IV SA/Gl 1194/17

WyrokWSA w Gliwicach2018-04-10

Skład orzekający: Marzanna Sałuda, Beata Kozicka, Renata Siudyka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze zasadnie odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej w przedmiocie świadczenia wychowawczego, mimo że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie tylko do określonego okresu?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, uznając, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze błędnie odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej. Kolegium nie uwzględniło, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie tylko do 31 grudnia 2016 r., a świadczenia wychowawcze na dzieci strony skarżącej powinny zostać uchylone jedynie w części dotyczącej okresu od 1 kwietnia do 31 grudnia 2016 r. W okresie od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. koordynacja ta już nie zachodziła, co powinno skutkować innym rozstrzygnięciem.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła świadczenia wychowawczego przyznanego K. K. na dzieci O. K. i O. K. Samorządowe Kolegium Odwoławcze (SKO) wznowiło z urzędu postępowanie zakończone własną decyzją utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. o uchyleniu wcześniejszej decyzji przyznającej świadczenie. SKO odmówiło uchylenia własnej decyzji, uznając, że nowe okoliczności (dotyczące stosowania przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego do 31 grudnia 2016 r.) nie stanowiły podstawy do wznowienia postępowania. Strona skarżąca zarzuciła wadliwe rozpoznanie sprawy i nie uwzględnienie istotnych okoliczności, wnosząc o uchylenie decyzji i przyznanie świadczeń od stycznia 2017 r.
Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka (spr.), Sędzia WSA Renata Siudyka, Protokolant Katarzyna Lisiecka-Mitula, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 kwietnia 2018 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego uchyla zaskarżoną decyzję. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżoną decyzją z [...] r. nr [...] w sprawie dotyczącej wznowienia z urzędu postępowania zakończonego ostateczną własną decyzją tego Kolegium z dnia [...] r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] r. nr [...] w sprawie przyznania K. K. (dalej także strona) świadczenia wychowawczego na dziecko: 1. O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017r., 2. O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017r., działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - kodeksu postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm., dalej kpa) w związku z art. 16 ust. 2 i ust. 6 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 195 ze zm.. dalej także ustawa o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci lub u.p.p.w.dz.) orzekło o: - odmowie uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. nr [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K.z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] r. Nr [...] w sprawie przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dziecko: 1. O.K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., 2. O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.  Argumentując podjęte rozstrzygnięcie, organ odwoławczy przybliżył dotychczasowy przebieg postępowania, według chronologii zdarzeń, wskazując przy tym prawne regulacje przedmiotu. W tych ramach – w pierwszej kolejności – przypomniał, że do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie wpłynęło pismo Starszego Inspektora ds. Świadczeń Rodzinnych i Funduszu Alimentacyjnego Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. działającego z upoważnienia Wójta Gminy K. nr [...] w którym podano, że Regionalny Ośrodek Polityki Społecznej Województwa Śląskiego ustalił, iż w sprawie K. K.przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 30 marca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Następnie wskazało, że Kolegium wznowiło z urzędu postępowanie zakończone wyżej wskazaną własną, ostateczną decyzją. Podnosząc, że wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ona zapadła, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością wyliczoną wyczerpująco w art. 145 § 1 kpa. Zaznaczyło, że zgodnie z art. 149 § 2 kpa postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Wyjaśniło, że wznowienie postępowania administracyjnego jest obok postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jednym z nadzwyczajnych trybów weryfikacji decyzji ostatecznych. Oba tryby nadzwyczajne są rozłączne, co oznacza, że nie można w ramach jednego z nich badać wystąpienia przesłanek drugiego postępowania. Polega ono na przeprowadzeniu ponownego postępowania i wydaniu decyzji w sprawie, w której zapadła już decyzja ostateczna, jeśli postępowanie w którym została ona wydana było dotknięte kwalifikowaną wadliwością proceduralną. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową, która umożliwia weryfikację ostatecznych decyzji z powodu wad postępowania, a nie samej decyzji. Postępowanie może być wznowione, jeżeli było obarczone jedną z wad wymienionych w art. 145 § 1 kpa. W dalszych motywach podkreśliło, że katalog podstaw wznowienia postępowania zawarty w powołanym przepisie ma charakter zamknięty. Oznacza to niedopuszczalność wznowienia postępowania na podstawie jakiejkolwiek innej przesłanki, niż wymieniona w komentowanym przepisie. Wznowione postępowanie kończy się zawsze wydaniem decyzji. Na postawie art. 151 § 1 kpa organ administracji publicznej po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 kpa wydaje decyzję, w której: odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145 a lub art. 145 b, albo uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b kpa, i wydaje nową decyzję rozstrzygająca o istocie sprawy. Z przytoczonego przepisu - jak zauważyło - wynika, że organ administracji może zakończyć wznowione postępowanie w jeden z dwóch sposobów: bądź stwierdzając brak podstaw wskazanych w art. 145 § 1, art. 145a lub 145b – odmówić uchylenia dotychczasowej decyzji wydanej w postępowaniu zwyczajnym, bądź, stwierdzając istnienie którejkolwiek z tych podstaw - uchylić dotychczasową decyzje i wydać nową, rozstrzygającą o istocie sprawy. Zaznaczyło także, że celem wznowionego postępowania jest ustalenie, czy poprzednie postępowanie, w wyniku którego wydana została decyzja w postępowaniu zwyczajnym, było dotknięte określonymi wadami, a jeśli tak, to jaki wpływ wady te miały na treść zaskarżonej decyzji. Sens uregulowania zawartego w art. 151 § 1 pkt 1 kpa polega na braku możliwości przejścia do merytorycznego rozpoznania sprawy administracyjnej, gdy stwierdzi się, iż nie zaistniała żadna z podstaw wznowienia postępowania. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej może być podjęta po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego, w wyniku którego jednoznacznie można stwierdzić, iż nie istniały określone w kpa podstawy wznowienia postępowania. Postępowanie wznowieniowe nie może być wykorzystywane do pełnej merytorycznej kontroli decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym. Postępowanie to może bowiem odnosić się wyłącznie do kwestii istnienia kwalifikowanych wad procesowych wyliczonych w art. 145 § 1 kpa i z tej przyczyny w jego toku organ nie może prowadzić rozważań materialnoprawnych. Decyzja o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej nie stanowi rozstrzygnięcia co do istoty sprawy. Wydanie tej decyzji jest bowiem następstwem ustalenia przez organ braku podstaw wznowieniowych, co wyłącza dopuszczalność rozstrzygania o istocie sprawy. Przenosząc te wywody na grunt rozpoznawanej sprawy Kolegium zaznaczyło, że Marszałek Województwa Śląskiego w piśmie z dnia [...] r. nr [...] podał, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 30 marca 2016 r. i dlatego też organ I-instancji uchylił wcześniejszą decyzję w sprawie przyznania K. K. świadczenia wychowawczego na dziecko O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. i świadczenia wychowawczego na dziecko O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Następnie po wydaniu przez Kolegium decyzji z dnia [...] r. [...] organ pierwszej instancji przesłał do Kolegium pismo Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej Województwa Śląskiego z dnia [...] r., z którego wynika, iż w sprawie strony przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 30 marca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Jednocześnie organ I-instancji wniósł o rozważenie możliwości wznowienia postępowania stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Zgodnie z nim jedną z przesłanek wznowienia postępowania jest ujawnienie istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nie znanych organowi, który wydał decyzję. Jednak ujawnione w sprawie okoliczności faktyczne lub dowody muszą spełniać łącznie następujące cechy: po pierwsze - muszą być nowe, po drugie - muszą istnieć w dniu wydania decyzji, po trzecie - muszą być istotne dla sprawy i po czwarte - nie były znane organowi, który wydał decyzję. W tych realiach Kolegium stwierdziło, że okoliczności przedstawione w piśmie Marszałka Województwa Śląskiego z dnia 25 kwietnia 2017 r. (tzn. że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie do 31 grudnia 2016 r.) nie są istotne w postępowaniu dotyczącym uchylenia decyzji przyznającej świadczenie wychowawcze, bowiem organ I-instancji nie mógł uchylić własnej decyzji do dnia 31 grudnia 2016 r. Mając to na uwadze Kolegium odmówiło uchylenia decyzji dotychczasowej, gdyż stwierdziło brak podstaw do jej uchylenia, na podstawie art. 145 § 1 kpa. Jednocześnie wyjaśniło, że skoro przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego miały zastosowanie do 31 grudnia 2016 r., to organ pierwszej instancji powinien wydać decyzję w przedmiocie przyznania stronie świadczenia wychowawczego od 1 stycznia 2017 r. do 30 września 2017r. Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że skoro nie wystąpiła żadna z przesłanek wznowienia postępowania, o których stanowi art. 145 § 1 kpa, to obliguje Kolegium do wydania decyzji w trybie art. 151 § 1 pkt 1 kpa o odmowie uchylenia własnej decyzji. W skardze na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] r. w sprawie przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dzieci: O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., oraz O.K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. strona skarżąca zarzuciła jej - co do zasady - wadliwe rozpoznanie jej sprawy i nie uwzględnienie okoliczności zaistniałych w niej, a w szczególności tego, że pismo ROPS z dnia 25 kwietnia 2017 r. wnosi nowe, bardzo istotne okoliczności, które nie były znane organowi I-instancji i w związku z tym decyzja powinna zostać uchylona do 31 grudnia 2016 r. Formułując powyższe zarzuty autor skargi wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczeń wychowawczych od stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. W jej motywach wskazała, że w sprawie bezspornie ustalono, iż przepisy o koordynacji zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w jej przypadku od 30 czerwca 2016 r. W związku z tym decyzją organu pierwszej instancji uchylono decyzję przyznającą jej świadczenia wychowawcze na jej małoletnie dzieci: O. i Os. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. W międzyczasie, co zaznaczyła, uzyskała informację, że mąż od grudnia 2016 r. utracił pracę za granicą, co udokumentowała przedkładając w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej (GOPS) w K. dokumenty potwierdzające te okoliczności, które zostały następnie przekazane do ROPS w K. Z kolei pismem z 25 kwietnia 2017 r. ROPS poinformował GOPS w K, że przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od 30 marca 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. Zdaniem strony - mając powyższe na uwadze - od 01 stycznia 2017 r. nie mają już zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Zaakcentowała, że z pisma ROPS wynika, iż świadczenia wychowawcze na jej dzieci powinny zostać uchylone w części dotyczącej okresu od 01 kwietnia do 31 grudnia 2016 r., zaś w części dotyczącej okresu od 01 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. nie powinna zostać uchylona, gdyż w tym okresie nie zachodziła już koordynacja zabezpieczenia społecznego. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, powtórzając argumentację w niej zawartą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy zauważyć, iż podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 2188 ze zm.), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyartykułowana w art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2017 r., poz. 1369, dalej: ppsa). Zgodnie z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W świetle art. 134 § 1 ppsa, Sąd nie ma obowiązku, do badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak: NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt FSK 2326/04, wszystkie przywoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem orzeczenia.nsa.gov.pl., w skrócie: CBOSA). Orzekanie - w myśl art. 135 ppsa - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Z istoty bowiem kontroli wynika, że zasadność zaskarżonego rozstrzygnięcia podlega ocenie przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie jego podejmowania. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu, czynności, czy bezczynności organu administracji publicznej. Z kolei z brzmienia art. 145 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wynika, że w przypadku gdy Sąd stwierdzi, bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas – w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub części, albo stwierdza ich nieważność bądź też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa. Przytoczona regulacja prawna nie pozostawia zatem wątpliwości co do tego, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Powołane regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania, którą jest sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W ramach tej kontroli sąd administracyjny nie bada celowości, czy też słuszności zaskarżonej decyzji. Nie jest zatem władny oceniać takich okoliczności jak pokrzywdzenie strony decyzją wówczas, gdy wiąże się ona z negatywnymi skutkami dla