IV SA/Gl 1201/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan Sędzia NSA Adam Mikusiński Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2012 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 3 ust. 3, art. 8 ust. 1, art. 39 i art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.) i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, odmówił przyznania W. G. zasiłku celowego na dofinansowanie do zakupu ciśnieniomierza. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż jakkolwiek strona spełnia kryteria dla uzyskania świadczeń z pomocy społecznej, to jednak ograniczone środki finansowe oraz duża liczb osób oczekujących wsparcia powoduje, iż ośrodek nie jest w stanie zaspokoić wszystkich zgłoszonych potrzeb w pełnej wysokości. Odnosząc się do zasadności złożonego wniosku, organ stwierdził, iż wnioskodawca może dokonywać pomiaru ciśnienia w godzinach pracy poradni lub w aptekach. Nadto biorąc pod uwagę trudną sytuację wnioskodawcy organ ten decyzjami z tego samego dnia przyznał zasiłek celowy na dofinansowanie do zakupu leków ratujących zdrowie w wysokości 200 zł, zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat za nośniki energii w wysokości 80 zł oraz zasiłek celowy z przeznaczeniem na dofinansowanie do zakupu żywności i środków czystości w kwocie 50 zł W. G., wniósł pismo do Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej o rozważenie udzielenia stosownej pomocy, które zostało zakwalifikowane jako odwołanie od decyzji. W piśmie tym wnioskodawca podnosi, iż cierpi na częste bóle głowy, które mogą być spowodowane chorobą kręgosłupa jak też nadciśnieniem tętniczym. Aby zastosować prawidłowe leczenie wnioskodawca powinien mieć możliwość pomiaru ciśnienia przez 7 dni w tygodni i o każdej godzinie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] na mocy m.in. art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W jej uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan prawny istotny z punktu widzenia rozpatrywanej sprawy oraz dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie zważył, iż zgodnie z regulacją zawartą w art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w granicach możliwości pomocy społecznej. Ze względu na ograniczone środki finansowe organ pierwszej instancji nie ma możliwości zaspokajania wszystkich zgłaszanych potrzeb. Nadto wnioskodawca jest objęty bieżącą pomocą ośrodka pomocy społecznej w wielu formach, jednakże pomiaru ciśnienia może dokonywać nieodpłatnie na terenie poradni lub w aptekach. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podał, iż jest osobą niepełnosprawną zaliczoną do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności i leczy się na nadciśnienie tętnicze. Jego zdaniem skoro po przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym bezsporne jest, iż spełnia kryterium dochodowe konieczne do uzyskania świadczeń z pomocy społecznej i nie jest w stanie samodzielnie pokryć kosztów zakupu ciśnieniomierza, to organ winien uwzględnić jego wniosek. Nadto zarzucił organowi II instancji naruszenie art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a. albowiem złożone przez niego pismo nie było odwołaniem od decyzji organu I instancji, lecz prośbą o ponowne rozpatrzenie jego wniosku. Pismem z dnia 27 czerwca 2012 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał jego osobistą skargę zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie art. 39 ustawy o pomocy społecznej. Zdaniem pełnomocnika organy przyjmując, iż zakup ciśnieniomierza nie jest niezbędną potrzebą, oraz że przyznanie zasiłku na jego zakup przekracza możliwości pomocy społecznej wykroczyły poza granice uznania administracyjnego. Nadto organy nie wyjaśniły stanu faktycznego w sposób wyczerpujący oraz nie rozpatrzyły w tenże sposób zgromadzonego materiału dowodowego, czym naruszyły art. 7 oraz art. 77 ust. 1 k.p.a. Nie ustaliły bowiem, czy w okolicy zamieszkania skarżącego znajduje się apteka, która posiada ciśnieniomierz, oraz godzin w jakich apteka ta jest czynna. Nie uwzględniły również faktu, iż skarżący jest schorowany i nie zawsze będzie miał możliwości wyjścia z domu celem zmierzenia ciśnienia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz.1269 ze zm.) Sąd ten sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wspomnianego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Z brzmienia art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 14 marca 2012 r., poz. 270) wynika natomiast, że tylko w przypadku, gdy Sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części. Gdy zaś ustali istnienie przesłanek z art. 156 k.p.a., wówczas stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 cytowanej ustawy tejże kontroli legalności dokonuje także z urzędu, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzając ocenę zaskarżonej decyzji zgodnie ze wskazanymi normami Wojewódzki Sąd Administracyjny doszedł do przekonania, iż zarzuty podniesione przez skarżącego nie są zasadne. Skarga nie zasługuje również na jej uwzględnienie z przyczyn, które Sąd obowiązany był wziąć pod uwagę działając z urzędu. Poza sporem jest fakt, że skarżący spełnia kryteria, od których uzależnione jest przyznanie świadczeń z pomocy społecznej. Zgodnie z regulacją zawartą w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Pojęcie "niezbędnej potrzeby bytowej" jest prawnie niedookreślone, jego interpretacja i ocena należą do organu rozstrzygającego indywidualny przypadek. Kwestią dyskusyjną w sprawie jest, czy aparat do mierzenia ciśnienia można zakwalifikować do kategorii niezbędnej potrzeby życiowej. Nawet gdyby tak było, w ocenie Sądu w sytuacji, gdy skarżący mieszka w centrum K., przy ul. A., ma możliwość pomiaru ciśnienia w poradni lub w aptekach, również w dni wolne od pracy lub w godzinach nocnych albowiem w czasie tym wyznaczone są do obsługi pacjentów określone przychodnie, jak też apteki. Zatem w zasadzie w każdym czasie skarżący nie jest pozbawiony możliwości pomiaru ciśnienia, gdy zajdzie taka konieczność. Dostępność aptek w pobliżu zamieszkania skarżącego jest Sądowi znana z urzędu, gdyż w K. zamieszkuje dwóch członków składu. Świadczenia z pomocy społecznej spełniają funkcję subsydiarną, a zatem przysługują wówczas, gdy osoba własnym staraniem nie jest w stanie zaspokajać swoich potrzeb. Wyrazem tego stanu rzeczy jest przepis art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, wedle którego pomoc społeczna ma na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Zatem pomoc społeczna jest uruchamiana wówczas, gdy zawiodą inne sposoby wyjścia z trudności życiowych. Otrzymując szereg comiesięcznych świadczeń z pomocy społecznej, takich jak zasiłek stały, zasiłek okresowy oraz szereg zasiłków celowych, skarżący może przeznaczyć ich część na przedmiotowy cel. Natomiast nie może ciężaru całego bieżącego utrzymania przerzucać na organy pomocowe, szczególnie w sytuacji, gdy dysponują one bardzo ograniczonymi środkami, co zostało w rozpoznawanej sprawie szczegółowo przedstawione. W okolicznościach sprawy nie bez znaczenia jest też fakt, że skarżący pozostaje pod stała kontrolą lekarską, zażywa leki przeciwko nadciśnieniu i ma możliwość w nagłych wypadkach wezwać pogotowie ratunkowe. Tym bardziej, że na nadciśnienie cierpi od 20 lat (p. protokół rozprawy – k. 56), więc wie jak postępować w takich sytuacjach. Jeżeli przeto przez ten okres czasu nie korzystał z aparatu do mierzenia ciśnienia tętniczego krwi, to konieczność jego posiadania obecnie jest wątpliwa. Podawane przezeń dolegliwości bólowe nie mają ustalonej przyczyny, a wysokość ciśnienia (p. protokół rozprawy – k. 56) nie osiąga dramatycznie niebezpiecznej wielkości. Dlatego – w ocenie Sądu – skarżący ma realną możliwość dokonania pomiaru ciśnienia poza swoim mieszkaniem. Wreszcie trzeba dodać, że ceny aparatu (90 zł) nie można odnosić do sumy środków pomocowych, ale do jednostkowych świadczeń, wśród których znajdują się wynoszące np. 50 zł i to niejednokrotnie przyznawane na podstawowe potrzeby – wyżywienie, czy środki czystości, czy leki. A w końcu ograniczenie środków pomocowych jest znane Sądowi z urzędu. Dlatego trzeba zgodzić się z argumentacją zaprezentowaną przez organy wypowiadające się w sprawie. Sąd nie podziela podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 19 i art. 65 § 1 k.p.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, każde pismo strony, z którego wynika wola dalszego czy ponownego rozpatrzenia jej sprawy, powinno być przez organ potraktowane jako pismo uruchamiające dalszy dopuszczalny prawnie etap kolejnego rozpatrywania tej sprawy przez inny organ lub sąd. Zasadniczym elementem świadczącym o zakwalifikowaniu pisma strony, jako odwołanie, jest jej niezadowolenie z decyzji i elementem przesądzającym o takiej kwalifikacji jest jego treść. W rozpoznawanej sprawie z treści pisma z dnia 20 czerwca 2011 r. jednoznacznie wynika, iż skarżący był niezadowolony z wydanej decyzji. Zakwalifikowanie tego pisma przez organ jako odwołania było zatem prawidłowe zwłaszcza gdy wniesiono je w terminie otwartym do wniesienia odwołania. W procedurze administracyjnej nie przewidziano możliwości dwukrotnego rozpoznania tej samej sprawy przez organ I instancji. Jedynie w przypadku wniesienia odwołania organ I instancji może w terminie 7 dni w ramach tzw. "autokontroli" zmienić własną decyzję (art. 132 k.p.a.) lub też nie uwzględniając zarzutów podniesionych przez stronę przekazać odwołanie organowi odwoławczemu, co też uczynił (art. 133 k.p.a.). Zatem w każdej z wyżej wymienionych sytuacji warunkiem podjęcia czynności przez organ I instancji jest wniesienie odwołania przez stronę. Zresztą zarzuty te nie zostały w toku postępowania podtrzymane. Zdaniem Sądu organy administracji rozpatrujące niniejszą sprawę nie dopuściły się naruszenia przepisów zarówno postępowania administracyjnego w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż prawidłowo ustaliły jej stan faktyczny, jak i przy jego ocenie nie naruszyły przepisów prawa materialnego, które miały zastosowanie w sprawie. Zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji zostały podjęte w wyniku wyjaśnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych, właściwej oceny dowodów i prawidłowych rozważań prawnych, stąd zostały uznane za odpowiadające prawu, zwłaszcza że ich rozstrzygnięcia mieszczą się w granicach uznania administracyjnego. Z tych przyczyn skarga nie mogła odnieść skutku i dlatego, stosownie do brzmienia art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, podlegała oddaleniu.