IV SA/Gl 1172/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-06-14
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kozicka, Teresa Kurcyusz - Furmanik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku stałego z powodu niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego, w tym nadużywania alkoholu, jest uzasadniona w sytuacji, gdy sąd oddalił wniosek o przymusowe leczenie odwykowe, a dowody obciążające stronę pochodzą od skonfliktowanych członków rodziny?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, uznając, że organy administracji nie dokonały prawidłowego ustalenia stanu faktycznego ani nie rozważyły należycie wszystkich okoliczności sprawy. W szczególności, organy nie uwzględniły prawomocnego postanowienia sądu o oddaleniu wniosku o przymusowe leczenie odwykowe, a dowody obciążające stronę pochodziły od skonfliktowanych członków rodziny i nie zostały weryfikowane. Konieczne jest uzupełnienie materiału dowodowego i ponowna ocena wszystkich zebranych dowodów.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku stałego J.T. z powodu niedotrzymania postanowień kontraktu socjalnego, w tym nadużywania alkoholu i braku podjęcia leczenia odwykowego. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący J.T. kwestionował ustalenia organów, zarzucając wybiórcze gromadzenie dowodów, konflikty rodzinne jako źródło informacji oraz poprawę jego sytuacji życiowej. Wskazał również, że od 20 listopada 2015 r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik Protokolant specjalista Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi J.T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta S. z dnia [...]r. nr [...].
Decyzją z dnia [...] r. nr [...] skierowaną do J.T. Burmistrz Miasta S. orzekł:
- uchylić w całości decyzję nr [...] z dnia [...]r.,
- odmówić od dnia 01 sierpnia 2015 r. prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne,
- nadać decyzji rygor natychmiastowej wykonalności.
W uzasadnieniu wskazano, że ponieważ strona – J.T. jest osobą niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym (orzeczenie Nr [...]) , a nadto dochód strony jako osoby samotnie gospodarującej jest niższy od kryterium dochodowego, to od kwietnia 2014 r. strona otrzymywała zasiłek stały.
Następnie decyzją nr [...] z dnia [...]r. odmówiono stronie prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne w związku z niedotrzymaniem postanowień zawartych w kontrakcie socjalnym - art. 11 ust. 2 w/w ustawy o pomocy społecznej. Podniesiono, że w toku pracy, pracownik socjalny zauważył, że strona ma problem alkoholowy. W dniu 13 maja 2014 r. podpisano kontrakt socjalny, w którym strona zobowiązała się do powstrzymywania się od spożywania alkoholu, równocześnie zobowiązała się do uczestnictwa w spotkaniach grupy "AA" oraz podjęcia i odbycia terapii odwykowej. Organ wskazał, że strona nie podjęła działań, do których się zobowiązała w kontrakcie socjalnym. Dodatkowo organ wskazał, że strona nie zgłosiła się na pisemne wezwanie pracownika socjalnego z dnia 05 sierpnia 2014 r., ani też nie odpowiedziała na otrzymane w dniu 06. sierpnia 2014 r. wezwanie, nie podjęła terapii odwykowej i nie uczestniczy w spotkaniach grupy AA.
Organ zaznaczył, że z uwagi na powyższe w dniu 11 września 2014 r. wydano decyzję nr [...] o odmowie prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne z dniem 1 września 2014 r.
Wskutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w dniu [...]r. wydało decyzję o uchyleniu powyższej decyzji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Następnie organ w dniu [...]r. wydał decyzję o odmowie przyznania zasiłku stałego.
Po ponownym odwołaniu, w dniu [...]r. SKO w B. wydało decyzję nr [...] na mocy której uchylono powyższą decyzję organu i przekazano sprawę do ponownego rozpatrzenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało na okoliczności, które winny zostać ustalone celem wyjaśnienia przesłanek uzasadniających odebranie stronie prawa do zasiłku stałego oraz opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne, w szczególności nadużywanie przez stronę alkoholu.
Organ wskazał, że ponownie rozpoznając ponownie sprawę poczynił następujące ustalenia.
W dniu 27 lipca 2015 r. pracownicy socjalni udali się do miejsca zamieszkania strony. Przeprowadzenie wywiadu nie było możliwe z powodu nieobecności strony w miejscu zamieszkania. Pozostawiono pisemną informację z prośbą o kontakt w celu ustalenia terminu wywiadu, a obecna córka strony J.T., mieszkająca w tym samym budynku oświadczyła pisemnie, że w sytuacji strony nic się nie zmienia i nadal nadużywa alkoholu. Następnie w dniu 04 sierpnia 2015 r. przeprowadzono wywiad środowiskowy, w toku którego zaproponowano stronie wniesienie zmian do kontraktu socjalnego polegających na dobrowolnym poddaniu się terapii leczenia uzależnienia od alkoholu. Strona kategorycznie odmówiła stwierdzając, że nie czuje takiej potrzeby. Oświadczyła, że jeśli chce pić to wypije, jeśli nie to nie pije (w dniu wywiadu wyczuwalna była od strony woń alkoholu). Organ wskazał, że w trakcie wywiadu ustalono, iż strona jest sprawna fizycznie. Podejmuje prace dorywcze co wskazuje, że równie dobrze może podjąć pracę w warunkach chronionych. Zarobione pieniądze strona przeznacza na zakup alkoholu marnotrawiąc w ten sposób własne środki. Pracownik socjalny nie jest jednak w stanie sprawdzić wysokości dochodu uzyskanego z prac dorywczych.
W opinii organu zgromadzona dokumentacja prowadzi do wniosku, że strona wymaga leczenia odwykowego stacjonarnego. Organ wskazał tu na oświadczenia syna i córki strony, że od kilkunastu lat systematycznie nadużywa alkoholu. Nadto powołał się na pismo Komendanta Komisariatu Policji w S. wynika, że strona jest postrzegana w środowisku jako osoba spożywająca alkohol w nadmiernych ilościach i była ukarana mandatem za picie alkoholu w miejscu publicznym ( pismo z dnia 27 listopada 2014 r.). ponadto organ zaznaczył, że informacje te potwierdza była żona strony.
Organ zaznaczył, że strona była zarejestrowana w PUP w C. jako osoba bezrobotna bez prawa do zasiłku, jednak nie zgłosiła się w terminie do podpisania gotowości do podjęcia pracy i została karnie skreślona. Okres karencji zakończył się w dniu 07 sierpnia 2015 r. i mimo to do dnia 25 sierpnia 2015r. strona nie zarejestrowała się ponownie w PUP.
W opinii organu, strona nie realizuje kontraktu socjalnego, nie wyraża również zgody na wprowadzanie zmian w kontrakcie. Odrzuca proponowaną pomoc wyjścia z trudnej sytuacji życiowej w formie poddania się leczeniu uzależnienia od alkoholu i systematycznie nadużywa alkoholu marnotrawiąc własne środki uzyskane z prac dorywczych.
Organ zaznaczył, że z opinii psychiatryczno-psychologicznej jednoznacznie wynika, że stwierdzono u strony uzależnienie od alkoholu i w obecnym stanie wymaga leczenia odwykowego w warunkach stacjonarnych. Ponieważ strona odmówiła poddania się leczeniu, GKRPA w S. skierowała wniosek do sądu o leczenie. Organ powołał się także na zdjęcia dostarczone przez dzieci skarżącego zdjęcia – cytat - "na których widać w mieszkaniu niezliczone ilości butelek po wypitym piwie".
Organ przyznał, że Sąd Rejonowy w C. na posiedzeniu w dniu 30 marca 2015r. oddalił wniosek o leczenie strony. Jednakże w opinii organu – poczynione przez ustalenia OPS pozwalają z całą pewnością stwierdzić, iż strona nie dotrzymuje warunków kontraktu, nadużywa alkoholu, a przede wszystkim marnotrawi środki finansowe.
Dalej organ wskazał, że na podstawie art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego. Brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - art. 11 ust. 2 w/w ustawy o pomocy społecznej.
Stąd też skoro strona nie stosowała się do postanowień kontraktu socjalnego, nie podjęła żadnych działań przewidzianych w kontrakcie, to – zdaniem organu - można mówić o złej woli strony przy niewywiązywaniu się z kontraktu socjalnego. Ponadto organ podkreślił, że – cytat – "bezsprzecznie ustalono, że stale spożywa (...) alkohol, na co przeznacza (...) spore środki finansowe. W takiej sytuacji organ stwierdził, że pomoc jaka była mu przyznana była przez niego marnotrawiona i konieczne jest odmówienie stronie dalszej pomocy. Ponadto podniósł, iż skoro strona nie podejmuje sama żadnych działań w celu rozwiązania swoich problemów i polepszenia swojej sytuacji, to uznać należy, że dalsze udzielanie jej pomocy jest niecelowe i wiąże się z marnotrawieniem środków publicznych.
W odwołaniu od tej decyzji J.T. wyraził niezadowolenie z orzeczenia organu I instancji. Strona zaznaczyła, iż nie jest osobą uzależnioną od alkoholu, a działania OPS w S. to pomówienia i insynuacje, które mają ją zdyskredytować. Ponadto strona opisała swoje relacje z domownikami budynku w którym prowadzi gospodarstwo domowe, a także relacje rodzinne które miały miejsce na przestrzeni kilkunastu lat.
Decyzją z dnia [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. działając m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. orzekło utrzymać w mocy zaskarżoną decyzję.
W uzasadnieniu Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5. Organ wyjaśnił, iż powyższy przepis stwarza, więc możliwości zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne jak i niekorzystne. Przepis ten reguluje obligatoryjne oraz fakultatywne przesłanki do wzruszenia decyzji administracyjnej. Zmiana lub uchylenie decyzji na niekorzyść strony bez jej zgody następuje tylko w przypadku: zmiany przepisów prawa lub sytuacji osobistej albo dochodowej strony, jak również pobrania nienależnego świadczenia.
Dalej organ podniósł, że zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie pozostającej w rodzinie, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód, jak również dochód na osobę w rodzinie są niższe od kryterium dochodowego na osobę w rodzinie. Następnie przywołał zasady ustalania wysokości tego świadczenia.
Kolegium zaakcentowało, że według art. 4 w/w ustawy osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zaś po myśli art. 11 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w przypadku stwierdzenia przez pracownika socjalnego marnotrawienia przyznanych świadczeń, ich celowego niszczenia lub korzystania w sposób niezgodny z przeznaczeniem bądź marnotrawienia własnych zasobów finansowych może nastąpić ograniczenie świadczeń, odmowa ich przyznania albo przyznanie pomocy w formie świadczenia niepieniężnego.
Organ wyjaśnił, iż przepis ten reguluje uprawnienia organu I instancji do ograniczenia, odmowy świadczeń lub przyznania pomocy w formie świadczenia niepieniężnego w przypadku wystąpienia negatywnych zachowań beneficjenta pomocy. Zaś z przypadkiem marnotrawienia mamy do czynienia wówczas, gdy świadczeniobiorca przeznacza środki na coś, co nie jest niezbędną potrzebą bytową, wydaje pieniądze niegospodarnie, rozrzutnie. Może ono polegać np. na sprzedaży rzeczy otrzymanych w ramach świadczeń, przeznaczeniu pomocy pieniężnej na używki lub inne błahe potrzeby.
Dalej Kolegium zaznaczyło, że art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Dalej Kolegium przypomniało, że strona prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest bezrobotna i nie posiada własnego dochodu. Posiada orzeczenie o
niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym wydane do dnia 31 marca 2017 r. Nie jest zarejestrowana w PUP.
W opinii organu, strona nie przestrzega zobowiązań zawartych w kontrakcie socjalnym z dnia 13 maja 2014 r. oraz systematycznie marnotrawi własne zasoby finansowe uzyskiwane z prac dorywczych nadużywając alkoholu, co potwierdzają liczne dowody m.in.: opinia psychiatryczno-psychologiczna z dnia [...]r., pisemne oświadczenia dzieci strony J.T. i M.T. i opinia Komendanta Komisariatu Policji w S. oraz liczne notatki pracowników socjalnych. Stąd też, zdaniem Kolegium, postawa J.T. wskazuje na brak współpracy z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej, poprzez niedotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego.
Organ odwoławczy zaznaczył nadto, że według informacji przesłanej przez [...] Stowarzyszenie Abstynentów Klub "A" w S. z dnia 07 października 2015 r. J.T. nie był członkiem oraz nie uczestniczył w żadnych mityngach, terapiach grupowych ani zajęciach organizowanych przez to Stowarzyszenie. Nadtostrona nie przedstawiła żadnego dowodu wskazującego, iż brała udział w spotkaniach grupy AA.
Kolegium wskazało, że strona powinna wywiązywać się z ustaleń zawartych w kontrakcie socjalnym, inaczej zgodnie z art. 11 ust 2 ustawy o pomocy społecznej organ administracji ma prawo odmówić przyznania wnioskowanej potrzeby.
W ocenie Kolegium powyższe okoliczności świadczą o braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym, w celu rozwiązywania trudnej sytuacji życiowej, niedotrzymanie postanowień kontraktu socjalnego - uregulowane w art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący J.T. kwestionował rozstrzygnięcie organu II instancji, zarzucając naruszenie przepisów o postępowaniu administracyjnym. Ponadto skarżący zarzucił, iż organ odwoławczy wybiórczo zgromadził materiał dowodowy, w sprawie pojawia się wiele niejasności, dających podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Niewłaściwie został określony stan faktyczny, który to od dnia wszczęcia sprawy uległ znacznej poprawie, co Samorządowe Kolegium Odwoławcze przy podejmowaniu decyzji nie wzięło pod uwagę. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ drugiej instancji oraz zasądzenie zwrotu ewentualnych kosztów postępowania. Skarżący zarzucił organom znaczące braki w dokumentacji, opieranie się na bezpodstawnych pomówieniach osób z którymi jest w konflikcie, złe przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, oparcie się w nich tylko i wyłącznie na członkach jego rodziny, z którymi jest skonfliktowany (brak zaświadczeń od sąsiadów). Nie branie pod uwagę wszystkich zgromadzonych w sprawie, szczególnie korzystnych dla strony dowodów. Skarżący podnosił, że wymaga się od niego rzeczy niecelowych i kłócących się ze zdrowym rozsądkiem. Nadto skarżący wskazał, że od dnia 20 listopada 2015 r. jest zarejestrowany w Urzędzie Pracy w C.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało argumentację powołaną w uzasadnieniu skarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
W punkcie wyjścia należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.07.2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270) wynika natomiast, że w przypadku, gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Cytowana regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony orzeczeniem, czy rozstrzygnięcie wiąże się z negatywnymi skutkami dla strony, czy narusza zasady współżycia społecznego i im podobnych. Sąd związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Przy tym z mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotowa skarga musiała odnieść skutek, bowiem zaskarżone orzeczenie narusza prawo.
W dalszej kolejności wskazać należy, że świadczenia dla osób wymagających wsparcia ze strony pomocy społecznej podlegają regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 133). Zgodnie z treścią art. 2 i 3 wyżej wskazanej ustawy celem pomocy społecznej jest wspieranie osób i rodzin w ich wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i przezwyciężenia trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie samodzielnie pokonać, umożliwienie osobie lub rodzinie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. Cele te osiąga się poprzez wyprowadzenie osoby z systemu pomocy społecznej. W myśl art. 3 powołanej ustawy rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Pomoc społeczna udzielana jest bowiem osobom, czy rodzinom między innymi z powodu ich ubóstwa, sieroctwa, bezdomności, bezrobocia, niepełnosprawności, ciężkiej choroby.
Bez wątpienia wyżej opisane warunki przyznania skarżącemu pomocy zostały w sprawie spełnione.
Należy wskazać że, zgodnie z art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, 12 i 107 ust. 5.
Wymieniony wyżej art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej stanowi zaś, iż brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.
Trzeba także podkreślić, że przepis art. 106 ust. 5 omawianej ustawy stwarza możliwości zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne jak i niekorzystne.
W orzecznictwie sądów administracyjnych akcentuje się, że uznanie organu doznaje ograniczeń w świetle brzmienia art. 7 k.p.a. Zgodnie z powołanym przepisem, organ winien załatwiać sprawę mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z tej przyczyny organ administracji podejmując decyzję w ramach uznania administracyjnego winien przeprowadzić wnikliwe postępowanie zmierzające do oceny stwierdzonego stanu faktycznego. Taka konstrukcja nakłada na organ obowiązek każdorazowego precyzyjnego wskazania przesłanek odmowy udzielenia świadczenia.
W niniejszej sprawie w toku postępowania administracyjnego organy ustaliły, że skarżący nie wywiązuje się z zawartego z nim kontraktu socjalnego, akcentując nade wszystko, ze nadużywa on alkoholu i nie poddaje się leczeniu oraz innym terapiom w tym kierunku.
Organ odwoławczy w swoim uzasadnieniu w szczególności uwypuklił takie dowody jak - opinia psychiatryczno-psychologiczna z dnia [...]r., pisemne oświadczenia dzieci strony J.T. i M.T. i opinię Komendanta Komisariatu Policji w S. z dnia [...]r. oraz liczne notatki pracowników socjalnych.
Lakonicznie jedynie wspomniał o prawomocnym postanowieniu Sądu Rejonowego w C. z dnia 30 marca 2015 r., sygn. akt [...], gdzie w sprawie o zastosowanie wobec skarżącego obowiązku poddania się leczeniu odwykowemu Sąd wniosek oddalił. Organ nie wspomniał także o zaświadczeniu z dnia 05 stycznia 2015 r. wystawionego przez Kierownika Poradni Terapii Uzależnienia i Współuzależnienia od Alkoholu A w S., że u skarżącego nie rozpoznano objawów uzależnienia od alkoholu.
Nie sposób nie zauważyć, że dokumenty na które powołuje się organ, a to opinia psychiatryczno-psychologiczna z dnia [...]r. i opinia Komendanta Komisariatu Policji w S. z dnia [...]r. zostały wytworzone kilka miesięcy przed wydaniem orzeczenia Sądu korzystnego dla skarżącego, a zatem ich aktualność w świetle wspomnianego orzeczenia Sądu musi budzić wątpliwości.
Wprawdzie w aktach administracyjnych sprawy znajdują się dokumenty w postaci wezwania skarżącego do Sądu i podobne, brak jest jednakże formalnego postanowienia o dopuszczeniu dowodu z akt sprawy Sądu Rejonowego w C., sygn. akt [...]. Formalne przeprowadzenie takiego dowodu pozwoliłoby – być może – na poznanie motywów Sądu jakimi kierował się odmawiając skierowania skarżącego na leczenie odwykowe.
Brak tej wiedzy powoduje, że wobec prawomocnego orzeczenia Sądu wątpliwości budzą dalsze próby zmuszenia przez pracowników organu I instancji strony skarżącej do poddania się leczeniu i terapiom odwykowym.
Co do obciążających skarżącego twierdzeń jego rodziny (córki, syna i byłej żony) – w sytuacji istniejącego konfliktu miedzy skarżącym i resztą rodziny (co przyznają wszyscy wymienieni) – należy podchodzić do nich z należytą ostrożnością. Organy nie podjęły próby weryfikacji informacji uzyskanych z tych źródeł odwodowych, choćby przez zebranie informacji – jak trafnie wskazuje skarżący – od innych sąsiadów skarżącego.
Co do zdjęć dostarczonych przez dzieci skarżącego organowi I instancji, na których wg. organu widać "niezliczone ilości butelek po wypitym piwie" (co w samej rzeczy nie jest prawdą, gdyż przy odrobinie wysiłku butelki te można by zliczyć) wskazać należy, że po pierwsze zdjęcia te zostały wykonane przez osoby skonfliktowane ze skarżącym, nie wiadomo kiedy i w jakich okolicznościach.
Stąd też, Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie organy administracji nie dokonały w sposób prawidłowy ustalenia stanu faktycznego oraz, że należycie rozważyły wszystkie okoliczności sprawy.
Zatem zachodzi w sprawie potrzeba uzupełnienia materiału dowodowego w wyżej wskazanych kierunkach, wnikliwej ponownej oceny uzupełnionego materiału dowodowego i wydania decyzji dogłębnie oceniającej wszystkie zebrane dowody, zarówno te korzystne, jak i niekorzystne dla strony skarżącej.
Z tych względów Sąd wyeliminował z obrotu prawnego decyzje organów obu instancji.
Nie przesądzając jednocześnie wyników ponownie prowadzonego postępowania wskazać godzi się, że organ I instancji przy ponownym rozpatrywaniu sprawy powinien szczegółowo ustalić stan faktyczny i okoliczności sprawy, a następnie dokonać ich oceny zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego. Organy dążąc do właściwego, zgodnego z prawem załatwienia sprawy, przy dochowaniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego, powinny zatem podjąć wszelkie konieczne czynności, a w tym przeprowadzić między innymi dowody o których stanowi art. 75 § 1 k.p.a., które pozwoliłyby na jednoznaczne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy.
Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję i decyzję ją poprzedzającą na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydane z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć wpływ na wynik sprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło