IV SA/Gl 1181/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax (spr.), , , po rozpoznaniu w dniu 8 kwietnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. B. oraz Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej w kwestii wniosku A o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. W sprawie wszczętej przed Wojewódzkim Sadem Administracyjnym w Gliwicach ze skargi R. B. i Stowarzyszenia A na decyzję Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] roku, nr [...] w przedmiocie przyznania świadczenia pieniężnego z tytułu pracy przymusowej Stowarzyszenie A złożyło również wniosek o zwolnienie z opłat sądowych wskazując, iż jako organizacja społeczna uzyskuje niewysokie dochody własne pochodzące głównie ze składek członkowskich wobec czego nie jest w stanie pokrywać kosztów sądowych. W wykonaniu wezwania do złożenia urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył w tutejszym Sądzie formularz PPR wraz z pismem przewodnim z dnia [...] roku. W przedłożonym wniosku Stowarzyszenie zadeklarowało, iż jego zysk osiągnięty w ostatnim roku obrotowym zamknął się w kwocie [...] zł, a wysokość kapitału zakładowego skarżącego to [...] zł. Z oświadczenia o stanie rachunków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż stan środków pieniężnych na rachunku Stowarzyszenia wyniósł [...] zł. Postanowieniem z dnia 5 lutego 2008 roku referendarz sądowy odmówił skarżącemu Stowarzyszeniu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia podniesiono, iż strona nie spełniła wymogów warunkujących przyznanie prawa pomocy bowiem dysponuje środkami pieniężnymi, które są wystarczające na pokrycie w całości kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] roku Stowarzyszenie A złożyło sprzeciw od powyższego postanowienia domagając się całkowitego zwolnienia od opłat sądowych. W uzasadnieniu środka zaskarżenia wskazano, iż w niniejszym postępowaniu Stowarzyszenie jest uczestnikiem wspierającym sprawę swojego członka zgodnie z przysługującym mu prawem. Jednocześnie ponownie podkreślono, iż Stowarzyszenie utrzymuje się jedynie ze składek członkowskich, które systematycznie maleją. Wskazano ponadto, iż skarżone postanowienie różnicuje strony postępowania bowiem Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych dysponuje wielomilionowym budżetem, a Stowarzyszenie nie posiada niezbędnych do popierania skargi środków finansowych. Powołując się na wyżej przytoczoną argumentację strona podniosła ponadto, że nie może rozporządzać środkami finansowymi pochodzącymi od wszystkich członków organizacji na rzecz jednego członka, którego skargę aktualnie popiera. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 roku, nr 153, poz. 1270 ze zm) – zwanej dalej ppsa, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko, któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W pierwszej kolejności należy wskazać, że zgodnie z zasadą sformułowaną w art. 246 § 2 pkt 2 ppsa warunkiem przyznania osobie prawnej zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a więc prawa pomocy w zakresie częściowym, jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie posiada on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów takiego postępowania. Powyższa przesłanka musi być rozpatrywana z uwzględnieniem charakteru prawa pomocy, które stanowi wyjątek od zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przez sądami administracyjnymi. Zgodnie z art. 199 cytowanej ustawy strony zobowiązane są pokrywać koszty związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Zastosowanie więc instytucji zwolnienia od kosztów sądowych winno ograniczać się jedynie do sytuacji, gdy zdobycie środków finansowych niezbędnych do udziału w postępowaniu jest obiektywnie dla strony niemożliwe (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku, sygn. akt GZ 71/04, ONSA i WSA z 2005 roku zeszyt 1, poz. 8). Oceniając natomiast sytuację majątkową skarżącego Stowarzyszenia, nie sposób jest uznać, że z posiadanych środków nie może ono poczynić oszczędności wystarczających na pokrycie niezbędnych kosztów postępowania toczącego się w sprawach związanych ściśle ze statutową działalnością Stowarzyszenia (§ 6 statutu Stowarzyszenia). Z dokumentów przedłożonych przez Stowarzyszenie wynika, że w poprzednim roku obrotowym osiągnęło ono zysk w kwocie [...] zł, posiada ponadto środki na rachunku w kwocie [...] zł. W ocenie Sądu powyższe środki są wystarczające na pokrycie kosztów postępowania zainicjowanego przez Stowarzyszenie. W tym miejscu przypomnieć należy, że wyłączną przesłanką przyznania osobie prawnej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów jest wykazanie, że nie posiada ona dostatecznych środków na pokrycie pełnych kosztów postępowania sądowego. Trudno natomiast uznać, biorąc pod uwagę wyżej podane wielkości, iż środkami takimi Stowarzyszenie nie dysponuje. Wobec powyższego, działając w oparciu o art. 260 ppsa w związku z art. 246 § 2 pkt 2 i art. 245 § 3 ppsa postanowiono jak w sentencji.