ odwoławczy dodał, że dłużnik alimentacyjny uczestniczył także w wychowywaniu synów. Jednak o tym organ pierwszej instancji został poinformowany, gdyż podczas składania wniosku T. N. złożyła oświadczenie, że były mąż jedynie od czasu do czasu przychodzi do dzieci, zabiera je na chwilę na dwór. Organ odwoławczy wskazał, że w wywiadzie środowiskowym, który wpłynął [...] r., wymieniona oświadczyła, iż W. N. przychodził do dzieci parę razy w tygodniu przez okres około dwóch lat i od czasu do czasu nocował w jej mieszkaniu. Ponadto [...] r. dłużnik alimentacyjny złożył oświadczenie, że sprawował opiekę i zamieszkiwał razem z dziećmi do dnia [...] r. Organ podniósł, że na podstawie art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, ilekroć jest mowa o osobie uprawnionej, oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych. Osobą samotnie wychowującą dziecko w myśl art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. Natomiast zgodnie z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod pojęciem osoby samotnie wychowującej dziecko należy rozumieć pannę, kawalera, wdowę lub wdowca, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, chyba że wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż T. N. składając wniosek o zaliczkę alimentacyjną, złożyła fałszywe oświadczenie, że ojciec dzieci nie uczestniczy w ich wychowaniu. W związku z powyższym, organ pierwszej instancji trafnie uchylił decyzję przyznającą zaliczkę alimentacyjną i orzekł, że nie przysługuje prawo do niej na rzecz dzieci wymienionych w decyzji.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, T. N. wniosła o uchylenie powyższej decyzji zarzucając, że przy jej wydaniu doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wskazała, że we wznowionym postępowaniu administracyjnym zostały naruszone przepisy art. 7, art. 77 i art. 10 K.p.a. Jako podstawę uznania okoliczności za udowodnione przyjęto bowiem oświadczenia i notatki, a to stanowiło uchybienie przepisom o dowodach w postępowaniu administracyjnym. Ponadto zastosowanie przez organ błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego doprowadziło do uznania, że skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci i do pozbawienia jej prawa do zaliczki alimentacyjnej.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów skargi dodał, że na podstawie art. 80 K.p.a., to organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy konkretna okoliczność została udowodniona. Ponadto zgodnie z art. 23 ust. 4a ustawy o świadczeniach rodzinnych - stosowanej odpowiednio w postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych - w przypadku, gdy w stosunku do osoby ubiegającej się o świadczenia rodzinne, wystąpią wątpliwości dotyczące okoliczności, o których mowa w art. 3 pkt 17 tej ustawy, organ właściwy może przeprowadzić wywiad, a według ust. 4b powołanego przepisu, może wystąpić do ośrodka pomocy społecznej o udzielenie informacji w tym zakresie. Zarzut skarżącej, że oświadczenia i notatki były podstawą uznania okoliczności za udowodnione, nie mógł być zatem uwzględniony, gdyż okoliczność, że nie wychowuje samotnie dzieci, została udowodniona na podstawie wywiadów środowiskowych.
Na rozprawie skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa.
W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji w zakresie zgodności z prawem, uznać należało, że przy jej wydaniu zostały naruszone przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania, a wobec tego skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 pkt 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86 poz. 732 z późn. zm.), zwanej w skrócie ustawą o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, ustawa określa zasady przyznawania zaliczek alimentacyjnych dla osób samotnie wychowujących dzieci, uprawnionych do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna.
Przepis art. 2 pkt 5a tej ustawy precyzuje, że ilekroć w ustawie jest mowa o osobie uprawnionej – oznacza to osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeżeli osoba uprawniona jest wychowywana przez osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych.
Natomiast według art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na wniosek T. N., ilekroć w ustawie jest mowa o osobie samotnie wychowującej dziecko – oznacza to pannę, kawalera, osobę pozostającą w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osobę rozwiedzioną, wdowę lub wdowca, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ administracji wskazał, że dłużnik alimentacyjny – W. N. uczestniczył w wychowaniu dzieci, na rzecz których - mocą ostatecznej decyzji uchylonej w wyniku wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji - została przyznana zaliczka alimentacyjna. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, że z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż T. N., składając wniosek o zaliczkę alimentacyjną, złożyła fałszywe oświadczenie, że ojciec dzieci nie uczestniczy w ich wychowaniu.
Z powyższego uzasadnienia wynika, że przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia decydujące znaczenie miała ocena, czy dłużnik alimentacyjny uczestniczył, czy też nie uczestniczył w wychowaniu dzieci, na rzecz których została wcześniej przyznana zaliczka alimentacyjna.
