IV SA/Gl 1188/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi M. R. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. Prezydent Miasta Z. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 8, art. 38 ust. 1-5, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7-8 oraz art. 147 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego przyznał M.R. zasiłek okresowy w miesiącach [...]r. w wysokości [...] zł w każdym miesiącu. W uzasadnieniu tej decyzji przywołał treść zastosowanych przepisów oraz stwierdził, że strona spełnia wymogi do otrzymania tej formy pomocy. Organ pierwszej instancji przedstawił zasady ustalania wysokości tego świadczenia w przypadku osoby samotnie gospodarującej i wskazał, że maksymalna jego wysokość to kwota [...] zł, a minimalna to [...] zł, przy czym minimalna wysokość zasiłku okresowego osoby samotnie gospodarującej w roku [...] wynosi [...] % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a jej dochodem. Nadto zaznaczył, że na wysokość świadczenia wpływ posiadają ograniczone środki budżetowe. Odwołanie od tej decyzji wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. M.R. W odwołaniu tym podniósł, że przyznane świadczenie nie jest pomocą zaspokajającą jego potrzeby, lecz stanowi formę upokorzenia go. Nadto zaznaczył, że z uwagi na [...] pobiera [...], jednakże z uwagi na [...] otrzymuje jedynie [...] % jego wysokości, z tego też powodu wysokość przyznanej pomocy jest niezadowalająca i nie zaspokajająca jego niezbędnych potrzeb. Zaznaczył także, że organ pierwszej instancji nie wyjaśnił motywów przyznania mu zasiłku okresowego w wysokości wskazanej w rozstrzygnięciu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach swojego rozstrzygnięcia organ ten wpierw przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a następnie przywołał treść przepisów ustawy o pomocy społecznej dotyczących przyznawania zasiłku okresowego, jak również przybliżył zasady ustalania wysokości tego świadczenia i ustalił, że wysokość przyznanego zasiłku jest wyższa od minimalnej wysokości wynikającej z postanowień art. 147 ustawy o pomocy społecznej. Nadto organ ten zaznaczył, że przyznane świadczenie wpisane jest w system świadczeń przyznawanych stronie, gdyż mocą innej decyzji organ ten przyznał jej zasiłek celowy w wysokości [...] zł. W końcowej części uzasadnienia organ odwoławczy odniósł się do zasad obliczania wysokości dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej i stwierdził, że w przypadku M.R. ma on [...] i z tego powodu nie mogą być one odliczane od jej dochodu. Z powyższą decyzją nie zgodził się M.R. i pismem z dnia [...]r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. W skardze tej zaznaczył, że z uwagi na stan zdrowia obecnie nie jest w stanie jej uzasadnić. Skarżący uczynił to dopiero w piśmie z dnia [...]r. W piśmie tym, odniósł się także do odpowiedzi na skargę organu administracji. Skarżący zakwestionował przyjęte przez organy administracji zasady obliczania dochodu osoby ubiegającej się o świadczenie z pomocy społecznej i wskazał, że od jego dochodu winny zostać odliczone [...]. Jak również do dochodu nie powinien być doliczany dochód z [...], ponieważ takie postępowanie organów administracji stanowi naruszenie przepisów art. 32 ust. 2 w związku z art. 8 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, zaznaczył również, że w następstwie wliczenia do jego dochodu [...] oraz całości [...] przyznawana pomoc jest udzielana w wysokości upokarzającej wynoszącej [...] zł. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o oddalenie skargi i przywołało analogiczną argumentację do tej, jaką zamieściło w uzasadnieniu swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie skarżący ubiega się o przyznanie zasiłku okresowego i mocą kwestionowanych decyzji takie świadczenie otrzymał. W swoim wniosku z dnia [...]r. wystąpił o przyznanie zasiłku okresowego na okres od [...] do [...]r. Organ pierwszej instancji przeprowadził prawem przewidziany wywiad środowiskowy i decyzją z dnia [...]r. przyznał mu zasiłek okresowy na wskazany okres w wysokości [...] zł. Z odwołania i skargi wynika, że skarżący nie zgadza się jedynie z wysokością przyznanego świadczenia i domaga się przyznania takowego świadczenia w wyższej wysokości tak, aby mógł zaspokajać swoje potrzeby na poziomie odpowiadającym godności człowieka. Nadto zaznaczył, że przyznane mu świadczenie w wysokości [...] zł miesięcznie narusza jego godność. W świetle zarzutów formułowanych przez skarżącego należy w pierwszej kolejności przybliżyć zasady przyznawania zasiłku okresowego, a w szczególności ustalania jego wysokości. Stosownie do postanowień art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej – do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie, natomiast po myśli art. 38 ust. 4 tej ustawy wysokość zasiłku okresowego nie może być niższa niż [...] zł. Jednocześnie art. 147 powoływanej ustawy zawiera unormowanie o charakterze intertemporalnym, zgodnie z którym w roku [...] minimalna wysokość zasiłku okresowego wynosi w przypadku osoby samotnie gospodarującej – [...] % różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby. Z przedstawionych unormowań wynika, że wysokość zasiłku okresowego osoby samotnie gospodarującej winna mieścić się między kwotą [...]zł. Konsekwencją powyższych rozważań jest konieczność ustalenia sytuacji dochodowej skarżącego. Według art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach i kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego według powyższych zasad nie wlicza się jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego, wartości świadczeń w naturze, świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych oraz zapomogi pieniężnej, o której mowa w przepisach o zapomodze pieniężnej dla niektórych emerytów, rencistów i osób pobierających świadczenie przedemerytalne albo zasiłek przedemerytalny w [...] r. W oparciu o przedstawiony stan prawny oraz ustalenia organów administracji należy stwierdzić, że skarżący utrzymuje się z zasiłku stałego przyznanego w maksymalnej wysokości tj. w kwocie [...] zł, co oznacza, że skarżący nie posiada żadnych innych dochodów, w tym także dodatku mieszkaniowego. Jednocześnie z akt sprawy wynika, że skarżący ma [...] z przyznanego zasiłku stałego, z tytułu [...] w wysokości [...] % przyznanego zasiłku, co oznacza kwotę [...] zł. Zgodnie z art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej od ustalonej wysokości dochodu odlicza się kwotę [...] świadczonych na rzecz innych osób. Zatem przedmiotowy przepis zakłada, że osoba zobowiązana do płacenia [...] czyni to samodzielnie i dotyczy to [...] bieżących, a nie zaległych. W rozpatrywanej sprawie sytuacja przedstawia się w ten sposób, że skarżący nie posiada żadnego własnego dochodu, jego jedynym dochodem jest przyznany w maksymalnej wysokości zasiłek stały. Z pism skarżącego składanych w sprawie wynika, że jego zdaniem kwota płaconych [...] ([...] z przyznanego zasiłku stałego) winna być odliczana od dochodu skarżącego. Przyjęcie takiego stanowiska skutkowałoby tym, że to organ pomocy społecznej spłacałby należności [...] skarżącego, albowiem odliczenie od przyznanego zasiłku stałego [...] skutkowałoby koniecznością przyznania skarżącemu kolejnego zasiłku stałego, jako tego świadczenia, które posiada charakter publicznego prawa podmiotowego. Takie stanowisko sprzeczne jest z istotą pomocy społecznej, gdyż pomoc społeczna nie może zaspokajać wszystkich potrzeb obywateli, lecz jedynie wspierać ich w tego typu działaniach. Konsekwencją tych ustaleń jest przyjęcie, że w przypadku ubiegania się o przyznanie zasiłku okresowego, mając już przyznany zasiłek stały, to ten zasiłek jest dochodem danej osoby i jeżeli osoba nie dysponuje żadnymi innymi dochodami, to unormowanie zamieszczone w art. 8 ust. 3 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej nie ma zastosowania, czyli kwota [...] z tytułu [...] nie może być odliczana od przyznanego zasiłku stałego. Natomiast okoliczność ta winna być brana pod uwagę przy ocenie sytuacji majątkowej strony ubiegającej się o przyznanie świadczenia. W konsekwencji należy stwierdzić, że organy administracji w sposób prawidłowy ustaliły wysokość dochodu skarżącego i określiły wysokość zasiłku okresowego, który może być przyznany skarżącemu. Jak wynika z akt administracyjnych maksymalna wysokość zasiłku okresowego, która może być skarżącemu przyznana to kwota [...] zł, wynikająca z różnicy między kwotą kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej [...] zł a wysokością dochodu w postaci zasiłku stałego wynoszącą [...] zł. Organy administracji przyznały skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości [...] zł miesięcznie, a zatem w niższej niż przewiduje to ustawa, jednakże organ pierwszej instancji w uzasadnieniu przyznanego świadczenia wskazał, iż powodem ograniczenia wysokości przyznanego świadczenia są ograniczone środki finansowe, jakimi dysponuje gmina. Organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu także zaakcentował tę okoliczność, jednocześnie podniósł, że mocą innych decyzji przyznał skarżącemu zasiłek celowy na zaspokojenie niezbędnej potrzeby bytowej związanej z pokryciem opłat za energię elektryczną oraz zakup butli z gazem w wysokości [...] zł. Na marginesie można zaznaczyć, że skarżący otrzymał także pomoc w ramach programu dożywiania, która została także zrealizowana, zatem uwzględnienie skargi w tym zakresie nie wpływa na ocenę zakresu przyznanej mu pomocy. Podniesione okoliczności pozwalają na uznanie, że organy administracji, które powoływały się na ograniczone możliwości finansowe, nie podejmowały rozstrzygnięć w sposób samowolny, lecz z uwzględnieniem faktycznych możliwości, a decyzje te podejmowane były w warunkach uznania administracyjnego i granic tego uznania nie przekroczyły. Warto również zaznaczyć, że wysokość przyznanego zasiłku, jest w minimalnej wysokości, jednakże mieści się w granicach wyznaczonych przez obowiązujące przepisy prawa. Wysokość przyznanego zasiłku mieści się w granicach wyznaczonych normą prawną, tym samym nie można zarzucić organowi administracji wydania decyzji z naruszeniem treści art. 3 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, a mianowicie z naruszeniem podstawowego celu pomocy społecznej, jakim jest zapewnienie życia w warunkach odpowiadających godności człowieka. W piśmie procesowym z dnia [...]r. skarżący zarzuca organom administracji naruszenie art. 32 w związku z art. 8 Konstytucji RP, gdyż jego zdaniem organy te nie traktują w identyczny sposób osoby, ponieważ zaliczają do dochodu przyznany [...]. Pomijając fakt, że skarżący takiego dodatku nie posiada, a zatem nie może on być doliczany do dochodu ustalanego przy ubieganiu się o świadczenie z pomocy społecznej, to podnoszony zarzut nie jest trafny, albowiem przyznany [...] jest źródłem dochodu osoby czy rodziny i stosownie do postanowień art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej winien zostać uwzględniony przy jego ustalaniu. Na marginesie można zaznaczyć, że skarżący nie składając wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie wykorzystuje wszystkich posiadanych możliwości w celu poprawy trudnej sytuacji materialnej. We wskazanym piśmie skarżący dostrzegł także naruszenie art. 147 ustawy o pomocy społecznej. Jego zdaniem przepis ten określa minimalną wysokość gwarantowaną zasiłku okresowego, natomiast organy administracji publicznej obu instancji przyznały mu takie świadczenie w wysokości [...] zł. Ponoszony przez skarżącego zarzut nie może zostać uwzględniony, ponieważ nie znajduje umocowania w przepisach prawa i w stanie faktycznym sprawy. Zastrzeżenia skarżącego względem organów administracji wynikają z tego, że skarżący utrzymuje, iż jego dochód wynosi [...] zł miesięcznie i ta kwota powinna być odejmowana od kryterium dochodowego przewidzianego dla osoby samotnie gospodarującej, a to oznacza, że gwarantowana wysokość zasiłku okresowego będzie wyższa. Sposób interpretacji przywołanego przepisu przez stronę jest zgodny z tym, jak organy administracji przedstawiły to w uzasadnieniach swoich decyzji. Rozbieżności między stroną a organami administracji polegają na odmiennym ustalaniu wysokości dochodu strony, a jak zostało to już powyżej zaznaczone organy administracji w sposób prawidłowy ten dochód obliczyły. Na marginesie należy zauważyć, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa mającą na celu umożliwienie osobom przezwyciężenie trudnej sytuacji życiowej, której dana osoba nie jest w stanie pokonać wykorzystując własne środki zasoby i możliwości. Oznacza to, że pomoc społeczna ma wspierać osoby będące w trudnej sytuacji życiowej w rozwiązaniu tej sytuacji i umożliwić jej przezwyciężenie, a zatem pomoc społeczna nie jest powołana do zaspokajania wszystkich potrzeb osób. Powyższa uwaga jest w niniejszej sprawie niezbędna, ponieważ skarżący traktuje świadczenia z pomocy społecznej jako coś należnego stanowiącego jego dochód i stały środek utrzymania. Otóż skarżący musi pamiętać, że świadczenia z pomocy społecznej mają go wspierać a nie zastępować stałego źródła dochodu, zatem skarżący nie może przerzucać na pomoc społeczną obowiązku opłacania [...], gdyż jest to jego wyłączny obowiązek i powinność wynikającą z przepisów prawa. Nadto skarżący winien wykorzystywać wszystkie przysługujące mu możliwości zaspokajania potrzeb np. dodatek mieszkaniowy, a nie ograniczać się do najprostszych rozwiązań polegających na ubieganiu się o świadczenie z pomocy społecznej w postaci zasiłku okresowego czy celowego. Przy ocenie sytuacji faktycznej i prawnej skarżącego należy wziąć pod uwagę fakt, że jest osobą stosunkowo młodą i pomimo rozpoznanych schorzeń, które pozwoliły orzec [...], winien podjąć działania zmierzające do znalezienia zatrudnienia, gdyż tylko w ten sposób będzie mógł wypracować własne świadczenie emerytalne i przezwyciężyć trudną sytuację życiową i bytową. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SW