IV SA/Gl 118/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Agnieszka Wita-Łyskawa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2009 r. sprawy ze skargi P. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję Wójt Gminy J. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 16 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał P. P. zasiłek pielęgnacyjny w kwocie 153 zł miesięcznie na okres od 1 października 2008 r. do 31 października 2010 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano na okoliczności i wymogi uzasadniające przyznanie przedmiotowego świadczenia oraz zaznaczono, że strona legitymuje się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, a niepełnosprawność powstała przed ukończeniem 21 roku życia. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się P. P., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. W odwołaniu tym wystąpił o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od sierpnia 2008 r. W motywach wniosku wskazał, iż od 15 roku życia jest niepełnosprawny i posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Ostatnie orzeczenie wygasło z dniem [...] i w tym miesiącu złożył stosowny wniosek do Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B., a Zespół ten orzeczeniem z dnia [...] zaliczył go do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na okres do 31 października 2010 roku. Niezwłocznie po otrzymaniu wskazanego orzeczenia wniesiony został wniosek o przyznanie przedmiotowego zasiłku, jednocześnie zaznaczył, że nie wiedział, iż winien był złożyć wniosek już wcześniej, aby mieć zapewnioną kontynuację tego świadczenia. Odwołując się do postanowień art. 8 i 9 Kodeksu postępowania administracyjnego wnioskował o uwzględnienie wniesionego odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia wpierw przedstawiło dotychczasowy przebieg postępowania, jak również przywołało treść kluczowych przepisów dotyczących zasad przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego w tym w szczególności art. 24. Zdaniem organu odwoławczego ustawodawca określił zasady przyznawania zasiłku pielęgnacyjnego i zgodnie z nimi brak jest podstaw do jego przyznania za okres wsteczny, a tym samym świadczenie to może być przyznane jedynie od miesiąca złożenia wniosku czyli od października 2008 r., tak jak uczynił to organ pierwszej instancji. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję wniósł P. P. W skardze tej wystąpił od przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od 1 sierpnia 2008 r. i odwołał się do argumentacji, którą zamieścił w swoim odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej jaką zaprezentowało w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Stosownie do postanowień art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 wyżej wymienionej ustawy sąd administracyjny uwzględniając skargę uchyla decyzję w całości lub w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy albo naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, względnie wystąpiła przesłanka uzasadniająca wznowienie postępowania. W pierwszej kolejności przyjdzie zauważyć, że skarga zasługiwała na uwzględnienie, jednakże z innych powodów niż podał to skarżący w swojej skardze. Zgodnie z treścią art. 16 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia osobie niepełnosprawnej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek ten przysługuje niepełnosprawnemu dziecku; osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, jeżeli legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jak również osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność ta powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Z treści przywołanego przepisu wynika, że zasiłek pielęgnacyjny przysługuje osobie w nim wskazanej, a zatem osobie niepełnosprawnej. Przedmiotowy zasiłek przyznawany jest na wniosek osoby zainteresowanej. Zasady i tryb składania takiego wniosku normuje art. 24 ustawy o świadczeniach rodzinnych, jednakże przed przywołaniem niezbędnych przepisów należy zwrócić uwagę na fakt, iż z dniem 1 stycznia 2009 r. stan normatywny w tym zakresie uległ zmianie, zatem przy ocenie prawidłowości działania organów administracji należy odnieść się do stanu prawnego obowiązującego w dniu wydania kwestionowanych decyzji. Jednocześnie na ocenę tych norm prawnych oddziaływał będzie wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Stosownie do postanowień art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentacji, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia, nie dłużej jednak niż do końca okresu zasiłkowego (art. 24 ust. 3). Z kolei w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego (art. 24 ust. 3a). W tym przypadku osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Przywołane unormowania prawne, jak zostało to już zaznaczone, z dniem 1 stycznia 2009 r. uległy zmianie i to w zakresie, który posiada związek z niniejszą sprawą. Zgodnie bowiem z nową treścią art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności i ponownego ustalenia niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności stanowiącego kontynuację poprzedniego orzeczenia prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, jeżeli osoba spełnia warunki uprawniające do nabycia tych świadczeń oraz złożyła wniosek o ustalenie: 1) niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności w terminie miesiąca od dnia utraty ważności poprzedniego orzeczenia i 2) prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności w terminie trzech miesięcy od dnia wydania orzeczenia. Dokonując analizy unormowań prawnych obowiązujących w dniu podjęcia przez organy administracji zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji należy mieć w polu widzenia orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2007 r. sygn. akt P 28/07. Mocą tego orzeczenia wskazany organ orzekł, że art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowy wyrok posiada kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, ponieważ jego mocą Trybunał Konstytucyjny zakwestionował to, że w przypadku osób niepełnosprawnych legitymujących się stosownym orzeczeniem, świadczenie przysługuje od miesiąca, w którym wpłynie wniosek do organu administracji. W uzasadnieniu do tego wyroku Trybunał Konstytucyjny w sposób jednoznaczny wskazał, że przy wykładni art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych należy brać pod uwagę treść postanowień art. 8 Konstytucji. Nadto Trybunał ten zamieścił w uzasadnieniu swojego wyroku wskazanie sprowadzające się do tego aby w innych sprawach, związanych z przedmiotowym przepisem sądy administracyjne kierowały się wykładnią przyjętą w tym wyroku. Przechodząc na grunt rozpatrywanej sprawy, to należy zauważyć, że skarżący wyczerpał okres ważności orzeczenia o niepełnosprawności z dniem [...] i jak wynika z akt sprawy w dniu [...] złożył stosowny wniosek do Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. Oznacza to, że we właściwym terminie i z dochowaniem dbałości o własne interesy skarżący uruchomił stosowne postępowanie. Nie można z tego powodu czynić mu zarzutu, że po złożeniu wniosku o orzeczenie stopnia niepełnosprawności nie złożył stosownego wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego, albowiem wśród wymaganych dokumentów znajduje się wymóg przedłożenia stosownego orzeczenia. Zatem skarżący kierując się logiką nie składał przedmiotowego wniosku nie dysponując wymaganym orzeczeniem, jednakże z tego powodu nie może on ponosić negatywnych konsekwencji związanych z tym, że uprawnione organy Państwa nie orzekły w terminie niezwłocznym i naraziły go na utratę przez ten okres należnego mu świadczenia. W przedstawionej sytuacji organy administracji obowiązane były po wpłynięciu do nich wniosku skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego dokonać analizy przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych z uwzględnieniem treści przywołanego powyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego i przyznać skarżącemu zasiłek od sierpnia 2008 r., a zatem zapewnić mu kontynuację pobieranego przez niego zasiłku. W świetle przeprowadzonej analizy należy stwierdzić, że organy administracji obu instancji podjęły rozstrzygnięcie z pominięciem treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego i wbrew wskazaniom zamieszczonym w tym wyroku odnośnie wykładni art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zatem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a w tej sytuacji wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Konsekwencją niniejszego wyroku jest powrót sprawy do organu odwoławczego, który stosownie do postanowień art. 24 ust. 3a ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wskazań zamieszczonych w niniejszym wyroku zobowiązany jest do wydania decyzji określającej, od jakiej daty skarżącemu przysługuje wnioskowany zasiłek rodzinny. Sąd nie orzekał o wykonalności zaskarżonej decyzji, po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ mocą zaskarżonej decyzji przyznano skarżącemu świadczenie i w przypadku wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji skarżący utraciłby na pewien okres czasu przysługujące mu świadczenie. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylono zaskarżoną decyzję. SJ/