Wymieniając kolejno wady zaskarżonej decyzji, na wstępie stwierdzić zatem należało, że nietrafna była - zastosowana przez organ - wykładnia przepisu ustawy o świadczeniach rodzinnych, zawierającego definicję osoby samotnie wychowującej dziecko.
Zgodnie z cytowanym wyżej art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, kryterium wykluczającym uznanie osoby o określonym w tym przepisie stanie cywilnym, za osobę samotnie wychowującą dziecko, jest wspólne wychowywanie dziecka z drugim z rodziców.
Według powyższej definicji, samo uczestnictwo jednego z rodziców w wychowywaniu dziecka, nie jest zatem wystarczające do stwierdzenia, że nie ma miejsca samotne wychowywanie dziecka przez drugiego z rodziców. Zgodnie bowiem z ustawą, samotne wychowywanie dziecka jest wykluczone tylko w razie stwierdzenia wspólnego wychowywania dziecka przez jego rodziców – nie zaś uczestnictwa jednego z rodziców w wychowaniu dziecka. Dla przyjęcia wspólnego wychowywania decydujące bowiem znaczenie ma to, że wspólnością objęty jest całokształt obowiązków opiekuńczo – wychowawczych, a więc niemożliwe jest określanie udziału każdego z rodziców w wychowaniu – wychowanie jest wspólne, a więc bez określania udziału czy też zakresu uczestnictwa każdego z rodziców.
Z tego powodu wspólne wychowywanie dziecka jest wykluczone np. w sytuacji, gdy jedno z rodziców wykonuje całokształt wymienionych obowiązków składających się na wychowanie dziecka, a drugi z rodziców wykonuje poszczególne uprawnienia, jakie mu przysługują np. w zakresie osobistego kontaktu z dzieckiem i w tym też zakresie przyjmuje wykonywanie obowiązków, które są związane z realizacją jego konkretnych uprawnień – jak obowiązek pieczy nad dzieckiem związany z wykonywaniem uprawnień do kontaktowania się z nim.
Podobnie – zamieszkiwanie w jednym mieszkaniu z dziećmi, nie jest równoznaczne ze wspólnym wychowywaniem dzieci z drugim z rodziców, bo niejednokrotnie nie będzie wiązać się nawet z uczestnictwem w wychowaniu, a cóż dopiero wspólnym wychowywaniem dzieci.
Podkreślić zatem należało, że błędna była wykładnia w zakresie definicji samotnego wychowywania dziecka, przyjęta przez organ w zaskarżonej decyzji. Jak już była o tym mowa, uczestnictwo w wychowaniu dziecka nie jest bowiem równoznaczne ze wspólnym wychowywaniem go z drugim z rodziców, a tylko wspólne wychowywanie wyklucza możliwość przyjęcia, że ma miejsce samotne wychowywanie dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, obowiązującego w dacie wydania decyzji o przyznaniu zaliczki alimentacyjnej na wniosek T. N..
Ponadto uzasadnienia; zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji, zawierają tylko przytoczenie oświadczeń skarżącej i dłużnika alimentacyjnego, w tym również ich oświadczeń złożonych podczas wywiadów środowiskowych oraz treść informacji przekazanych przez nauczycieli ze szkół, do których uczęszczały ich dzieci.
Organy obydwu instancji pominęły natomiast całkowicie ocenę wiarygodności wymienionych dowodów i nie wskazały również żadnych wniosków, jakie z nich wynikają w zakresie ustalenia istotnych okoliczności w sprawie.
Wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż dłużnik alimentacyjny – W. N., uczestniczył w wychowaniu dzieci, organ administracji podniósł, że podczas składania wniosku o przyznanie zaliczki, T. N. złożyła oświadczenie, iż były mąż "jedynie od czasu do czasu przychodzi" do synów, zabiera ich na chwilę na dwór. Organ dodał ponadto, że w wywiadzie środowiskowym (który wpłynął w dniu [...] r.), T. N. oświadczyła, iż wyżej wymieniony "przychodził do dzieci parę razy w tygodniu przez okres około dwóch lat i od czasu do czasu nocował w jej mieszkaniu".
Jednocześnie w następnym zdaniu organ administracji podniósł, że [...] r. dłużnik alimentacyjny złożył oświadczenie, że sprawował opiekę i zamieszkiwał razem z dziećmi do dnia [...] r.
Przytoczenie przez organ wymienionych oświadczeń, bez przeprowadzenia jakiejkolwiek analizy ich treści, a zwłaszcza brak wniosków dotyczących wypowiedzi dłużnika alimentacyjnego, uzasadnia zarzut, że motywy zaskarżonej decyzji - w tej istotnej części – uchylają się spod kontroli sądowej nawet co do tego, czy tok rozumowania organu jest wewnętrznie spójny.
Organy obydwu instancji nie poddały analizie również oświadczenia z dnia [...] r., złożonego przez W. N. po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań. W konsekwencji nie zostało nawet wyjaśnione znaczenie jego wypowiedzi, iż "w wywiadzie środowiskowym chciałby sprostować, że miał na myśli odwiedzanie dzieci" (k. [...] akt – wg numeracji w prawym, górnym rogu kart). Brak powyższy jest tym bardziej rażący, że wywiad z tej samej daty zawiera jego oświadczenie, że sprawuje opiekę nad dziećmi cały czas od momentu rozwodu.
Uzasadnienia organów obydwu instancji nie zawierają również żadnych wniosków z porównania wymienionych wyżej oświadczeń dłużnika alimentacyjnego z twierdzeniami skarżącej. W tym zakresie szczególnie rażące jest pominięcie dwóch oświadczeń T. N.: z dnia [...] r., złożonego po pouczeniu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań (k. [...]) oraz złożonego podczas wywiadu środowiskowego w dniu [...] r., w którym stwierdziła, że ojciec dzieci nie interesuje się ich wychowaniem.
Przy wydaniu rozstrzygnięcia przez organy obydwu instancji, doszło zatem do naruszenia przepisu art. 107 § 3 K.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie okoliczności, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiary.
Naruszone zostały również przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione.
Z przyczyn wyżej wskazanych, nie ulega wątpliwości, że naruszenie w powyższy sposób przepisów postępowania administracyjnego mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na marginesie dodać należało, że decyzją organu pierwszej instancji uchylono w całości decyzję przyznającą T. N. prawo do zaliczki alimentacyjnej i odmówiono prawa do zaliczki m. in. na rzecz Ż.. N. pomimo, że nie została usunięta z obrotu decyzja z dnia [...] r. [...], na mocy której uchylono od dnia [...] r. prawo do zaliczki alimentacyjnej przyznane na rzecz Ż. N..
Mając na uwadze wyżej wskazane naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego, Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu pierwszej instancji.
Na podstawie bowiem art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c P.p.s.a., decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, jeżeli Sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ orzekający uwzględni ocenę prawną w zakresie wykładni przepisu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania decyzji przyznającej T. N. prawo do zaliczki alimentacyjnej na rzecz dzieci tj., że uczestnictwo w wychowaniu dziecka nie jest równoznaczne ze wspólnym wychowywaniem go z drugim z rodziców, a tylko wspólne wychowywanie dziecka, wyklucza możliwość uznania, że ma miejsce samotne wychowywanie dziecka w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Ustalając, czy W. N. uczestniczył w wychowywaniu dzieci przez skarżącą, czy wychowywał je wspólnie z nią, organ rozpatrzy cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym oświadczenia skarżącej oraz W. N., które wymieniono wyżej. Podstawę oceny w zakresie ich wiarygodności będzie stanowić szczegółowa analiza oświadczeń złożonych podczas wywiadów środowiskowych oraz oświadczeń pisemnych złożonych po uprzedzeniu o odpowiedzialności karnej - ze szczególnym uwzględnieniem wypowiedzi dłużnika alimentacyjnego z dnia [...] r., iż "w wywiadzie środowiskowym chciałby sprostować, że miał na myśli odwiedzanie dzieci" (k. [...] akt). Analiza oświadczeń skarżącej i dłużnika alimentacyjnego zostanie przeprowadzona przy uwzględnieniu także pozostałych dowodów, m. in. informacji Dyrektora SOSW w W. z dnia [...] r. oraz opinii złożonej następnie (w dniu [...] r.) przez nauczyciela prowadzącego nauczanie indywidualne P. N.. W razie uznania powyższego za niewystarczające, organ przeprowadzi uzupełniające czynności, tj. przesłuchanie wymienionych osób lub niektórych z nich. Następnie oceni na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia, które wymieniono wyżej, zostały udowodnione. W zakresie oceny dowodów wskaże wnioski z porównania ze sobą poszczególnych oświadczeń dłużnika alimentacyjnego. Przy ocenie oświadczeń dłużnika w zakresie wiarygodności uwzględni również wyniki analizy twierdzeń skarżącej. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia wskaże, na podstawie jakich dowodów uznał konkretne okoliczności za ustalone i z jakich powodów ocenił dowody jako wiarygodne, ewentualnie z jakich przyczyn odmówił wiary poszczególnym dowodom. Następnie przedstawi szczegółowe wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji.
Zgodnie z art. 152 P.p.s.a., z uwagi na uwzględnienie skargi, Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło