IV SA/Gl 1199/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant st.sekr.sąd. Alicja Sadowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 września 2008 r. sprawy ze skargi I. J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta K. z dnia [...] nr [...] Decyzją z dnia [...] nr [...] , działający z upoważnienia Prezydenta Miasta K., Inspektor Działu Świadczeń Rodzinnych i Zaliczek Alimentacyjnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., na podstawie art. 7-10 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze zm.), odmówił I. J. świadczenia w formie zaliczki alimentacyjnej dla dziecka K. J., gdyż uznał, iż skarżąca nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ ten ustalił bowiem, że strona wspólnie zamieszkuje z E. P., z którym wychowuje syna A. P. W odwołaniu od tej decyzji strona nie zgodziła się ze stanowiskiem organu, że jej synowi K. J. nie przysługuje prawo do zaliczki alimentacyjnej w sytuacji, gdy jego ojciec, mimo zasądzonych alimentów, nie łoży na utrzymanie syna. Uważa, że E. P., z którym wspólnie wychowuje ich syna A., nie ma obowiązku utrzymywania jej drugiego dziecka K. J., gdyż obowiązek taki ciąży na ojcu tegoż dziecka, z którym jest rozwiedziona. Decyzją z dnia [...] nr [...] , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie uprawnionej do ukończenia 18 roku życia. Przez osobę uprawnioną należy natomiast, zgodnie z art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, rozumieć osobę uprawnioną do świadczenia alimentacyjnego na podstawie tytułu wykonawczego, którego egzekucja jest bezskuteczna, jeśli jest wychowywana przez osobę samotnie wychowująca dziecko, w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie zaś z treścią art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) osobą samotnie wychowującej dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona, chyba że wspólnie wychowuje co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Mając na względzie powyższe uregulowania prawne oraz niebudzący wątpliwości stan faktyczny sprawy organ stwierdził, że odwołująca się nie spełnia kryteriów osoby samotnie wychowującej dziecko, gdyż swoje drugie dziecko, tj. A. P. wychowuje wraz z jego ojcem E. P.. W konsekwencji organ odwoławczy uznał za zgodną z obowiązującymi przepisami prawa decyzję zapadłą w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W skardze skarżąca nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem domagała się przyznania jej zaliczki alimentacyjnej powtarzając argumentację zawartą uprzednio w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie powołując się na tożsamą co w postępowaniu administracyjnym argumentację. Postanowieniem z dnia 30 maja 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zawiesił postępowanie sądowe w tej sprawie w związku z pytaniem prawnym skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego w innej toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gdańsku sprawie o sygn. II SA/Gd 374/06 co do tego, czy art. 2 ust. 5 lit a w związku z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, w zakresie, w jakim pozbawia prawa do zaliczki alimentacyjnej osoby, które są wychowywane przez panny, kawalerów, wdowy lub wdowców, osoby pozostające w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoby rozwiedzione, wychowujące co najmniej jedno dziecko wspólnie z jego rodzicem, jest zgodny z art. 18, art. 32 ust. 1, art. 71 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz z art. 27 Konwencji o prawach dziecka przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w dniu 20 listopada 1989 r. (Dz. U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 ze zm.). Następnie postanowieniem z dnia 7 lipca 2008 r. Sąd podjął zawieszone postępowanie w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz.1269 ze zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 powołanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej w skrócie P.p.s.a.), naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 §1 pkt 1 lit. b P.p.s.a.) lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 §1 pkt 1 lit. c P.p.s.a.). Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 tej ustawy sądy dokonują z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie są związane w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. W niniejszej sprawie podstawą prawną odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej dla dziecka skarżącej K. J. był przepis art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732 ze. zm.) związku z art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm.) oraz ustalenie, że K. J. nie jest wychowywany przez osobę samotnie wychowującą dziecko, gdyż skarżąca swoje drugie dziecko wychowuje wspólnie z jego ojcem. Wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie P 18/06 opublikowanym w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r., nr 119 pod pozycją 770 Trybunał Konstytucyjny orzekł m. in., że art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP. W myśl art. 190 ust. 4 Konstytucji RP orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, ustawą lub normą międzynarodową aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonym dla danego postępowania. W odniesieniu do decyzji administracyjnych właściwy tryb ich eliminowania z obrotu prawnego w razie orzeczenia o niezgodności z Konstytucją aktu normatywnego, na podstawie którego decyzja została wydana normuje art. 145a § 1 kpa. Przepis ten stanowi, że można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Natomiast stosownie do art. 145 § 1 pkt 1b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno więc przesądzać o uznaniu "naruszenia prawa" w samej decyzji administracyjnej. Przepis uznany przez Trybunał za niekonstytucyjny ma bowiem taki charakter od samego początku, tj. od dnia jego wejścia w życie. Fakt ten musi być brany pod uwagę przy kontroli aktu administracyjnego podjętego na podstawie niekonstytucyjnego przepisu (wyrok NSA z dnia 6 lutego 2008r., sygn. akt II OSK 1745/07, Lex nr 357511). Z przytoczonych wyżej wywodów przyjdzie wyprowadzić wniosek, że w rozpoznawanej sprawie zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit.b powołanej wyżej ustawy. Z treści decyzji orzekających w sprawie organów wynika, że przepis art. 2 pkt 5 lit. a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych i zaliczce alimentacyjnej w zw. z art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych objęty przytoczonym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia. Niewątpliwie sprawa została więc ostatecznie rozpoznana na podstawie przepisu niezgodnego z Konstytucją i powinna zostać ponownie rozważona w nowym stanie prawnym, ukształtowanym w następstwie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Z tych powodów, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji. Uwzględnienie skargi powoduje, że właściwy organ administracji winien na nowo rozpoznać wniosek skarżącej o przyznanie zaliczki alimentacyjnej mając w szczególności na względzie zmianę stanu prawnego jaka nastąpiła mocą wskazanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego.