IV SA/Gl 1189/11

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 5 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H.P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie transportu drogowego i przewozów - kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: 1. odmówić przyznania prawa pomocy; Wraz ze skargą z dnia [...]r. skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, H.P. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym oznaczył, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu podniósł, że jest jedynym żywicielem rodziny, a osiągany przezeń dochód z trudem umożliwia pokrycie kosztów jej utrzymania, na które składają się opłaty za tzw. media w kwocie około [...] zł oraz wyżywienie, ubranie i zaopatrzenie córek w przybory szkolne, w wysokości [...] zł miesięcznie. Nadto oświadczył, iż pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką i dwojgiem małoletnich dzieci oraz, że nie posiada żadnych zasobów pieniężnych ani nieruchomości. Jest natomiast właścicielem ciągnika siodłowego o wartości około [...] zł, używanego w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej oraz samochodu osobowego marki "[...]", rok produkcji [...], o wartości około [...] zł. Miesięczny dochód przypadający na rodzinę strony zadeklarowany został w kwocie [...] zł, stanowiącej dochód z prowadzonej przezeń działalności gospodarczej. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku uznano za niewystarczające do oceny sytuacji materialnej skarżącego, pismem z dnia 13 maja 2011 r., wystosowanym na zarządzenie referendarza sądowego WSA w Warszawie, wyżej wymienionego wezwano (do rąk reprezentującego go radcy prawnego A.N. - pełnomocnictwo stanowi kartę nr [...] akt sprawy) o uzupełnienie danych, na które się powołał. W tym zakresie zwrócono się do strony o nadesłanie: - zeznania podatkowego dotyczącego podatku dochodowego od osób fizycznych złożonego za rok 2010; - dokumentów wskazujących wysokość dochodu uzyskiwanego z prowadzonej działalności gospodarczej w 2011 r. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać np. odpis ostatnio złożonej deklaracji o wysokości dochodu (straty) osiągniętego od początku tego roku podatkowego bądź kopię księgi przychodów i rozchodów na koniec kwietnia 2011 r.; - dokumentów obrazujących sytuację finansową żony skarżącego (zaświadczenie pracodawcy o wysokości wynagrodzenia, lub - w przypadku posiadania statusu osoby bezrobotnej - zaświadczenia właściwego urzędu pracy potwierdzającego ten fakt); - wyciągów z posiadanych przez skarżącego i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy (lub oświadczenia wyżej wymienionych o nieposiadaniu rachunków bankowych); - dokumentów potwierdzających ponoszenie miesięcznych wydatków koniecznych do utrzymania oraz innych obciążeń. W odpowiedzi na powyższe pełnomocnik wnioskodawcy nadesłał jedynie zeznanie podatkowe złożone przez H.P. wspólnie z żoną oraz pismo procesowe z dnia [...]r., w którym wskazał, że małżonka skarżącego nie pracuje ani nie posiada statusu osoby bezrobotnej. Mocą postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. niniejsza sprawa została przekazana tutejszemu Sądowi zgodnie z właściwością miejscową. W toku rozpoznania wniosku zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku H.P. należy przywołać zasadę wyrażoną w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Stosownie do jej brzmienia, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli po myśli art. 245 §3 cytowanej regulacji, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Zważywszy powyższe uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem strona nie uzupełniła swoich oświadczeń ani nie uprawdopodobniła okoliczności, na które powołała się w swym wniosku w sposób czyniący zadość wezwaniu Sądu z dnia 13 maja 2011 r., które zostało doręczone jej pełnomocnikowi [...]r. (patrz: dołączone do akt sprawy pismo Poczty Polskiej z dnia [...]r. oraz duplikat zwrotnego potwierdzenia odbioru, otrzymane w odpowiedzi na reklamację przesyłki). Odpowiadając na to wezwanie reprezentujący skarżącego radca prawny przedłożył jedynie zeznanie podatkowe za 2010 r., z którego wynika, że w roku tym H.P. uzyskał dochód w kwocie [...] zł, z kolei jego żona dochodu nie wykazała. Nadesłał także pismo procesowe, w którym podał, że małżonka wnioskodawcy nie pracuje ani nie posiada stratusu osoby bezrobotnej. W wyznaczonym w wezwaniu siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem [...]r. nie przedstawił natomiast księgi przychodów i rozchodów ani innego dokumentu pozwalającego na ustalenie aktualnej (to jest dotyczącej bieżącego roku) dochodowości prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej. Nie nadesłał także wyciągów z posiadanych przez H.P. i jego żonę rachunków bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy ani też nie udokumentował w żaden sposób miesięcznych kosztów utrzymania jego rodziny oraz innych obciążeń. W rezultacie, nie sposób przyjąć, aby aktualny stan majątkowy i sytuacja dochodowa skarżącego zostały zobrazowane w sposób dostatecznie dokładny. Tymczasem należy podnieść, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. To jego obowiązkiem jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest natomiast prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej strony, jeżeli ona sama nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie swojego żądania. W rezultacie, uchylenie się wnioskodawcy od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a tym samym uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). W takim przypadku bowiem nie sposób przyjąć, aby strona wykazała w sposób dostatecznie wiarygodny, że nie jest w stanie uiścić pełnych kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w swym koniecznym utrzymaniu. Mając na względzie przywołane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a., w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.