IV SA/Gl 1181/15
WyrokWSA w Gliwicach2016-05-17
Skład orzekający: Tadeusz Michalik, Beata Kalaga - Gajewska, Bożena Miliczek - Ciszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo wznowił postępowanie i uchylił ostateczne decyzje dotyczące statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku, opierając się na rzekomym zatrudnieniu skarżącego na podstawie umowy cywilnoprawnej, mimo istnienia sprzecznych dowodów i stanowisk w sprawie?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób należyty istnienia podstawy do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.) w odniesieniu do decyzji o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone wadliwie, a sprzeczne dowody dotyczące rzekomego zatrudnienia nie zostały wyjaśnione, co naruszyło zasady prawdy obiektywnej i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego. Ponadto, organy nie wykazały podstawy do wznowienia postępowania w odniesieniu do decyzji o utracie statusu bezrobotnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji o utracie statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku, wydanej w trybie wznowienia postępowania. Organ pierwszej instancji, opierając się na informacji o rzekomym zatrudnieniu skarżącego na podstawie umowy cywilnoprawnej w okresie od grudnia 2014 r. do stycznia 2015 r., uchylił wcześniejsze decyzje przyznające status bezrobotnego i zasiłek. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy, nie dając wiary wyjaśnieniom skarżącego i sprzecznym oświadczeniom spółki. Skarżący kwestionował zatrudnienie i domagał się przeprowadzenia postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] roku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska Sędzia WSA Bożena Miliczek - Ciszewska (spr.) Protokolant Monika Rał po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie statusu osoby bezrobotnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] roku nr [...].
Prezydent Miasta J. (dalej "organ pierwszej instancji") decyzją nr [...] z dnia [...]r. orzekł o uznaniu A.S. (dalej "strona" lub "skarżący") z dniem 27 stycznia 2015 r. za osobę bezrobotną i od tego samego dnia przyznał stronie zasiłek dla bezrobotnych (dalej "decyzja z dnia [...]r.").
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji orzekł o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 16 marca 2015 r. i pozbawieniu strony z tym samym dniem prawa do zasiłku – w związku z podjęciem z tym dniem przez skarżącego zatrudnienia na umowę o pracę (dalej "decyzja z dnia [...]r.").
Postanowieniem z dnia [...]r. organ pierwszej instancji wznowił postępowanie w sprawach zakończonych decyzją ostateczną z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj.: Dz. U. z 2013 r., poz. 267 ze zm.), dalej "k.p.a.". W uzasadnieniu wskazał, że wyszła na jaw nowa istotna okoliczność faktyczna nieznana organowi w dniu wydania decyzji, gdyż na podstawie otrzymanego w lutym 2015 r. raportu ZUS o zbiegach tytułów do ubezpieczeń i przeprowadzonego w dniu 28 lipca 2015 r. - w związku z informacjami zawartymi w tym raporcie - postępowania wyjaśniającego okazało się, że strona była zatrudniona w ramach umowy cywilnoprawnej w A Sp. z o.o. w K. (dalej "spółka") w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r.
Decyzją z dnia [...]r. nr [...] organ pierwszej instancji uchylił decyzje ostateczne z dnia [...]r. oraz z dnia [...]r. Jednocześnie orzekł o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną z dniem 27 stycznia 2015 r. i odmowie przyznania prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 27 stycznia 2015 r., z powodu wykonywania pracy w ramach umowy cywilnoprawnej w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. Nadto orzekł o umorzeniu postępowania dotyczącego utraty przez stronę statusu osoby bezrobotnej oraz pozbawienia prawa do zasiłku dla bezrobotnych, z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W uzasadnieniu organ odwołał się do pisma i zaświadczenia o zatrudnieniu wystawionego w dniu 24 lipca 2015 r. przez spółkę, z którego wynika, że skarżący był zatrudniony w spółce w ramach umowy cywilnoprawnej w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. i podlegał z tego tytułu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Pismo z załączonym zaświadczeniem o zatrudnieniu zostało przesłane do organu w związku z prośbą tego organu o udzielenie informacji dotyczących okresu i podstawy podlegania przez stronę ubezpieczeniom w spółce.
W odwołaniu strona stanowczo wywodziła, że nie pracowała w spółce ani w podanym okresie, ani w żadnym innym. Nie wie skąd spółka ma jej dane osobowe i czuje się pokrzywdzona. Do odwołania zostało dołączone pismo strony do spółki z dnia 3 września 2015 r. zawierające żądanie wyjaśnienia sytuacji rzekomego zatrudnienia, któremu strona zaprzeczyła. Przy piśmie z dnia 17 września 2015 r., uzupełniającym odwołanie, skarżący przesłał odpowiedź spółki z dnia 9 września 2015 r. zawierającą przeprosiny i wyjaśnienie, że spółka nigdy ze skarżącym nie zawierała żadnej umowy cywilnoprawnej, że skarżący nie świadczył na rzecz spółki żadnych zleceń, a rejestracja nastąpiła omyłkowo na skutek błędnie przesłanych danych. Jednocześnie podano, że po wykryciu nieprawnej rejestracji dokonano wyrejestrowania z dniem 1 lutego 2015 r. – co zostało udokumentowane.
Wojewoda [...] (dalej "organ odwoławczy") decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu opisał przebieg postępowania, treść decyzji organu pierwszej instancji i zarzuty odwołania. Odwołał się do regulacji zawartej w art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (tj. z 2013 r., poz. 674 ze zm. – dalej "ustawa") i wywiódł, że dla posiadania przez daną osobę statusu bezrobotnego konieczne jest kumulatywne wystąpienie przesłanek sformułowanych w jednostkach redakcyjnych tego przepisu oraz w innych przepisach. Nawiązując do ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie, w tym do pisma spółki z dnia 24 lipca 2015 r. stwierdził, że zaistniały podstawy do wszczęcia przez organ pierwszej instancji postępowania wznowieniowego. Zaakceptował decyzję tego organu, gdyż - jak wywiódł - w świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy strona nie spełniała przesłanek do uznania za osobę bezrobotną od 27 stycznia 2015 r. (od dnia rejestracji w Powiatowym Urzędzie Pracy w J., dalej "PUP"), ponieważ za bezrobotnego może być uznana tylko osoba niewykonująca innej pracy zarobkowej. Podkreślił, że skarżący był prawidłowo pouczony o prawach i obowiązkach związanych z uzyskaniem statusu osoby bezrobotnej oraz zapoznany z przepisami ustawy. Pomimo tego nie poinformował o związaniu ze spółką umową cywilnoprawną w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. i podleganiu z tego tytułu w tym okresie obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego. Przeciwnie, w dniu rejestracji oświadczył, że nie wykonuje innej pracy zarobkowej i takie oświadczenie złożył również w dniu 2 marca 2015 r. Organ odwoławczy akcentował, że nie dał wiary oświadczeniom strony, że nigdy nie pracowała na rzecz spółki. Jako niewiarygodną ocenił także kopię oświadczenia pełnomocnika zarządu spółki z dnia 9 września 2015 r., gdyż – jak podał - z załączonej kopii deklaracji ZUS P ZWUA z 5 maja 2015 r. wynika, że skarżący został wyrejestrowany przez spółkę z ubezpieczenia zdrowotnego od dnia 1 lutego 2015 r.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący zarzucił przeprowadzenie w sposób nienależyty postępowania wyjaśniającego w przedmiocie jego zatrudnienia w spółce, w szczególności w kontekście odmiennego stanowiska spółki w pismach kierowanych do organu pierwszej instancji i do skarżącego. Podkreślił nieprzeprowadzenie postępowania w zakresie dokumentacji związanej z rzekomym stosunkiem cywilnoprawnym. Akcentował błąd w decyzji organu odwoławczego co do wskazania terminu, od którego skarżący posiadał prawo do zasiłku dla bezrobotnych. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i sprostowanie ww. błędu; nadto o przeprowadzenie postępowania dowodowego, a to: 1) przesłuchanie pełnomocnika spółki, który podpisał się pod pismem z dnia 9 września 2015 r. w charakterze świadka, 2) zwrócenie się do spółki o udostępnienie dokumentów potwierdzających ewentualne zatrudnienie strony w tej firmie, 3) zwrócenie się do Urzędu Skarbowego w J. z zapytaniem, czy od spółki wpłynął PIT za 2014 r. dotyczący strony oraz czy były odprowadzane składki na podatek dochodowy za styczeń 2015 r.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, w pełnym zakresie podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje Sąd do uchylenia zaskarżonej decyzji (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy
z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej "ustawą p.p.s.a."). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi sąd skargę oddala (art. 151 ustawy p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 135 ustawy p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Nadto przyjdzie jeszcze przywołać art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a., który w zakresie istotnym dla sprawy stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Dokonując kontroli legalności działania organów administracji – w granicach i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami – Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja oraz decyzja ją poprzedzająca naruszają prawo w sposób wymagający ich usunięcia z obrotu prawnego; po części z powodów podniesionych w skardze, a po części z powodów, które Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Niewątpliwie zasadne są zarzuty skargi dotyczące nienależytego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w zakresie podnoszonej przez organy przesłanki wznowieniowej; co skutkuje wadliwością ustaleń stanu faktycznego w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia podjętego w trybie nadzwyczajnym. Doszło również do innych uchybień przepisom postępowania w sposób mający istotny wpływ na rozstrzygnięcie – co zostanie niżej wyjaśnione.
W tym miejscu trzeba jeszcze wyjaśnić, że rolą Sądu nie jest zastępowanie organów w prowadzeniu postępowania dowodowego, lecz kontrola ich działalności. Sąd wyjątkowo prowadzi postępowanie dowodowe w bardzo ograniczonym zakresie, gdyż jest upoważniony jedynie do przeprowadzenia uzupełniającego dowodu z dokumentu, na zasadach określonych w art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a.; sądy administracyjne nie mogą przeprowadzić dowodu z przesłuchania świadków. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie konieczne jest przeprowadzenie postępowania dowodowego w znacznym zakresie i winno to nastąpić w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez organy. Dlatego wnioski dowodowe skarżącego nie zostały w postępowaniu sądowym uwzględnione, natomiast Sąd odniesie się do tej kwestii formułując wiążące dla organów zalecenia dotyczące dalszego prowadzenia postępowania w tej sprawie.
Kontroli Sądu została poddana decyzja organu odwoławczego utrzymująca w mocy decyzję organu pierwszej instancji wydaną w postępowaniu wznowieniowym. Wznowiono postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną orzekającą o uznaniu skarżącego za osobę bezrobotną i przyznającą stronie zasiłek dla bezrobotnych (decyzja z dnia [...]r.) oraz decyzję o utracie statusu osoby bezrobotnej i pozbawieniu prawa do zasiłku (decyzja z dnia [...]r.), w oparciu o przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. - gdyż wyszła na jaw nowa okoliczność faktyczna, istotna dla sprawy, istniejąca w dniu wydania tych decyzji, a nie znana organowi zatrudnienia. Tą okolicznością jest zatrudnienie skarżącego w spółce na podstawie umowy cywilnoprawnej w dacie uznania za osobę bezrobotną, co oznacza niespełnienie jednej z przesłanek uznania za osobę bezrobotną. Postępowanie wznowieniowe zostało zakończone – utrzymaną w mocy -decyzją uchylającą decyzję z dnia [...]r.; w tym zakresie orzeczono o odmowie uznania skarżącego za osobę bezrobotną i odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Nadto w tej samej decyzji uchylono decyzję z dnia [...]r. i umorzono postępowanie w tej sprawie jako bezprzedmiotowe. Skarżący się z tym nie godził, stanowczo wywodząc, że nigdy w spółce nie pracował; przedłożył na tę okoliczność dowód.
Stan faktyczny sprawy został wyżej przedstawiony, natomiast w zakresie stanu prawnego wskazać trzeba w pierwszej kolejności na regulację prawną dotyczącą trybu wznowieniowego. Jak wyżej wzmiankowano postępowanie toczyło się bowiem w trybie nadzwyczajnym.
Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Stosownie do art. 149 § 1, 2 i 4 k.p.a. wznowienie postępowania następuje w drodze zaskarżalnego postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Po przeprowadzeniu tego postępowania właściwy organ – w oparciu o art. 151 § 1 k.p.a. - wydaje decyzję, w której: 1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo 2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy.
Stosownie do art. 151 § 2 k.p.a. w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji.
Jak wynika z przytoczonych przepisów proceduralnych w pierwszej fazie postępowania wznowieniowego należy ustalić, czy w sprawie zaistniała pozytywna przesłanka wznowieniowa. Jeżeli przesłanka nie zostanie wykazana organ jest obowiązany odmówić uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. Jeżeli natomiast stwierdzi istnienie pozytywnej przesłanki wznowieniowej albo uchyla decyzję ostateczną i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a.), albo ogranicza się do stwierdzenia wydania decyzji ostatecznej z naruszeniem prawa i wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.). Ostatnie ze wskazanych rozstrzygnięć zostało zastrzeżone dla sytuacji, gdy w sprawie występuje również negatywna przesłanka wznowieniowa.
Sąd stwierdza, że co do zasady jednym postępowaniem mogą być objęte dwie (lub więcej) sprawy administracyjne. Może też być wydana jedna decyzja w sensie formalnym, zawierająca dwie (lub więcej) decyzje (rozstrzygnięcia) w sensie materialnym. Okoliczność, iż organy w jednym postępowaniu wznowieniowym procedowały zarówno w zakresie dotyczącym decyzji ostatecznej z dnia [...]r., jak i co do decyzji ostatecznej z dnia [...]r. – co do zasady, nie stanowi nieprawidłowości. Jednakże sposób przeprowadzenia tego postępowania był wadliwy, a dostrzeżone uchybienia proceduralne, ze względu na swoją wagę i wpływ na rozstrzygnięcie, same już stanowią podstawę do usunięcia z obrotu decyzji organów obydwu instancji, w części dotyczącej decyzji z dnia [...]r.
Jak wyżej wskazano organ wszczynając postępowanie wznowieniowe stwierdził, że w sprawie zachodzi podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. W judykaturze i piśmiennictwie stwierdza się, że ta podstawa zachodzi, jeżeli dojdzie do ujawnienia okoliczności faktycznej, co do której są łącznie spełnione następujące przesłanki: 1) okoliczność faktyczna istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej, 2) była to okoliczność istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, 3) okoliczność nie była znana organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.
W świetle art. 2 ust. 1 pkt 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (definicja legalna bezrobotnego) sformułowano wiele przesłanek uznania osoby za bezrobotną. Jedną z nich jest bycie niezatrudnionym i niewykonywanie przez taką osobę innej pracy zarobkowej. Do innej pracy zarobkowej zalicza się wykonywanie pracy w oparciu o umowę cywilnoprawną.
Mając powyższe na względzie Sąd stwierdza, że gdyby organ udowodnił (w tej kwestii Sąd wypowie się w dalszej części wywodu), że w dacie uznania za bezrobotnego skarżący wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy cywilnoprawnej, a ta okoliczność nie była znana organowi w dacie wydania decyzji o uznaniu strony za bezrobotnego i przyznaniu zasiłku, to byłby uprawniony do twierdzenia, że w stosunku do decyzji z dnia [...]r. zaistniała podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Byłaby to okoliczność istotna, nowa dla organu i istniejąca w dacie wydania tej decyzji.
Natomiast organy w żaden sposób nie wyjaśniły dlaczego ta sama okoliczność faktyczna miałaby stanowić podstawę do wznowienia postępowania co do decyzji z dnia [...]r., a więc co do decyzji o utracie statusu bezrobotnego i pozbawieniu prawa do zasiłku z dniem 16 marca 2015 r. ( w związku z podjęciem pracy przez stronę w marcu 2015 r.). Organy uchyliły się od oceny, natomiast Sąd nie znajduje podstaw do twierdzenia, że podnoszone zatrudnienie strony w oparciu o umowę cywilnoprawną w okresie od 1 grudnia 2014 r. do 31 stycznia 2015 r. jest okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia zawartego w decyzji z dnia [...]r. Ewentualna podstawa wznowieniowa, która mogłaby znaleźć zastosowanie w stosunku do decyzji z dnia [...]r. została określona w art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. - w sprawie zakończonej decyzja ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję, która następnie została uchylona. Gdyby w postępowaniu wznowieniowym doszło do uchylenia decyzji z dnia [...]r., to istniałaby przesłanka do rozważenia wskazanej podstawy wznowieniowej co do decyzji z dnia [...]r., ze względu na zależność utraty statusu bezrobotnego od wcześniejszego posiadania tego statusu.
Sąd stwierdza, że w części rozstrzygnięcia dotyczącego decyzji z dnia [...]r. organy nie wykazały, że istnieje podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. (nie wykazały też istnienia żadnej innej podstawy wznowieniowej)i, a pomimo tego uchyliły tę decyzję ostateczną i orzekły w sprawie (formalnie). Stanowi to naruszenie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez niezastosowanie tego przepisu, który nakazuje odmówić uchylenia decyzji ostatecznej w sytuacji, gdy organ stwierdzi brak podstawy wznowieniowej. Naruszono też art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez zastosowanie tego przepisu i uchylenie decyzji ostatecznej, a następnie rozstrzygnięcie w sprawie, pomimo niewykazania istnienia podstawy wznowieniowej.
Również co części rozstrzygnięcia dotyczącego decyzji ostatecznej z dnia [...]r. organy uchybiły przepisom postępowania w sposób mający istotny wpływ na wynik, aczkolwiek z powodów innych niż wyżej przedstawione. W tym zakresie doszło bowiem do naruszenia art. 7, art. 77 § 1 art. 80 w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Organy w sposób nienależyty przeprowadziły postępowanie dowodowe w zakresie istnienia wskazanej podstawy wznowieniowej. Organ uchylający decyzję ostateczną i orzekający merytorycznie z powołaniem się na tę podstawę wznowieniowa jest obowiązany wykazać, że doszło do ujawnienia okoliczności faktycznej, która istniała w dniu wydania decyzji ostatecznej, była istotna dla rozstrzygnięcia sprawy, a nie była znana organowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.
Jak wyżej Sąd wyjaśnił: gdyby organ udowodnił, że w dacie uznania za bezrobotnego skarżący wykonywał pracę zarobkową na podstawie umowy cywilnoprawnej, a ta okoliczność nie była znana organowi w dacie wydania decyzji o uznaniu strony za bezrobotnego i przyznaniu zasiłku, to byłby uprawniony do twierdzenia, że w stosunku do decyzji z dnia [...]r. zaistniała podstawa wznowieniowa określona w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Byłaby to okoliczność istotna, nowa dla organu i istniejąca w dacie wydania tej decyzji. Jednakże postępowania dowodowego we wskazanym zakresie nie sposób ocenić jako przeprowadzonego w sposób prawidłowy, a analizowanej podstawy wznowieniowej uznać za wykazaną.
Organy dokonały ustaleń stanu faktycznego w zakresie okoliczności relewantnych prawnie (wskazanej podstawy wznowieniowej), w sposób naruszający zasadę prawdy obiektywnej zawartą w art. 7 k.p.a., zgodnie z którym w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli.
W sposób arbitralny organ odwoławczy stwierdził, że nie daje wiary twierdzeniom skarżącego, który w toku całego postępowania stanowczo i jednoznacznie twierdził, że na rzecz spółki nie pracował, nie zawierał z nią żadnych umów i nie wie skąd spółka ma jego dane osobowe. Tak samo arbitralnie odmówił mocy dowodowej pismu spółki z dnia 9 września 2015 r., w którym zawarto przeprosiny skierowane do skarżącego i wyjaśnienie, że spółka nigdy ze skarżącym nie zawierała żadnej umowy cywilnoprawnej, że skarżący nie świadczył na rzecz spółki żadnych zleceń, a rejestracja nastąpiła omyłkowo na skutek błędnie przesłanych danych.
Organ nie podjął żadnych działań w celu wyjaśnienia sprzeczności pomiędzy diametralnie różnymi stanowiskami spółki zawartymi w zaświadczeniu o zatrudnieniu z dnia 24 lipca 2015 r. i piśmie z dnia 9 września 2015 r. Oparł się na zaświadczeniu z dnia 24 lipca 2015 r., raporcie ZUS o zbiegach tytułów do ubezpieczeń i kopii deklaracji ZUS poświadczającej wyrejestrowanie skarżącego przez spółkę z ubezpieczenia zdrowotnego z dniem 1 lutego 2015 r. Podkreślić jeszcze trzeba, że dane pozyskane z ZUS nie stoją w sprzeczności z twierdzeniami spółki zawartymi w piśmie z dnia 9 września 2015 r., gdyż spółka potwierdziła fakt zarejestrowania strony w ZUS, a jedynie wyjaśniała, że nastąpiło to omyłkowo, gdyż umowa cywilnoprawna nigdy nie została zawarta i nigdy nie była wykonywana. W takim stanie rzeczy przyjdzie stwierdzić, że materiał dowodowy nie został zebrany i rozpatrzony w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). W związku z powyższym, występowania w sprawie istotnej okoliczności faktycznej, istniejącej w dacie wydania decyzji z dnia [...]r. i nie znanej organowi – okoliczności, że skarżący był w tej dacie zatrudniony w spółce na podstawie umowy cywilnoprawnej, nie sposób uznać za okoliczność udowodnioną w rozumieniu art. 80 k.p.a.
W sytuacji, gdy nie doszło do jednoznacznych ustaleń co do istnienia w sprawie analizowanej podstawy wznowieniowej, a organ uchylił decyzję z dnia [...]r. i orzekł merytorycznie, naruszył też art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez zastosowanie tego przepisu i uchylenie decyzji ostatecznej, a następnie rozstrzygnięcie w sprawie, pomimo niewykazania istnienia podstawy wznowieniowej.
Wskazane uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż bezpośrednio zdeterminowały w sposób wadliwy treść zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ będzie obowiązany przeprowadzić rzetelne postępowanie dowodowe na okoliczność istnienia wywodzonej podstawy wznowieniowej, określonej w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., w stosunku do decyzji ostatecznej z dnia [...]r. W szczególności konieczne jest wyjaśnienie rozbieżności pomiędzy dwoma skrajnie odmiennymi stanowiskami spółki. W tym zakresie należy też rozważyć wnioski dowodowe skarżącego zawarte w skardze do Sądu. Dopiero jednoznaczne ustalenia dowodowe pozwolą na wybór sposobu rozstrzygnięcia kończącego postępowanie wznowieniowe w tej części. Organ uwzględni ocenę prawną wyżej sformułowaną. Związanie to dotyczy również dalszego procedowania w trybie wznowieniowym co do decyzji z dnia [...]r., którego konsekwencją będzie podjęcie rozstrzygnięcia o charakterze formalnym lub merytorycznym.
W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. O kosztach nie orzekano ze względu na zwolnienie ustawowe.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 28.07.2026. · Źródło