IV SA/Gl 1205/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz-Furmanik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Andrzej Matan Protokolant st. sekr. sąd. Ewa Pasiek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi E.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 3 i ust. 11 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. nr 175 poz. 1362 z późn. zm.) odmówiono E.P. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków, gdyż dochód wnioskodawczyni przekroczył kryterium dochodowe i nie stwierdzono okoliczności uzasadniających przyznanie zasiłku celowego specjalnego ani też zasiłku celowego zwrotnego. Wskutek wniesionego przez stronę odwołania sprawa rozpatrzona została przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., które decyzją z dnia [...]r. nr [...] uchyliło zaskarżone rozstrzygnięcie przekazując sprawę do jej ponownego rozpatrzenia. W motywach decyzji organu odwoławczego wskazano, iż upływ czasu, jaki nastąpił od chwili uzyskania przez stronę dochodu w postaci darowizny nakazuje ponownie ocenić jej sytuację dochodową a odmowa przyznania zasiłku celowego specjalnego nakazuje ocenić w sposób niebudzący wątpliwości, czy rodzina może zaspokoić potrzebę w postaci zakupu leków samodzielnie bez uszczerbku dla zaspokojenia innych potrzeb, a także ustalić koszt leków, których pokrycia domaga się strona. Po przeprowadzeniu ponownego postępowania, decyzją z dnia [...]r. nr [...] działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B. Zastępca Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B. odmówił przyznania E.P. zasiłku celowego na zakup leków. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 39 ust.1, art. 7, art. 8 ust. 3 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, iż z uwagi na brak możliwości przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz brak możliwości ustalenia stanu faktycznego w zakresie dochodu rodziny należało odmówić przyznania świadczenia. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta B. E.P. podniosła, iż jest ona dla niej krzywdząca i niesprawiedliwa. Utraciła bowiem pracę, przeprowadzono wobec niej eksmisję z zajmowanego dotychczas lokalu mieszkalnego, jest chora, a jej sytuacja finansowa nie pozwala na leczenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...]r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 2 K.p.a. uchyliło w całości zaskarżone rozstrzygnięcie przekazując sprawę do jej ponownego rozpatrzenia. Zwrócono uwagę, iż w toku postępowania przed organem I instancji podjęto w dniu [...]r. próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jednakże strona odmówiła przeprowadzenia wywiadu i podpisania niezbędnych dokumentów podając, że podtrzymuje informacje, które podała w trakcie wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z nią w dniu [...]r. Ze zdarzenia tego sporządzona została notatka służbowa podpisana wyłącznie przez pracownika socjalnego. W ocenie Kolegium fakt odmowy przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie został należycie udokumentowany. Brak bowiem oświadczenia strony na tę okoliczność, a sporządzona notatka nie ma mocy dowodowej. Zakwestionowano również stanowisko organu I instancji, co do braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym, gdyż w istocie wywiad środowiskowy został z nią przeprowadzony w dniu [...]r. a strona oświadczyła, że podtrzymuje wszystkie informacje tam udzielone. Jako uchybienie w postępowaniu dowodowym uznano nieprzeprowadzenie analizy budżetu wnioskodawczyni z jej udziałem, brak ustalenia w jakim rozmiarze strona oczekuje pomocy w postaci zasiłku celowego i czy jest w stanie zaspokoić tę potrzebę samodzielnie i czy w rodzinie nie zachodzi szczególny przypadek warunkujący przyznanie pomocy specjalnej. Zdaniem Kolegium wskazane braki dowodowe stanowią o naruszeniu jednej z naczelnych zasad ogólnych procedury administracyjnej, jaka jest zasada prawdy obiektywnej a także art. 77 i art. 80 k.p.a. Od decyzji tej E.P. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach domagając się od Sądu pozytywnego dla niej załatwienia sprawy, zwrot kosztów korespondencji prowadzonej z organami administracji i zawiadomienie jej na piśmie o wyniku. Uzasadniając skargę opisała obszernie swoją sytuację życiową zwracając uwagę na utratę pracy, podejmowanie szeregu prób zdobycia nowego zawodu poprzez dokształcanie się, jako bezrobotna, przywołując także wiele zdarzeń, które w jej opinii pozostają w związku ze sprawą, a dotyczące pracowników A w B. Podkreśliła, że czuje się dyskryminowana i dręczona wydawanymi decyzjami, które są dla niej krzywdzące. Do skargi dołączyła odpis wyroku rozwodowego na dowód, iż nie ponosi winy za swoją sytuację rodzinną oraz wycinki z prasy zawierające informacje o pracy w organach administracji na terenie miasta B. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie przytaczając argumentację tożsamą z zaprezentowaną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012, poz. 270) - zwanej dalej p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, poddając kontroli decyzje wydawane przez organy administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem, badając czy właściwie zastosowano przepisy prawa materialnego oraz przestrzegano przepisów proceduralnych w postępowaniu administracyjnym. Zważyć przyjdzie, iż przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wskutek wniesionej przez E.P. skargi stało się rozstrzygnięcie o charakterze kasacyjnym, w którym organ nie przesądzał o istocie sprawy. Rola sądu administracyjnego kontrolującego decyzję o charakterze kasacyjnym sprowadza się zatem do analizy przyczyn, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a., gdyż w przypadku uznania, iż uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie sąd jest władny uwzględnić skargę. Sąd administracyjny dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na podstawie art. 138 § 2 k.p.a nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy. Ocena legalności działania organu administracji sprowadza się zatem w głównej mierze do oceny przestrzegania przez organ odwoławczy przepisów procesowych regulujących dopuszczalność wydawania rozstrzygnięcia kasacyjnego. Przywołany jako prawna podstawa decyzji będącej przedmiotem skargi art. 138 § 2 k.p.a. w brzmieniu na dzień jej wydawania stanowił, że organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Decyzja kasacyjna nie może więc być wydana w innych sytuacjach, niż wskazane w art. 138 § 2 K.p.a. i żadne inne wady decyzji organu pierwszej instancji nie dają organowi odwoławczemu podstaw do jej wydania. Natomiast w przypadku, gdyby w uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. znalazły się błędne wskazówki odnośnie okoliczności, jakie organ I instancji powinien wziąć pod uwagę przy ponownym rozpoznaniu sprawy, stanowiłoby to naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego o istotnym dla wyniku sprawy charakterze. Sytuacja taka jednak nie ma miejsca w przedmiotowej sprawie. Trudno bowiem nie przyznać racji Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, który po analizie zebranego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym materiału dowodowego potraktował sytuację strony jako nie wyjaśnioną należycie. Nie będąc jednocześnie uprawnione do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego we wskazanym w uzasadnieniu zakresie, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w sposób prawidłowy skorzystało z możliwości wydania decyzji kasacyjnej. Zwrócić uwagę należy, iż zaskarżona decyzja usuwała z obrotu prawnego rozstrzygnięcie wydane w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup leków. Istotne dla załatwienia sprawy w interesie strony jest zatem wyjaśnienie, czy mogła ona sama zaspokoić swojej potrzeby, jaka była ich konkretna wysokość i czy ze względu na szczególną sytuację rodzinną skarżąca powinna być objęta pomocą społeczną. Świadczenie, o które ubiega się skarżąca, należy do świadczeń, którego organ nie musi, lecz które może przyznać, a rozstrzygnięcie w sprawie przyznania specjalnego zasiłku celowego wydawane jest w ramach uznania administracyjnego. Uznanie administracyjne, stanowiące o możliwości wyboru rozstrzygnięcia sprawy, nie jest jednak równoznaczne z całkowitą dowolnością sposobu jej załatwienia. Motywy, jakimi kieruje się organ dokonując jednego z możliwych wyborów muszą tym samym zostać przedstawione w sposób przekonywujący i racjonalny po to, by móc ocenić prawidłowe rozstrzygnięcie sprawy w aspekcie obu interesów (słusznego interesu strony i społecznego) uwypuklonych w treści art. 7 k.p.a. Organ obowiązany jest także uzasadnić, w czym przejawia się interes społeczny, a nadto, w przypadku odmownego załatwienia sprawy, logicznie wytłumaczyć w czym przejawia się nadrzędność interesu społecznego i z jakich względów sprawa nie mogła zostać załatwiona w sposób zgodny ze słusznym interesem obywatela. Ustalenie powyższe nie może być bowiem dokonywane w wyniku abstrakcyjnej wykładni obu pojęć interesu społecznego i słusznego interesu strony, lecz powinno przede wszystkim uwzględniać okoliczności konkretnej sprawy. Dopiero szczegółowa, a nadto przekonywująco uzasadniona ocena sytuacji skarżącej (życiowej, materialnej i zdrowotnej) mogłaby pozwolić na przyznanie racji organowi, co do braku możliwości załatwienia sprawy w sposób zgodny ze słusznym interesem skarżącej. Wojewódzki Sąd Administracyjny podziela stanowisko Kolegium, iż trudno jest na podstawie wywodów organu I instancji ocenić przyczyny niezakwalifikowania skarżącej do kręgu osób, które nie znajdują się właśnie w tej sytuacji pozwalającej na wydatkowanie środków z pomocy społecznej na jej rzecz. Wyrażone przez organ stanowisko nie jest wystarczającym wyjaśnieniem przyczyn odmowy skorzystania z możliwości, jakie daje organowi powyższy przepis i wymaga ich ponownego zbadania. Konieczność wszechstronnej analizy sytuacji skarżącej spełnia przesłankę warunkującą wydanie decyzji organu II instancji w trybie art. 138 § 2 k.p.a. Mając na uwadze, że zaskarżona decyzja podjęta została z uwzględnieniem obowiązujących przepisów prawa, a przyczyny, dla których organ odwoławczy uznał za konieczne skorzystanie z możliwości przewidzianej przepisem art. 138 § 2 k.p.a. znalazły jednoznaczny wyraz w jej uzasadnieniu, co pozostaje w zgodzie z obowiązkami organu wymienionymi w art. 107 § 1 i 3 kpa, skarga nie mogła zostać uwzględniona, a Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.