niej, bowiem związany jest normą prawną odzwierciedlającą wolę ustawodawcy, wyrażoną w treści odpowiedniego przepisu prawa. Prawo do rzetelnej i sprawiedliwej procedury, ze względu na jego istotne znaczenie w procesie urzeczywistniania praw i wolności obywatelskich, mieści się w treści zasady państwa prawnego (art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej). Obowiązkiem organów orzekających jest zatem kierowanie się w toku postępowania administracyjnego zasadami wynikającymi z przepisów prawa proceduralnego. Przeprowadzona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie. W tym miejscu wskazać należy, iż stan faktyczny sprawy został zaprezentowany przy okazji omawiania dotychczasowego przebiegu objętego skargą postępowania. W ocenie Sądu brak jest zatem uzasadnionych podstaw do jego ponownego przedstawiania w tej części uzasadniania. Spór koncentruje się wokół uznania czy w okolicznościach przedmiotowej sprawy Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie zasadnie odmówiło uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. [...] utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia własnej, wcześniejszej, decyzji z dnia [...] r. w sprawie przyznania stronie skarżącej świadczenia wychowawczego na dzieci: O.K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. oraz O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r. Tym samym osią sporu jest to czy organy zasadnie odmówiły stronie przyznania wnioskowanego przez nią świadczenia wychowawczego uregulowanego w ustawie o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci i wydanego na jej podstawie rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze wespół z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, tj. rozporządzenia Rady i Parlamentu Europejskiego nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Świadczenia rodzinne są bowiem przewidziane przez ustawodawstwa wszystkich państw członkowskich, ale ich charakter i wysokość są bardzo zróżnicowane w poszczególnych państwach. Tak jak w przypadku innych świadczeń, państwo które jest odpowiedzialne za wypłacanie świadczeń rodzinnych, ma obowiązek uwzględniać okresy ubezpieczenia lub zatrudnienia osiągnięte w ramach ustawodawstwa innych państw członkowskich, jeśli jest to konieczne do spełnienia warunków dotyczących uprawnień do świadczenia. Świadczenia przyznawane osobom spełniającym kryteria wynikające z przepisów ustawy i przeznaczone na utrzymanie rodziny, zostały uznane za świadczenia rodzinne zgodnie z rozporządzeniami unijnymi (wyrok Trybunału w sprawach połączonych C-245/94 i C-312/94 Hoever i Zachov oraz w sprawie C-78/91 Hughes). W związku z tym wszystkie świadczenia wynikające z ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz z ustawy o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci podlegają przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Tym samym w związku z zaistniałym w sprawie sporem wskazania wymaga, że w dniu 1 maja 2010 r. weszła w życie reforma sytemu koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, a miejsce rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dnia 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek i do członków ich rodzin przemieszczających się we Wspólnocie oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71 w unijnym porządku prawnym zajęły odpowiednio: 1) rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - jako nowe rozporządzenie podstawowe oraz 2) rozporządzenie Rady i Parlamentu Europejskiego nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczące wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego - jako nowe rozporządzenie wykonawcze. Rozporządzenia nr 883/2004 i 987/2009 stanowią obecnie podstawę prawną unijnej koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego państw członkowskich Unii Europejskiej, jednakże z pewnym zastrzeżeniem. Otóż, mimo wejścia w życie "nowych" uregulowań koordynacyjnych nadal, w odniesieniu do niektórych osób i sytuacji, pozostają w mocy przepisy "stare", tj. rozporządzenia nr 1408/71 i 574/72. Taki dualizm prawny pojawia się na tle stosowania postanowień art. 87 ust. 8 rozporządzenia nr 883/2004, który - w pewnym bardzo wąskim zakresie - zachowuje możliwość dalszego stosowania rozporządzenia nr 1408/71. Zgodnie z tym artykułem, jeżeli skutkiem zastosowania przepisów rozporządzenia nr 883/2004 byłaby zmiana ustawodawstwa właściwego w stosunku do ustawodawstwa ustalonego zgodnie z przepisami Tytułu II rozporządzenia nr 1408/71 (inne państwo członkowskie stałoby się państwem właściwym), osoba zainteresowana może przez okres nie dłuższy niż 10 lat od dnia rozpoczęcia stosowania rozporządzenia nr 883/2004 podlegać ustawodawstwu ustalonemu zgodnie z przepisami rozporządzenia nr 1408/71, o ile jej sytuacja pozostaje niezmieniona. Zainteresowany może jednakże w każdej chwili złożyć wniosek o podleganie ustawodawstwu ustalonemu na mocy przepisów rozporządzenia nr 883/2004. Jeżeli wniosek ten został złożony w terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia nr 883/2004, zainteresowany podlega ustawodawstwu ustalonemu zgodnie z Tytułem II tego rozporządzenia od dnia 1 maja 2010 r. Jeżeli wniosek został złożony po upływie tego terminu, zmiana właściwego ustawodawstwa następuje pierwszego dnia następnego miesiąca. Przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego zawierają reguły, dzięki którym osoby podejmujące pracę równocześnie lub kolejno w kilku państwach członkowskich, unikają negatywnych następstw podlegania systemom zabezpieczenia społecznego różnych państw. Zapewniają równe traktowanie każdego obywatela Unii i dają prawo do opieki lekarskiej, świadczeń chorobowych, rodzinnych, emerytur czy rent. Wskazują, w którym kraju osoba pracująca lub prowadząca działalność za granicą podlega ubezpieczeniom społecznym. Gwarantują, że świadczenia nabyte w jednym państwie, np. emerytura będą wypłacane, także jeśli osoba uprawniona przeniesie się do innego państwa. Wspólnotowa koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego jest oparta na czterech generalnych zasadach: 1) równego traktowania – zasada ta zabezpiecza osoby przemieszczające się przed jakąkolwiek dyskryminacją bezpośrednią lub pośrednią przy stosowaniu przepisów z zakresu zabezpieczenia społecznego, 2) jedności stosowanego ustawodawstwa – zasada ta zabezpiecza przed sytuacją, w której osoba wykonująca pracę w jednym lub kilku państwach nie jest objęta zabezpieczeniem społecznym w żadnym z nich, lub jest nim objęta w kilku państwach jednocześnie, 3) zachowania praw nabytych oraz w trakcie nabywania – zasada ta zapewnia, że świadczenia przyznane w jednym z państw UE są przekazywane osobie uprawnionej niezależnie od jej miejsca zamieszkania, 4) sumowania okresów ubezpieczenia – zasada ta umożliwia uwzględnianie okresów ubezpieczenia, lub innych równorzędnych okresów, przebytych w kilku państwach UE przy ustalaniu prawa do świadczeń z zabezpieczenia społecznego. Przenosząc powyższe na grunt przedmiotowej sprawy podkreślenia wymaga, że ojciec dzieci – K. K. wykonywał działalność zawodową na terenie N. od 30 marca 2016 r. do 05 grudnia 2016 r. Stosownie zatem do norm zawartych w art. 59 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 987/2009 w przypadku, gdy w danym miesiącu kalendarzowym zmienia się miejsce zastosowania ustawodawstwa (lub kompetencja) do przyznawania świadczeń rodzinnych między państwami członkowskimi instytucja, która wypłaciła świadczenie rodzinne na podstawie ustawodawstwa, zgodnie z którym przyznano te świadczenia na początku tego miesiąca, wypłaca je do końca danego miesiąca. W przedmiotowej sprawie koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego wystąpiła w okresie od 30 marca do 31 grudnia 2016 r. - jak słusznie zauważa strona, ale i organ, który jednakże przy prawidłowym ustaleniu dokonał niewłaściwego procedowania i tym samym rozstrzygnięcia. Tym samym wyłączenie okresu przyznającego prawo do objętego skargą świadczenia na terenie RP winno obejmować wyłącznie ten okresu. Tymczasem zaskarżoną decyzją, w uruchomionym trybie nadzwyczajnym, organ odwoławczy wadliwie, albowiem z pominięciem przytoczonych powyżej reguł, odmówił uchylenia własnej decyzji ostatecznej z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...] r. w przedmiocie uchylenia wcześniejszej decyzji tego organu z dnia [...] r. w sprawie przyznania stronie świadczenia wychowawczego na dziecko: O.K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r., oraz O. K. od 1 kwietnia 2016 r. do 30 września 2017 r.  Organ odwoławczy w zaskarżonym rozstrzygnięciu nie uwzględnił bowiem, że: po pierwsze - w przedmiotowej sprawie od 01 stycznia 2017 r. nie mają zastosowania przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, po drugie - świadczenia wychowawcze na dzieci strony skarżącej, tj.: O. i O. K. przyznane z jej wniosku z dnia 06 kwietnia 2016 r. decyzją z dnia 27 kwietnia 2016 r., powinny zostać uchylone wyłącznie w części dotyczącej okresu od 01 kwietnia do 31 grudnia 2016 r., zaś w części dotyczącej okresu od 01 stycznia 2017 r. do 30 września 2017 r. nie powinna zostać uchylona, gdyż w tym okresie nie zachodziła już koordynacja systemów zabezpieczenia społecznego. Toteż w ramach ponownie prowadzonego postępowania administracyjnego organ administracji publicznej obowiązany będzie do procedowania stosownie do wskazówek zawartych w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wobec powyższego należało orzec jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło