IV SA/Gl 1204/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Szczepan Prax Sędziowie Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędzia WSA Edyta Żarkiewicz - Kunicka (spr.) Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. odmówił przyznania E.P. zasiłku celowego na zakup leków. W uzasadnieniu wskazał, że dochód rodziny w wysokości 2.820,18 zł. przekroczył kryterium dochodowe, określone w art. 8 ust. 1 pkt 3 ustawy o pomocy społecznej. Podniósł, że na podstawie wywiadu środowiskowego ustalił, iż w kwietniu 2010 r. E.P. otrzymała darowiznę w wysokości 30.350,15 zł. i wobec tego do dochodu wyżej wymienionej od kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. wlicza się darowiznę w wysokości 2. 529,18 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...], po rozpatrzeniu odwołania E.P., uchyliło w całości wymienioną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że ustalając dochód w rodzinie strony na potrzeby rozpatrzenia wniosku z dnia [...]r. o przyznanie zasiłku celowego na leki, organ I instancji uwzględnił poza alimentami i zasiłkiem rodzinnym, darowiznę w wysokości 30.350,15 zł., otrzymaną przez stronę w kwietniu 2010, którą rozliczył zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej. W związku z tym organ odwoławczy podkreślił, że według treści tego przepisu, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Następnie organ wskazał, że E.P. otrzymała darowiznę w łącznej wysokości 30.350,15 zł. w kwietniu 2010 r., w związku z czym zgodnie z obowiązującymi przepisami do dochodu strony od kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. wlicza się darowiznę w wysokości 2.529,18 zł. Jednakże podniósł, że na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W związku z tym wskazał, iż organ I instancji uwzględnił dochód strony z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. z marca 2011 r., kiedy to po raz ostatni należało stronie doliczyć dochód z tytułu darowizny. Podniósł, że wniosek został złożony w kwietniu 2011 r., a dochód z tytułu darowizny był w tym miesiącu już dochodem utraconym i wobec tego przy ustalaniu prawa strony do świadczenia pomocy społecznej należało uwzględnić dochód z miesiąca złożenia wniosku, tj. z kwietnia 2011 r. Następnie organ odwoławczy wskazał, że na podstawie analizy materiału dowodowego i obowiązujących przepisów prawa stwierdził, iż decyzja organu I instancji nie może zostać utrzymana w mocy, a sprawa powinna być przekazana do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na konieczność ponownego ustalenia sytuacji dochodowej strony, z uwzględnieniem art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz z powodu konieczności rozważenia przyznania stronie zasiłku celowego. Organ odwoławczy podkreślił, że decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego lub zasiłku celowego specjalnego jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego, a zatem organ I instancji może przyznać taką pomoc, jednakże nie jest do tego zobowiązany, a wysokość pomocy uzależniona jest nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ponadto wskazał, że organ I instancji nie przeprowadził z udziałem strony rzetelnej analizy budżetu domowego rodziny, gdyż sporządzona analiza obejmuje jedynie wydatki na energię elektryczną, które strona poniosła oraz zawiera informację, że opłaty za gaz i czynsz nie są uiszczone, nie zawiera również analizy innych potrzeb strony. Organ odwoławczy stwierdził, że nieprzeprowadzenie w sposób rzetelny analizy budżetu domowego rodziny strony spowodowało, iż organ I instancji w istotny sposób naruszył jedną z zasad postępowania administracyjnego, według której, organ administracji przed podjęciem rozstrzygnięcia, obowiązany jest do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podkreślił, że zasada ta ma pierwszeństwo przed zasadą szybkości postępowania, nakładającą na organ administracji obowiązek terminowego rozpatrzenia żądania strony i wydania rozstrzygnięcia. W skardze wniesionej od powyższej decyzji E.P. wskazała okoliczności dotyczące jej sytuacji życiowej i materialnej oraz szczegółowo opisała przyczyny tej sytuacji, takie jak rozwód nie ze swojej winy, samotne wychowywanie córki, utratę pracy bez swojej winy, eksmisję z mieszkania. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie podkreślić należało, iż sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 wymienionego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na podstawie przepisu art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ponadto stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 K.p.a. lub w innych przepisach, albo stwierdza ich wydanie z naruszeniem prawa. W wyniku przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji – w zakresie i według kryteriów określonych cytowanymi wyżej przepisami - stwierdzić należało, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżoną decyzją organ odwoławczy uchylił rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji z dnia [...]r. o odmowie przyznania skarżącej zasiłku celowego na zakup leków i przekazał sprawę wymienionemu organowi do ponownego rozpoznania. Podstawę prawną powyższej decyzji stanowił przepis art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, według którego organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Natomiast wskazaną przez organ pierwszej instancji podstawę odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego stanowiło stwierdzenie przez organ przekroczenia kryterium dochodowego, w wyniku zastosowania art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej, według którego, w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej, dochodu jednorazowego przekraczającego pięciokrotnie kwoty: 1) kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, 2) kryterium dochodowego rodziny, w przypadku osoby w rodzinie - kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ pomocy społecznej stwierdził bowiem, że skarżąca w kwietniu 2010 r. otrzymała darowiznę w wysokości 30.350,15 zł. i wobec tego do dochodu wyżej wymienionej od kwietnia 2010 r. do marca 2011 r. wlicza się darowiznę w wysokości 2. 529,18 zł. Jednakże - jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy - na podstawie art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. W związku z tym trafnie stwierdził organ odwoławczy, że wobec tego, iż dochód z tytułu darowizny był w miesiącu złożenia wniosku o przyznanie zasiłku celowego dochodem utraconym, przy ustalaniu wysokości dochodu skarżącej należało uwzględnić dochód z miesiąca złożenia wniosku, tj. z kwietnia 2011 r. Natomiast organ I instancji uwzględnił dochód skarżącej z miesiąca poprzedzającego miesiąc złożenia wniosku, tj. z marca 2011 r., kiedy to po raz ostatni należało stronie doliczyć dochód z tytułu darowizny i z tego powodu stwierdził przekroczenie kryterium dochodowego w przedmiotowej sprawie. Z uwagi na powyższe, organ odwoławczy stwierdził, iż decyzja organu I instancji nie może zostać utrzymana w mocy, a sprawa powinna zostać przekazana do ponownego rozpatrzenia przez ten organ z uwagi na konieczność ponownego ustalenia sytuacji dochodowej strony, z uwzględnieniem art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej oraz z powodu konieczności rozważenia możliwości przyznania stronie zasiłku celowego. Jak bowiem trafnie podkreślił organ odwoławczy, decyzja dotycząca przyznania zasiłku celowego jest z mocy prawa decyzją podejmowaną w granicach uznania administracyjnego, a zatem organ I instancji może przyznać taką pomoc, jednakże nie jest do tego zobowiązany, a wysokość pomocy uzależniona jest nie tylko od potrzeb wnioskodawcy, ale także od możliwości finansowych ośrodka pomocy społecznej. Ponadto prawidłowo organ odwoławczy stwierdził, że nieprzeprowadzenie pełnej analizy budżetu domowego rodziny skarżącej spowodowało, iż organ I instancji w istotny sposób naruszył jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, według której, organ administracji przed podjęciem rozstrzygnięcia, obowiązany jest do wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy. W tym zakresie organ odwoławczy podkreślił również, że na podstawie art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i zgodnie z art. 80 k.p.a., na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona. W związku ze stwierdzonym wyżej naruszeniem przepisów postępowania przez organ pierwszej instancji - jako zgodną z prawem ocenić zatem należało zaskarżoną decyzję organu odwoławczego uchylającą rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji i przekazującą sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Jak bowiem podkreślił organ odwoławczy, organ I instancji nie przeprowadził z udziałem skarżącej rzetelnej analizy budżetu domowego rodziny, gdyż sporządzona analiza obejmuje jedynie wydatki na energię elektryczną, które skarżąca poniosła oraz zawiera informację, że opłaty za gaz i czynsz nie zostały uiszczone, a pominięto zupełnie analizę w zakresie pozostałych potrzeb rodziny. Nie ulega zatem wątpliwości, że w przedmiotowej sprawie naruszone zostały przez organ pierwszej instancji przepisy postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., zgodnie z którymi organ administracji publicznej jest obowiązany podjąć wszelkie działania niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego, w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenić, czy poszczególne okoliczności zostały udowodnione. Wobec tego stwierdzić należało, że przy wydaniu zaskarżonej decyzji nie doszło do naruszenia cytowanego wyżej art. 138 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego, który określa podstawy uchylenia przez organ odwoławczy decyzji oraz przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia było bowiem wynikiem stwierdzenia, że organ I instancji pominął przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w istotnej części – tj. co do wskazanych wyżej okoliczności mających kluczowe znaczenie dla wydania rozstrzygnięcia. W konsekwencji przeprowadzenia kontroli zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem Sąd – na podstawie art. 134 § 1 P.p.s.a., nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi – stwierdził, że przy jej wydaniu nie zostały naruszone przepisy postępowania, a wobec tego skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W związku z tym - na podstawie art. 151 P.p.s.a. - skargę powyższą należało oddalić.