IV SA/Gl 117/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2010 r. sprawy ze skargi T.N. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczeń z funduszu alimentacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie Decyzją z dnia [...]nr [...] Prezydent Miasta C. odmówił przyznania K. N. prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w związku z przekroczeniem kryterium dochodowego. Od powyższej decyzji K. N. - matka małoletniego K. N. – złożyła odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Podniosła, że złożenie odwołania z przekroczeniem terminu nastąpiło nie z jej winy, bowiem do 6 listopada 2009 r. przebywała w sanatorium i dopiero w niedzielę 8 listopada 2009 r. została poinformowana o dostarczeniu decyzji. Podniosła, iż nie może dowiedzieć się, kto i jakim prawem odebrał decyzję w jej imieniu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C., na podstawie art. 58 § 1 i § 2 oraz art. 59 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zaskarżona decyzja została doręczona w dniu 28 października 2009 r., a zgodnie z adnotacją dokonaną przez doręczyciela została przyjęta przez syna strony (podpis odręczny "[...]"), nr dowodu:[...]. Ustawowy termin do wniesienia odwołania upływał więc w dniu 11 listopada 2009 r., a z uwagi na to, iż jest to dzień ustawowo wolny od pracy, to ostatnim dniem do złożenia odwołania był dzień 12 listopada 2009 r. Natomiast odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu zostało złożone osobiście przez stronę w dniu 20 listopada 2009 r., a więc z uchybieniem terminu. Następnie organ wyjaśnił, iż zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a. przywrócenie terminu, w razie jego uchybienia, następuje na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Zdaniem organu podnoszona przez stronę okoliczność pobytu w sanatorium trwającego do dnia 6 listopada 2009 r. nie może stanowić przyczyny uchybienia terminu, bowiem zarówno w dacie powrotu z sanatorium, jak i w dacie powzięcia wiadomości o negatywnej decyzji (8 listopada 2009 r.- jak podaje strona) w dalszym ciągu termin do złożenia odwołania, który upływał w dniu 12 listopada 2009 r., był otwarty. Strona nie wskazała natomiast innej przyczyny, z powodu której nie wniosła odwołania w terminie. Nie została więc spełniona przesłanka określona w art. 58 § 1 k.p.a. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem K. N. w dniu 30 grudnia 2009 r., zgodnie z pouczeniem organu, wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy. Następnie pismo strony w terminie ustawowym zostało przekazane do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach jako skarga na powyższe postanowienie. Skarżąca podniosła, iż czuje się pokrzywdzona, bowiem nie uchybiła terminowi do wniesienia odwołania z własnej winy. Ponownie wyjaśniła, że do 6 listopada 2009 r. była w sanatorium i dopiero 8 listopada została poinformowana o dostarczeniu decyzji. Odwołanie od decyzji wniosła w dniu 20 listopada 2009 r., gdyż wcześniej nie mogła zapoznać się z jej treścią, albowiem "syn włożył decyzję w papiery i nie mogła jej znaleźć". Następnie skarżąca przedstawiła argumenty zawarte uprzednio w odwołaniu od decyzji organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jedynie pod względem zgodności z prawem. Uwzględnienie skargi następuje zatem tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej w skrócie P.p.s.a. Jednocześnie z treści art. 134 P.p.s.a. wynika, iż Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd ma prawo, a także obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji lub postanowienia nawet wówczas, gdy taki zarzut nie został podniesiony w skardze. Rozpatrując skargę, w tak zakreślonej kognicji Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie aczkolwiek z innych powodów niż w niej podniesione, a które Sąd był zobowiązany uwzględnić zgodnie z art. 134 P.p.s.a. Na wstępie przyjdzie wskazać, że zgodnie z art. 129 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 Nr 98, poz. 1071 ze zm., w skrócie k.p.a.), odwołanie od decyzji administracyjnej organu pierwszej instancji wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie od dnia jej ogłoszenia. Odwołanie wniesione przez stronę z uchybieniem powyższego terminu oznacza, że czynność jego wniesienia jest bezskuteczna. Strona, która uchybiła terminowi do dokonania tej czynności procesowej może wystąpić z wnioskiem o jego przywrócenie (art. 58 k.p.a.). Sprawę przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji administracyjnej organ odwoławczy może zatem rozstrzygać tylko wówczas, gdy stwierdzi, że do uchybienia terminu doszło. Kwestia ta wymaga natomiast ustalenia, czy decyzja została skutecznie doręczona. Nie budzi natomiast wątpliwości, że doręczenie może być uznane za skuteczne tylko wówczas, gdy nastąpiło w sposób przewidziany w k.p.a.. Zasadą określoną w art. 42 § 1 k.p.a. jest, że osobom fizycznym doręcza się pisma w ich mieszkaniu lub w miejscu pracy. W razie nieobecności adresata w mieszkaniu ustawodawca przewidział w art. 43 k.p.a. tzw. doręczenie zastępcze. Stosownie do dyspozycji art. 43 k.p.a., w przypadku nieobecności adresata, pismo doręcza się za pokwitowaniem dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zastosowanie takiego trybu stwarza fikcję prawną doręczenia pisma samemu adresatowi w dniu pokwitowania przesyłki przez dorosłego domownika (odpowiednio sąsiada lub dozorcę). Od tego dnia rozpoczyna biec termin do dokonania czynności procesowej. W niniejszej sprawie organ przyjął, że doszło do skutecznego doręczenia decyzji w dniu 28 października 2010 r., bowiem zgodnie z adnotacją doręczyciela została przyjęta przez syna strony (podpis odręczny "[...]"). Na znajdującym się w aktach administracyjnych dowodzie potwierdzenia odbioru decyzji widnieje adnotacja wskazująca, iż decyzję odebrał syn. Z dowodu tego nie wynika natomiast, czy odbierający pismo syn jest dorosłym domownikiem. Taka adnotacja nie została bowiem przez doręczającego uczyniona. Brak adnotacji doręczającego przesyłkę potwierdzającej, iż odbierający pismo syn jest dorosłym domownikiem skarżącej nie uprawniał organu odwoławczego do przyjęcia skuteczności doręczenia zastępczego. Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje bowiem tylko wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w przepisie art. 43 Kodeksu postępowania administracyjnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 81/96, Lex 28361). Wskazać przy tym wypadnie, iż w świetle dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, w skład rodziny skarżącej wchodzi wyłącznie jej małoletni syn K. Jednakowoż potwierdzenie odbioru decyzji nie zawiera imienia odbierającego przesyłkę. Natomiast doręczenie decyzji małoletniemu nie można uznać za skuteczne (vide m.in. wyrok NSA z 17 maja 1999 r., sygn. akt II SA 447/99, Lex nr 46791; postanowienie NSA z 3 grudnia 1993 r., sygn. akt SA/Po 1931/93, Lex nr 10574). Wobec czego przyszło stwierdzić, iż organ wydając zaskarżone postanowienie nie miał wystarczających podstaw do przyjęcia, by spełniona została podstawowa przesłanka z art. 43 k.p.a.. Nie wyjaśnił bowiem, czy doręczenie nastąpiło do rąk dorosłego domownika. Tym samym organ nie mógł skutecznie przyjąć domniemania, że nastąpiło doręczenie zastępcze pisma i wywodzić z tego skutki prawne dla skarżącej. Brak wyjaśnienia tej okoliczności stanowi naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Kolegium zobowiązane będzie do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy doszło do skutecznego doręczenia zastępczego w rozumieniu art. 43 k.p.a., w tym wypadku, czy zostały spełnione przesłanki w postaci doręczenia pisma dorosłemu domownikowi. Pozostaje wobec tego do rozstrzygnięcia, czy datą doręczenia skarżącej decyzji organu I instancji jest dzień 28 października 2009 r. (dzień doręczenia pisma synowi skarżącej), czy też dzień faktycznego oddania pisma adresatowi (co według twierdzeń strony mogło mieć miejsce po 8 listopada 2009 r.). Dopiero jednoznaczne wyjaśnienie powyższych okoliczności i ustalenie daty doręczenia skarżącej przedmiotowej decyzji pozwoli na stwierdzenie, czy odwołanie złożone 20 listopada 2009 r. zostało wniesione w terminie. Natomiast ustalenie, iż wniesienie odwołania nastąpiło w terminie czynić będzie wniosek o jego przywrócenie bezprzedmiotowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.