IV SA/Gl 1197/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Asesor WSA Edyta Żarkiewicz Protokolant Referent stażysta Izabela Auguścik - Michułka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w T., na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 5 pkt. 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575) nie stwierdził u A. M. choroby zawodowej – przewlekłej choroby [...] wywołanej sposobem wykonywania pracy pod postacią [...] wymienionej w poz. [...] wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Rozstrzygnięcie to wydano na podstawie orzeczenia Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. oraz dodatkowej opinii tej jednostki, które negują występowanie u A. M. choroby zawodowej. W oparciu o ich treść wskazano, iż całokształt obrazu klinicznego zobiektywizowanego specjalistycznymi ocenami [...] i [...], popartymi rezultatami kolejno wykonywanych badań [...] uzasadnia rozpoznanie [...]. Jednakże [...] w powiązaniu ze sposobem wykonywania pracy, która nie była związana z [...] nie pozwala na uznanie zawodowej etiologii rozpoznanej choroby. Ponadto odnotowano, iż z karty oceny narażenia zawodowego oraz z dochodzenia epidemiologicznego wynika, że A. M. podczas zatrudniona w latach [...]-[...] i [...] -[...] w "A" w B. na stanowisku [...] wykonywał różne czynności [...], jednakże praca nie miała charakteru [...]. Zebrany materiał dowodowy, a w szczególności ustalenia kliniczne dotyczące choroby nie dają, zdaniem organu, podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W odwołaniu od tej decyzji A. M. jako niesprawiedliwe uznał przyjęcie za podstawę rozstrzygnięcia, iż stwierdzony u niego [...] występuje z [...] podczas gdy jest on [...]. Wskazał, że twierdzenie powyższe zostało oparte o wyniki badań z [...] 2005 r., gdy tymczasem wyniki badania ze [...] 2005 r. wykonane przed operacją [...], której został poddany w [...] 2005 r., wskazują na ciężki [...]. Zdaniem strony naturalne jest, że po operacji [...] badanie wykazuje schorzenie z [...]. Ponadto podniósł, że jako [...] wykonuje [...]. Zaznaczył, że stwierdzenie o rozwijającej się u niego [...] w przebiegu toczącej się choroby [...] nie jest zasadne, bowiem z orzeczenia orzecznika ZUZ wynika, że jest zdolny do pracy, którą zresztą podjął. Zaskarżoną tu decyzją z dnia [...] r. nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w K., w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wyjaśnił, że dla stwierdzenia choroby zawodowej niezbędnym jest rozpoznanie danego schorzenia jako choroby zawodowej, wymienionej w obowiązującym wykazie chorób zawodowych przez kompetentną placówkę diagnostyczną, oraz wykazanie związku przyczynowego między środowiskiem pracy a rozpoznaną chorobą, tj. wykazanie, że narażenie na czynnik szkodliwy, który wywołał rozpoznane schorzenie miało miejsce w czasie i miejscu w związku z wykonywanym zawodem. Dalej wskazał, że w sprawie A. M. dochodzenie epidemiologiczne wykazało, że w/wym. pracował w latach [...]-[...] i [...] -[...] jako [...], gdzie sposób wykonywania pracy był związany z [...] jednakże nie miał znamion [...]. Uznał zatem, że w/wym. nie pracował w warunkach istotnego ryzyka powstania choroby zawodowej – [...]. Dalej wskazał, że A. M. był badany w Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. (orzeczenie z [...] 2005 r.) i w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy i Zdrowia Środowiskowego w S. (orzeczenie z [...] 2006 r.). Lekarze specjaliści obu tych placówek diagnostycznych potwierdzili rozpoznanie [...] niezwiązanego z charakterem pracy zawodowej. Uznali natomiast, że w rozwoju schorzenia wiodącą rolę odegrały pozazawodowe czynniki etiologiczne (min. [...]) w związku z czym nie zakwalifikowali tegoż schorzenia jako choroby zawodowej z poz. [...] wykazu chorób zawodowych. Zatem wobec braku narażenia na czynnik szkodliwy w środowisku pracy oraz braku rozpoznania choroby zawodowej, zdaniem organu, nie było podstaw do uwzględnienia odwołania. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach A. M. powtórzył zarzuty i twierdzenia zawarte uprzednio w odwołaniu. Podniósł, że przyczyną powstania choroby jest [...] spowodowane wykonywaniem pracy jak [...],[...]. W przebiegu jego pracy, właśnie takie czynności są opisane. Zaznaczył, że praca [...]różni się od pracy [...] wykonywanej [...]. Ponadto dodał, że od [...] 2006 r. zgodne z orzeczeniem lekarza ZUS jest zdolny do pracy, zatem z jego punktu widzenia argumenty przedstawione w decyzji są bezpodstawne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz argumenty przytoczone w jej uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 tej ustawy, w przypadku gdy Sąd stwierdzi naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć wpływ na wynik prawy – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Przy czym na mocy art. 134 § 1 tej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej przepisów Sąd doszedł do przekonania, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa Przesłanki materialnoprawne stwierdzenia choroby zawodowej określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 115), zwane dalej rozporządzeniem. Stosownie do § 2 ust 1 powołanego wyżej rozporządzenia przez choroby zawodowe należy rozumieć choroby ujęte w wykazie chorób zawodowych, jeżeli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że choroba została spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanymi dalej "narażeniem zawodowym". Wystąpienie tych przesłanek lub ich brak organ orzekający jest obowiązany ustalić zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej wydaje właściwy inspektor sanitarny na podstawie materiału dowodowego, a w szczególności danych zawartych w orzeczeniu lekarskim oraz oceny narażenia zawodowego pracownika (§ 8 ust. 1 cyt. rozporządzenia). Zatem jednym z warunków do wydania decyzji w przedmiocie choroby zawodowej jest jej rozpoznanie przez jednostki diagnostyczne, o których mowa w § 5 ust. 1 i 2 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczyło choroby wymienionej w pozycji [...] wykazu chorób zawodowych, określonej jako przewlekłe choroby [...] wywołane sposobem wykonywania pracy – [...]. Jak wynika z materiału sprawy skarżący był poddany badaniom w dwóch uprawnionych jednostkach diagnostycznych, tj. Poradni Chorób Zawodowych Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w S. oraz w Instytucie Medycyny Pracy w S., gdzie rozpoznano u niego [...], jednakże wykluczono etiologię zawodową tegoż schorzenia. W orzeczeniu WOMP z [...] 2005 r. wskazano, że zarówno opis wykonywania pracy, całokształt obrazu chorobowego – utrzymywanie się dolegliwości pomimo przebytego zabiegu operacyjnego, [...] występowanie zmian, występowanie [...] nie upoważnia do rozpoznania zawodowej etiologii schorzenia. Z orzeczenia Instytutu z dnia [...] 2006 r. oraz dodatkowej opinii z dnia [...] 2006 r. wynika natomiast, że [...] lokalizacja schorzenia przy dominacji jego objawów [...] u osoby [...] nie pozwala na uznanie zawodowej etiologii. Wskazano, iż jednoczesne występowanie patologii w obrębie [...] przemawia za rozwijająca się u badanego [...] prawdopodobnie w przebiegu toczącej się choroby [...], co mogłoby tłumaczyć brak zadawalających efektów leczenia operacyjnego. Dodatkowo w piśmie z dnia [...] 2006 r. stanowiącą opinię uzupełniającą zaznaczono, że dane o narażeniu zawodowym nie wskazują na to by praca badanego była związana z [...]. Zaakcentować należy, że w sytuacji, gdy diagnostyka potwierdziła istnienie [...], to kluczową dla ustalenia czy schorzenie to stanowi chorobę zawodową stała się ocena narażenia zawodowego pozwalająca na ustalenie, czy choroba ta pozostaje w związku przyczynowym ze sposobem wykonywania pracy. Zgodnie z § 2 pkt 3 rozporządzenia przy ocenie narażenia zawodowego uwzględnia się w odniesieniu do sposobu wykonywania pracy określenie stopnia obciążenia wysiłkiem fizycznym oraz chronometraż czynności, które mogą powodować nadmierne obciążenie odpowiednich narządów lub układów organizmu ludzkiego. W dochodzeniu epidemiologicznym ustalono, że pracownik wykonywał pracę [...]. Zawarty w pkt [...] dochodzenia epidemiologicznego opis czynności na stanowisku [...], ujętych w tygodniowym cyklu pracy wskazuje, że były one wykonywane [...] przy użyciu [...]. Ponadto w ocenie narażenia zawodowego podano, iż skarżący wykonywał pracę [...]. Wyjaśnienia zatem wymagało czy i w jakim stopniu poszczególne czynności wykonywane na stanowisku [...] [...], tj. powodowały [...], były związane z [...], czy też powodowały [...]. Czy w pracy skarżącego występowały okresy szczególnego nasilenia czynności związanych z [...]. Kwestie te wymagały zatem precyzyjnego ustalenia w dochodzeniu epidemiologicznym, czego w sprawie nie uczyniono. Przyjdzie bowiem zauważyć, że jedną z przyczyn wskazanych przez lekarzy, a wykluczających w ich ocenie etiologię zawodową schorzenia, jest jego [...]. Ponadto w opinii lekarzy jako uzasadnienie braku zawodowej etiologii rozpoznanego u skarżącego schorzenia podano, że jego praca nie była związana z [...] i nie wiązała się z [...]. Natomiast organ odwoławczy w zaskarżonej decyzji uznał, że sposób wykonywania pracy przez skarżącego był związany z [...], jednakże nie miał [...], co zdaniem organu, nie uzasadniało przyjęcia, że skarżący pracował w narażeniu na powstanie przedmiotowego schorzenia. Takie stanowisko budzi zastrzeżenia, po pierwsze dlatego, że nie zostało ono w żaden sposób uzasadnione, czym naruszono art. 107 § 3 k.p.a., a po wtóre nie znajduje ono dostatecznego oparcia w wynikach dochodzenia epidemiologicznego. Ponadto budzi wątpliwości ogólnie sformułowane twierdzenie, że czynności wykonywane przez skarżącego [...] nie miały [...], skoro w dochodzeniu przyjęto wykonywanie tych czynności w określonym przedziale czasowym w tygodniowym cyklu pracy, nadto czynność opisaną jako [...] wprost określono jako [...] we wskazanym przedziale czasowym (nota bene pominięcie [...] nie pozwala na ustalenie [...]). Wskazać również należy, że dyspozycja § 2 ust. 1 rozporządzenia w sprawie wykazu chorób zawodowych (...) co do zasady nie wyłącza dopuszczalności rozpoznania choroby zawodowej w przypadkach, gdy obok ustalenia, że choroba mogła zostać spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, ujawniono również inne dysfunkcje organizmu badanego, predysponujące do powstania schorzenia wymienionego w wykazie chorób zawodowych chyba, że dysfunkcje te stanowią wyłączną albo wysoce prawdopodobną przyczynę powstania tych chorób. W rozpoznawanej sprawie z orzeczeń lekarskich jednoznacznie nie wynika, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, że w rozwoju schorzenia "wiodącą rolę odegrały pozazawodowe czynniki etiologiczne m.in. [...] w przebiegu choroby [...]". Z opinii Instytutu wynika natomiast, że wykazanie patologii także w zakresie [...] może przemawiać za toczącą się chorobą [...], co mogłoby też tłumaczyć brak zadawalających efektów leczenia. Przyjdzie jednocześnie zwrócić uwagę, że z orzeczenia Instytutu z dnia [...] 2006 r. nie wynika, czy w tej jednostce zostały przeprowadzone ponownie badania [...], czy też oparto się na wynikach badań z dnia [...] 2005 r. wykonanych po zabiegu operacyjnym w dniu [...] 2005 r., a przyjętych za podstawę wydania orzeczenia przez jednostkę I szczebla. Stąd twierdzenie o braku zadawalających efektów leczenia operacyjnego, co przemawiałoby za inną pozazawodową przyczyną schorzenia, nie znajduje dostatecznego uzasadnienia tym bardziej, iż jednocześnie nie wyjaśniono w jakim okresie czasu po zabiegu pozytywne efekty operacyjnego leczenia powinny nastąpić przy uwzględnieniu stanu chorobowego [...] poddanego zabiegowi. Wskazać należy, iż orzeczenie jednostki właściwej do rozpoznania chorób zawodowych ma charakter opinii biegłego w rozumieniu art. 84 k.p.a., nie może zatem ograniczać się do ogólnych stwierdzeń, ale powinno być wszechstronnie uzasadnione i wyjaśniać wątpliwości w sposób przekonujący i dostępny dla stron organu prowadzącego oraz sądu. Wobec powyższego przyszło uznać, że odmowa stwierdzenia u skarżącego choroby zawodowej [...] jest przedwczesna, a uzasadnienie faktyczne zaskarżonego rozstrzygnięcia nie spełnia wymogów określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Ponadto wobec istnienia wyżej naprowadzonych braków postępowania, a więc nie podjęcia w sprawie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, tj. wobec naruszenia przepisów art. 7,77 § 1, 80 k.p.a. zaskarżona decyzja nie mogła się ostać Z przytoczonych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jako wydaną z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ zobowiązany będzie uzupełnić materiał dowodowy we wskazanym wyżej kierunku w zakresie oceny narażenia zawodowego Następnie organ zwróci się do lekarzy Instytutu, którzy wydali w tej sprawie orzeczenie o jego uzupełnienie w zakresie wyżej naprowadzonym w oparciu o całość dokumentacji medycznej skarżącego oraz o ustalenia w zakresie opisu wykonywanych czynności przy uwzględnieniu czasu i stopnia [...] w całym okresie zatrudnienia. Na tej podstawie lekarze powinni jednoznacznie rozstrzygnąć czy czynności wykonywane przez skarżącego spowodowały rozpoznane u niego schorzenie bądź też, czy i w jakim zakresie przyczyniły się do rozwoju tego schorzenia. Następnie organ oceni całość materiału dowodowego w sprawie oraz rozważy, czy spełnione są przesłanki do stwierdzenia choroby zawodowej u skarżącego, w konsekwencji czego wyda decyzję, którą uzasadni zgodnie z przepisami art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Sąd nie znalazł podstaw do orzekania o wykonalności zaskarżonego aktu na podstawie art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.