IV SA/Gl 1207/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Kurcyusz – Furmanik Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant Starszy referent Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007r. sprawy ze skargi J.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego 1) oddala skargę; 2) przyznaje adwokatowi T.I. kwotę [...] zł tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu. Decyzją z dnia [...] nr [...], działający z upoważnienia Prezydenta Miasta G., Kierownik Działu Świadczeń Ośrodka Pomocy Społecznej w G. odmówił przyznania J.D. pomocy w formie zasiłku celowego na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego, sfinansowanie kosztów przejazdu na turnus i z powrotem, pokrycie kosztów za energię elektryczną oraz zakup biletu miesięcznego. W podstawie prawnej decyzji powołano art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, 3 i 4, art. 7, art. 8 ust. 1, art. 39 ust. 1 i 2, art. 106 ust. 4, art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. Organ ustalił, że wnioskodawca jest objęty pomocą w postaci zasiłku stałego i okresowego oraz zasiłków celowych w ramach programu "Pomoc państwa w zakresie dożywiania", nadto w kwietniu b.r. otrzymał również zasiłek celowy na zakup odzieży, obuwia, wykonanie zdjęć do dowodu osobistego i opłaty karty parkingowej. Zdaniem organu regulowanie kosztów zużycia energii czy zakup biletu miesięcznego nie stanowi celu pomocy społecznej, tym bardziej, że z analizy budżetu wnioskodawcy wynika, że jest on w stanie z własnych środków finansowych pokryć koszty w tym zakresie. Organ ustalił również, że wnioskodawca w marcu b.r. otrzymał pomoc na dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego ze środków PFRON, a tym samym, jak stwierdził, udzielono wnioskodawcy ze środków publicznych wsparcia w bardzo szerokim zakresie. Zaznaczył, że pomoc społeczna nie jest zobowiązana do zaspokajania wszystkich zgłaszanych potrzeb, a jedynie tych, które są niezbędne i odpowiadają możliwościom finansowym pomocy społecznej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją J.D. wniósł odwołanie, w którym wyraził niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Zaznaczył, że celem złożenia wniosku było dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego oraz przejazdu na turnus, gdyż kosztów z tym związanych nie jest w stanie samodzielnie sfinansować. Uiszczanie stałych opłat powoduje konieczność ograniczenia wydatków na żywność oraz zakup niektórych lekarstw. Wskazał, że decyzją z dnia [...] przyznano mu dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego i takiej decyzji spodziewał się teraz. