IV SA/Gl 1198/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka, Sędzia WSA Marzanna Sałuda, Protokolant Referent – stażysta Damian Szczurowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2018 r. sprawy ze skargi Z. C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z [...] r. o nr [...]. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 12, art. 25 i art. 30 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 489 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił Z. C. umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym w okresie ich wypłaty z odsetkami w całości. W uzasadnieniu decyzji przywołano wpierw unormowania prawne dotyczące zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a następnie wskazano, że wnioskiem z 12 lipca 2017 r. strona wystąpiła o umorzenie ciążącej na nim należności. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść art. 30 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, jak również przeprowadzono analizę sytuacji strony i uznano, że nie występuje przesłanka uzasadniająca uwzględnienie zgłoszonego wniosku. Decyzja ta została stronie doręczona 12 lipca 2017 r, a wynika to ze zwrotnego potwierdzenia odbioru zalegającego w aktach. Pismem z 12 lipca 2017 r. strona zwróciła się z ponownym wnioskiem o umorzenie ciążących na niej należności. W następstwie tego wniosku organ pierwszej instancji pismem z 1 sierpnia 2017 r. wszczął postępowanie administracyjne w tym zakresie i wezwał ją do złożenia stosownych informacji na swój temat uzasadniających podjęcie korzystnego dla niej rozstrzygnięcia. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 12, art. 25 i art. 30 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2017 r. poz. 489 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił Z. C. umorzenia należności dłużnika alimentacyjnego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego osobom uprawnionym w okresie ich wypłaty z odsetkami w całości. W uzasadnieniu decyzji przywołano wpierw unormowania prawne dotyczące zwrotu należności wypłaconych z funduszu alimentacyjnego, a następnie wskazano, że wnioskiem z 12 lipca 2017 r. strona wystąpiła o umorzenie ciążącej na nim należności. W dalszej części uzasadnienia przywołano treść art. 30 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy, jak również przeprowadzono analizę sytuacji strony i uznano, że nie występuje przesłanka uzasadniająca uwzględnienie zgłoszonego wniosku. Z rozstrzygnięciem tym nie zgodził się Z. C., który wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach. W odwołaniu tym wyraził swoje niezadowolenie z otrzymanej decyzji oraz wystąpił o ponowne przeanalizowanie jego sytuacji. Podkreślił, że obecnie przebywa w zakładzie karnym, nadto leczy się psychiatrycznie i nie będzie w stanie podjąć zatrudnienia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z [...]r. nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten przedstawił wpierw dotychczasowy przebieg postępowania, w tym szczegółowo omówił uzasadnienie decyzji organu pierwszej instancji, a następnie odniósł się do sytuacji osobistej i dochodowej strony i w następstwie przeprowadzonej analizy doszedł do analogicznych wniosków jak organ pierwszej instancji. W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy podkreślił, iż skarżący powołuje się na zły stan zdrowia i z tego powodu wzywany był do uzupełnienia materiału dowodowego o dokumentację medyczną, jednakże tego nie uczynił. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł Z. C., który wystąpił o jej uchylenie. W motywach skargi odwołał się do faktu, iż od 2000 r. przebywa w zakładzie karnym i z uwagi na zły stan zdrowia nie będzie w stanie podjąć zatrudnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację do tej, którą zamieściło w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. W trakcie rozprawy przed tutejszym Sądem pełnomocnik z urzędu skarżącego dokonał modyfikacji stanowiska skarżącego w ten sposób, że występuje o uchylenie obu kwestionowanych decyzji administracyjnych wydanych w ramach przedmiotowego postępowania, a jako powód podaje naruszenie przepisów o właściwości, gdyż w jego ocenie właściwym do wydania decyzji jest Burmistrz Miasta P. Nadto zarzucił wskazanym decyzjom naruszenie postanowień art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach pismem z 4 czerwca 2018 r. poinformowało tutejszy Sąd, iż nie jest obecnie w stanie przekazać informacji dotyczącej ustalenia ostatniego miejsca zamieszkania strony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. z 2017 r., poz. 2188) wykazała, że zaskarżona decyzja nie odpowiada wymogom prawa. Zgodnie z brzmieniem art. 145 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz.1369) sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości lub części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zakres kontroli sprawowanej przez sądy wynika z treści art. 134 § 1 tej ustawy. Zgodnie z tą regulacją sądy rozpoznając skargi nie są związane ich zarzutami, podstawą prawną ani formułowanymi przez strony wnioskami. Wniesiona skarga musiała zostać uwzględniona, jednakże