IV SA/Gl 1205/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Adam Mikusiński Sędzia NSA Szczepan Prax Protokolant sekr. sąd. Magdalena Nowacka-Brzeźniak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 stycznia 2007r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego oddala skargę Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /Dz.U. Nr 71, poz. 734/ i art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił A. S. przyznania dodatku mieszkaniowego. Jako uzasadnienie decyzji podał, że w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego stwierdzono występowanie rażącej dysproporcji między wykazanymi dochodami a faktycznym stanem majątkowym, co nie uzasadnia przyznanie dodatku mieszkaniowego. O występowaniu rażącej dysproporcji świadczy dobry standard mieszkania oraz fakt posiadania i użytkowania samochodu osobowego, nabytego w trakcie korzystania z wcześniej przyznanego dodatku. Zdaniem organu pierwszej instancji istnieje wyraźna sprzeczność między wykazanym średnim miesięcznym dochodem rodziny wynoszącym [...] zł, a koniecznością utrzymania z niej [...] rodziny. Nadto organ ten zaznaczył, że dodatek mieszkaniowy jest rodzajem publicznoprawnego świadczenia pieniężnego i ma na celu pokrycie z funduszy publicznych części kosztów utrzymania mieszkania, jakie obowiązana jest ponosić osoba uprawniona do otrzymania takiego dodatku. Dodatek ten przyznawany jest osobom pozostającym w niedostatku i nie są w stanie samodzielnie zaspokoić podstawowych potrzeb. Odwołanie od tej decyzji wniosła A. S., która wyraziła swoje niezadowolenie z jej treści i uznała ją za krzywdzącą. Odwołująca się zakwestionowała stanowisko organu pierwszej instancji, że w jej rodzinie występuje rażąca dysproporcja. Mieszkanie uzyskało swój standard w okresie, kiedy mąż pracował, a samochód został zakupiony za jednorazową odprawę rentową wypłaconą przez zakład pracy męża, a samochód ten jest niezbędnym środkiem transportu pomagającym mężowi w rehabilitacji. Nadto wskazała, że dzięki rodzinie, która przejęła obowiązki Państwa i MOPS-u rodzina przeżyła, gdyż dzięki pożyczkom możliwe było regulowanie stałych opłat. Zakwestionowała także prawidłowość przeprowadzonego wywiadu, gdyż jej zdaniem został przeprowadzony w sposób powierzchowny i bez wniknięcia w istotę sytuacji rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 7 ust. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych /D.U. nr 71, poz. 734 ze zm./ i art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W motywach rozstrzygnięcia przywołało obowiązujące przepisy dotyczące przyznawania dodatków mieszkaniowych i wskazało, że dodatek ten nie jest przyznawany w przypadku stwierdzenia występowania rażącej dysproporcji między deklarowanym dochodem a rzeczywistym stanem majątkowym. Z deklaracji dochodowej strony wynika, że w okresie trzech miesięcy rodzina dysponowała dochodami w wysokości [...] zł co daje miesięcznie kwotę [...] zł, a na osobę w rodzinie [...] zł, a z akt sprawy wynika, że rodzina w 2001 r. nabyła samochód osobowy marki [...] o wartości [...] zł. W następstwie powyższego zestawienia organ odwoławczy doszedł do przekonania, że faktycznie w rodzinie strony występuje rażąca dysproporcja, o jakiej mowa w art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, gdyż o zasobności osób ubiegających się o dodatki mieszkaniowe świadczą nie tylko dochody, ale także posiadane dobra materialne. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na wskazaną powyżej decyzję wniosła A. S.. W skardze tej wniosła o uchylenie jej z uwagi na niezgodność z prawem. W motywach skargi wskazała, że spełnia wszystkie wymogi do otrzymania dodatku mieszkaniowego. Dochody zadeklarowane we wniosku odzwierciedlają rzeczywisty stan majątkowy, natomiast dochód uzyskany z odszkodowania za wypadek przy pracy był dochodem jednorazowym i w większości przeznaczony został na spłatę zaciągniętych pożyczek. Nadto wskazała, że w odniesieniu do samochodu osobowego nie można mówić o rażącej dysproporcji, ponieważ w momencie zakupu wart był on [...] zł, a obecnie jego wartość wynosi około [...] zł, a środki finansowe na jego zakup pochodziły z otrzymanego odszkodowania za wypadek w pracy. Dodatkowo podniosła, że samochód ten stanowi niezbędny instrument w ramach rehabilitacji męża po wspomnianym wypadku, gdyż umożliwia dojazd na zabiegi rehabilitacyjne. Zaznaczyła także, że w przypadku jej męża nie jest możliwe korzystanie z bezpłatnego środka transportu sanitarnego, gdyż lekarze takiego zalecenia nie wystawili, jak również nie spełnia wymogów z uwagi na stopień jego niepełnosprawności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie i przywołało analogiczną argumentację, jaką zamieściło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 29 czerwca 2005 r. sygn. akt 4II SA/Ka 3208/03 uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz poprzedzającą ja decyzję organu pierwszej instancji. W motywach wyroku Sąd wskazał, że organy administracji dopuściły się naruszenia szeregu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego a mianowicie art. 7, art. 75, art. 77, art. 80 i art. 107 § 3. Rozważania swoje Sąd rozpoczął od analizy pojęcia rażąca dysproporcja i doszedł do przekonania, że jest to pojęcie wykorzystywane w ramach podejmowania decyzji uznaniowych przez organy administracji, a to nakłada na nie obowiązek przeprowadzenia szczególnego postępowania dowodowego. W następstwie przeprowadzonej analizy uzasadnienia zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że organ odwoławczy nie wskazał, na czym w sytuacji skarżącej, polega wymagana przez przepis prawa "rażąca dysproporcja" pomiędzy wykazywanymi dochodami, a faktyczną jej sytuacją majątkową. Według Sądu ograniczenie się w uzasadnieniu decyzji do wskazania dobrego standardu mieszkania oraz posiadania samochodu osobowego marki [...] nie wyczerpuje znamion właściwego uzasadnienia decyzji przewidzianych w art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nadto Sąd zaznaczył, że ustalenia dotyczące stanu majątkowego mogą dotyczyć okresu wydawania decyzji i nie mogą odnosić się do wydatków i dochodów na okres sprzed 3 lat. Natomiast organy administracji miały obowiązek wyjaśnić, jaki wpływ na sytuację materialną rodziny miało uzyskanie w [...] r. przez M. S. świadczenia związanego z wypadkiem przy pracy, a w tym zakresie organy te nie poczyniły żadnych ustaleń, co stanowi naruszenie postanowień art. 7 Kodeksu postępowania administracyjnego. Sąd nie podzielił stanowiska organów administracji obu instancji, że posiadanie wskazanego powyżej samochodu osobowego jest przejawem rażącej dysproporcji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. pismem procesowym z dnia [...] r. wniosło skargę kasacyjną. W skardze tej zaskarżyło w całości przedstawiony powyżej wyrok. zarzucając mu naruszenie prawa materialnego oraz prawa procesowego. W motywach skargi Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, iż nie podziela stanowiska Sądu, że materiał dowodowy zebrany w ramach postępowania dowodowego nie dawał podstaw do uznania występowania w rodzinie skarżącej rażącej dysproporcji. Zdaniem organu odwoławczego organ pierwszej instancji przeprowadził wywiad środowiskowy jak również zebrał inne dowody w sprawie, tym samym zarzut niekompletności materiału dowodowego jest chybiony. Nadto organ ten zaznaczył, że art. 7 ust 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych zezwala organowi administracji na weryfikację oświadczeń osoby ubiegającej się o dodatek z faktycznym stanem majątkowym. Kolegium nie zgodziło się ze stanowiskiem Sądu, że ustalenia w zakresie rażącej dysproporcji musza dotyczyć stanu faktycznego z dnia wydania decyzji, a ustalenia majątkowe nie mogą rozciągać się na okres sprzed 3 lat, gdyż istotą wskazanych przepisów jest to, aby w pełni ustalić sytuację majątkową osoby ubiegającej się o dodatek. W dalszej części wnoszące skargę kasacyjną Kolegium wskazało na niekonsekwencję Sądu, co do okresu, jaki ma objąć badanie stanu majątkowego osoby ubiegającej się o dodatek, gdyż Sąd nakazał organom administracji w ramach ponownego postępowania zweryfikowania sytuacji majątkowej strony z okresu, w którym otrzymała ona odszkodowanie za wypadek męża w pracy. Organ odwoławczy nie zgodził się także z zarzutem Sądu o naruszeniu postanowień art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ skarżąca miała pełną możliwość uczestniczenia w postępowaniu dowodowym. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 12 lipca 2006 r. sygn. akt I OSK 1053/05 uchylił wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania temu Sądowi. W motywach wyroku Sąd podzielił zarzuty Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. sformułowane w skardze kasacyjnej. Zdaniem Sądu z treści art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych w związku z brzmieniem art. 7 ust. 1 tej ustawy wynika, że składana deklaracja o dochodach winna obejmować okres 3 miesięcy kalendarzowych poprzedzających dzień złożenia wniosku, co oznacza, że pojęcie "faktyczny stan majątkowy" musi obejmować nie tylko kwoty zdeponowane na rachunkach bankowych, w papierach wartościowych, nieruchomościach, kosztownościach, czy też innych ruchomościach, ale także ponoszone przez wnioskodawców wydatki związane z bieżącymi kosztami utrzymania rodziny. Nadto Sąd zaznaczył, że dochód na jedną osobę w rodzinie wynoszący [...] zł jest dochodem skrajnie niskim, a w oparciu o ten dochód zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych jest prawie niemożliwe. Z tego tez powodu uznać można, że "rażąca dysproporcja" pomiędzy deklarowanym dochodem a stanem majątkowym rodziny skarżącej przejawia się w zakupie, posiadaniu i utrzymywaniu samochodu osobowego. Utrzymanie takiego samochodu to nie tylko normalne koszty eksploatacyjne takie jak paliwo, olej, ale także koszty ubezpieczenia i serwisu. Co prawda obecnie posiadanie samochodu osobowego nie jest luksusem, jednakże w sytuacji rodziny znajdującej się w skrajnym niedostatku, to posiadanie i utrzymywanie samochodu osobowego może świadczyć o występowaniu owej rażącej dysproporcji deklarowanych dochodów i faktycznego stanu majątkowego. Naczelny Sąd Administracyjny podzielił podniesioną w skardze kasacyjnej niekonsekwencję Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, który z jednej strony stwierdza, że nie można sięgać do stanu majątkowego sprzed trzech lat, a jednocześnie nakazuje organowi administracji badanie wpływu na sytuację materialną rodziny – odprawy pieniężnej, jaką mąż wnioskodawczyni otrzymał w wyniku wypadku przy pracy. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że wartość posiadanego przez skarżącą samochodu ponad 20 razy przekracza deklarowane przez rodzinę wnioskodawczyni miesięczne dochody. Wskazany Sąd odniósł się jeszcze do stanu zdrowia męża wnioskodawczyni, otóż skoro wyłączona jest konieczność bezpłatnego dowożenia na zabiegi rehabilitacyjne, to widocznie jego stan zdrowia nie jest taki ciężki, iż nie może na rehabilitację dojeżdżać środkami publicznej komunikacji, a korzystanie z samochodu nie jest warunkiem niezbędnym dla kontynuacji leczenia czy też rehabilitacji. Przywoływany Sąd podzielił stanowisko organu odwoławczego wyrażone w skardze kasacyjnej, że nie dopuścił się naruszenia art. 7, art. 75, art. 77, art. 80, art. 81 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż organy administracji w sposób wyczerpujący uzasadniły wydane w granicach uznania administracyjnego decyzje administracyjne, nie naruszając przy tym zasady czynnego udziału strony w postępowaniu, a pozytywne dla stron załatwienie sprawy byłoby sprzeczne z interesem społecznym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Kontrola legalności zaskarżonej decyzji przeprowadzona w oparciu o postanowienia art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ nie wykazała, aby zaskarżona decyzja naruszała wymogi prawa, a zgodnie z treścią art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./ sąd administracyjny uwzględnia skargę na decyzję lub postanowienie, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego lub naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy jak również naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Będąca przedmiotem orzekania sprawa jest rozpatrywana przez tutejszy Sąd w następstwie uwzględnienia przez Naczelny Sąd Administracyjny skargi kasacyjnej wniesionej przez organ odwoławczy od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 29 czerwca 2005 r. Po myśli art. 190 powoływanej ustawy Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z brzmienia wskazanego przepisu wynika, że tutejszy Sąd związany jest wykładnią prawa wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 12 lipca 2006 r. W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że na podstawie przedstawionych przez organy administracji akt sprawy można uznać, iż "rażąca dysproporcja" pomiędzy deklarowaną wysokością dochodów a stanem majątkowym rodziny skarżącej przejawia się w zakupie, posiadaniu i utrzymywaniu samochodu osobowego, a okoliczność ta stosownie do postanowień art. 7 ust. 3 ustawy o dodatkach mieszkaniowych stanowi przesłankę odmowy przyznania dodatku mieszkaniowego. Nadto wskazany powyżej Sąd stwierdził, że organy administracji w sposób prawidłowy przeprowadziły postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie decyzji administracyjnych. W świetle takich stwierdzeń Naczelnego Sądu Administracyjnego tutejszy Sąd zobowiązany jest uznać, że w przypadku rodziny skarżącej występuje rażąca dysproporcja między deklarowanym dochodem a rzeczywistym stanem majątkowym. Występowanie wskazanej rażącej dysproporcji stało się podstawą wydania obu zaskarżonych decyzji, odmawiających przyznania dodatku mieszkaniowego. Oznacza to, że organy administracji podejmując kwestionowane rozstrzygnięcia nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego, a tym samym nie zachodzi przesłanka uzasadniająca uwzględnienie wniesionej skargi. Jak zostało zaznaczone organy administracji nie dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, ponieważ postępowanie dowodowe w sprawie przeprowadziły w taki sposób, że przed podjęciem rozstrzygnięcia wyjaśniły wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne. W ramach tego postępowania przeprowadzony został przez osobę uprawnioną wywiad środowiskowy, a strona miała możliwość wypowiedzenia się, w odniesieniu do kluczowych zagadnień w sprawie. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić. SJ/