IV SA/Gl 1190/15

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. P. i S. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie opróżnienia lokalu mieszkalnego w służbach mundurowych w kwestii wniosku o przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Wyrokiem z dnia 8 września 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, pismem procesowym z dnia 2 listopada 2016 r. skarżący wnieśli o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie pełnomocnika celem wniesienia skargi kasacyjnej od powyższego orzeczenia oświadczając, że są schorowani, bezrobotni i nie posiadają wiedzy prawniczej koniecznej do obrony swoich interesów. Równocześnie wnioskodawcy przedłożyli "oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania" (jakie składa się w postępowaniu przed sądami powszechnymi), gdzie zadeklarowali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe (są braćmi), nie posiadają żadnych zasobów pieniężnych, nieruchomości ani innego majątku i nie uzyskują jakichkolwiek dochodów, z kolei koszty swoje utrzymania, w miesięcznej kwocie ogółem 1.050 zł (w tym wydatki na leki: 300 zł, czynsz: 550 zł, energia elektryczna: 100 zł i koszty wyżywienia: 100 zł) pokrywają z "pomocy rodziny i przyjaciół oraz instytucji RP". Wezwaniami z dnia 14 listopada 2016 r. zwrócono się do każdego ze skarżących o przedłożenie urzędowego formularza wniosku. Równocześnie wnioskodawców wezwano o uzupełnienie i uprawdopodobnienie okoliczności dotyczących ich sytuacji materialnej, poprzez: - udokumentowanie faktu, iż żaden z nich nie uzyskuje jakiegokolwiek dochodu. Wskazano, iż należy w tym celu nadesłać zaświadczenia właściwego powiatowego urzędu pracy potwierdzające, że są osobami bezrobotnymi, bez prawa do pobierania zasiłku ewentualnie zaświadczenia właściwego urzędu skarbowego potwierdzające, że nie uzyskali dochodów w ostatnim roku podatkowym lub, że nie składali za ten rok zeznania w podatku dochodowym; - udokumentowanie (stosownymi fakturami VAT, paragonami lub dowodami wpłaty) ponoszonych kosztów bieżącego utrzymania z tytułu czynszu, opłat za energię elektryczną, gaz, wodę, telefon, wywóz śmieci oraz ewentualne pozostałe media, a także wydatków na leczenie i zakup leków; - precyzyjne wyjaśnienie i udokumentowanie źródeł, z których - wobec braku jakichkolwiek dochodów - czerpią środki na pokrycie wspomnianych wyżej kosztów utrzymania. Wskazano, że jeśli źródłem tym są świadczenia z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej, należy przedłożyć kopie decyzji administracyjnych o przyznaniu tych świadczeń, wydanych w okresie ostatnich trzech miesięcy lub aktualnie obowiązujących. Jeżeli źródłem tym są pożyczki lub darowizny od osób fizycznych, należy podać ich wysokość oraz przedłożyć stosowne umowy, zaś w razie braku pisemnych umów - oświadczenia podpisane przez pożyczkodawców (darczyńców) potwierdzające wysokość środków przekazanych w ramach tych pożyczek (darowizn) oraz określające datę ich przekazania i ewentualny sposób oraz termin zwrotu. Odpowiadając na powyższe wezwania, S. P. i R. P. przedłożyli wymagany formularz "PPF", w którym zasadniczo powtórzyli swoje wcześniejsze oświadczenia. Równocześnie, w wyznaczonym siedmiodniowym terminie, którego upływ nastąpił z dniem 1 grudnia 2016 r. nie udzielili żadnych wyjaśnień ani nie nadesłali jakichkolwiek dokumentów, o które zwrócono się do nich w rzeczonych wezwaniach. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do treści art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej "p.p.s.a.", stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może zostać udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku R.P. i S P. należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 §1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym (czyli, po myśli art. 245 §2 cytowanej ustawy, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z kolei warunkiem przyznania osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (zgodnie z art. 245 §3 p.p.s.a. obejmującym tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmującym tylko ustanowienie jednego z wymienionych w tym przepisie profesjonalnych pełnomocników) jest wykazanie niemożności poniesienia pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których wnioskodawca zamierza wywieść skutki prawne leży po jego stronie, a rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie przezeń udowodnione (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). W tym kontekście uznano, że okoliczności niniejszej sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania albowiem skarżący - pomimo wyraźnego wezwania zawartego w pismach z dnia 14 listopada 2016 r. - nie uprawdopodobnili oświadczeń dotyczących ich sytuacji materialnej, nie nadsyłając żadnych dokumentów potwierdzających brak dochodów ani też obrazujących wysokość obciążających ich kosztów utrzymania oraz nie udzielili jakichkolwiek wyjaśnień o źródłach, z których czerpią środki na pokrycie tych wydatków. Trzeba raz jeszcze zaznaczyć, że skarżący zostali do tego wyraźnie wezwani pismami z dnia 14 listopada 2016 r., które zostały im doręczone w dniu 24 listopada września 2016 r. W wyznaczonym siedmiodniowym terminie, który upłynął z dniem 1 grudnia 2016 r. wnioskujący nie udzielili wymaganej odpowiedzi, a w rezultacie nie sposób uznać, aby spełnili wymogi, o których mowa w przywołanym wyżej art. 246 §1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Przyznanie prawa pomocy jest bowiem możliwe tylko i wyłącznie w przypadku wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej wnioskodawcy. Obowiązkiem strony jest zatem wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Niewykonanie przez stronę obowiązków nałożonych na nią w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest z kolei przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji uniemożliwia przyznanie jej rzeczonego dobrodziejstwa procesowego w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego; z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Mając na uwadze powyższe postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 w związku z art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.