z innych przyczyn niż zostały podniesione w skardze oraz przez pełnomocnika skarżącego. Na wstępie niniejszych rozważań przyjdzie podkreślić, że Sąd orzekał wyłącznie na podstawie przedłożonych akt administracyjnych, jak również w polu widzenia miał akta administracyjne, którymi dysponował organ odwoławczy przy podejmowaniu swojego rozstrzygnięcia. Mając na uwadze powyższe okoliczności przyjdzie odnieść się do treści art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, zgodnie z którym organ administracji w uzasadnieniu faktycznym powinien wskazać fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody na których się oparł oraz przyczyny z powodu, których innym dowodom odmówił mocy dowodowej. Innymi słowy uzasadnienie decyzji organu administracji musi być adekwatne do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uwaga powyższa jest szczególnie istotna w przypadku podejmowania przez organy administracji publicznej rozstrzygnięć w warunkach uznania administracyjnego, ponieważ w tych przypadkach zakres sądowej kontroli ogranicza się do badania, czy organ administracji podejmujący rozstrzygnięcie wyjaśnił wszystkie okoliczności sprawy, które miałyby wpływ na podejmowane rozstrzygnięcie. W rozpoznawanej sprawie kluczowym elementem jest to, że organy obu instancji dopuściły się uchybień prawa i to w stopniu istotnym. Na wstępie przyjdzie dostrzec, że organ pierwszej instancji pierwszą decyzję w sprawie wydał [...]r. i doręczył ją stronie 12 lipca 2017 r. Z tego samego dnia pochodzi pismo strony, w którym występuje z ponownym wnioskiem o umorzenie ciążących na nim należności. Następstwem tego wniosku jest uruchomienie przez organ pierwszej instancji kolejnego postępowania administracyjnego w ramach, którego podejmuje analogiczne działania jak w toku pierwotnie prowadzonego. W tym miejscu przyjdzie zauważyć, że organ ten nie zweryfikował ze skarżącym, czy jego pismo z 12 lipca 2017 r. jest nowym wnioskiem w sprawie czy też jest ono odwołaniem, ponieważ zostało złożone do organu pierwszej instancji w otwartym terminie do jego wniesienia. Organowi odwoławczemu powyższa okoliczność umknęła i nie stanowiła ona przedmiotu analizy. Brak wyjaśnienia charakteru prawnego pisma strony z 12 lipca 2017 r. jest istotnym uchybieniem procesowym organów administracji, ponieważ uruchomiono nowe postępowanie administracyjne w sytuacji, gdy nie zostało zakończone wcześniej wszczęte w ramach, którego wydana została decyzja pierwszoinstancyjna. Przyjęcie założenia, że strona nie wniosła odwołania od decyzji z [...]r. skutkowałoby tym, iż decyzja ta stałaby się ostateczna, a tym samym prowadzenie nowego postępowania wyczerpałoby przesłankę nieważności przewidzianą treścią art. 156 § 1 pkt 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ zakres podmiotowy i przedmiotowy obu postępowań jest identyczny. W tej sytuacji wyczerpana została przesłanka uwzględnienia wniesionej skargi przewidziana treścią art. 145 § 1 pkt. 1 lit c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, ponieważ organ administracji dopuścił się naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ubocznie można jedynie zaznaczyć, że w rozpatrywanej sprawie problem właściwości organu pierwszej instancji nie występuje, bowiem jak wynika z pisma z 8 czerwca 2017 r. na terenie S. mieszkała osoba uprawniona do świadczeń przyznawanych w ramach pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zatem wskazany organ jest właściwy do podjęcia stosownego rozstrzygnięcia. Odmiennie natomiast wygląda sytuacja dotycząca stanu faktycznego leżącego u podstaw wydania przedmiotowej decyzji. Podkreślić należy, że organ pierwszej instancji dwukrotnie zwracał się do skarżącego o przekazanie stosownych informacji i przesyłał mu identyczny formularz oświadczenia. Z tego formularza nie wynika jakie informacje strona ma przedstawić, aby uzyskać korzystne dla siebie rozstrzygnięcie. W tym zakresie organ zdał się jedynie na argumentację strony i tylko ten jeden dokument stał się podstawą dla podjęcia przez niego decyzji. Mając na uwadze fakt, że przedmiotowa decyzja podejmowana jest w warunkach uznania administracyjnego, zatem tak przeprowadzone postępowanie dowodowe nie odpowiada wymogom wynikającym z treści art. 7 i art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto można w tym zakresie mieć wątpliwość czy wskazany organ w sposób prawidłowy wywiązuje się z obowiązku wynikającego z treści art. 9 tegoż Kodeksu, gdyż nie poinformował jej o tym w jaki sposób może wykazać, iż jego sytuacja jest tego typu, że uprawnia do umorzenia ciążącej na nim należności. Uwzględnienie wniesionej skargi skutkuje tym, że sprawa wraca do etapu złożenia przez skarżącego pisma z 12 lipca 2017 r. Fakt ten wymusza na organie pierwszej instancji obowiązek ustalenia charakteru prawnego tego pisma i dopiero ustalenie to pozwoli temu organowi na podjęcie dalszych działań w sprawie, mając na uwadze także wskazania zamieszczone w uzasadnieniu niniejszego wyroku. Wobec powyższego stosownie do postanowień art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało orzec jak w sentencji. mr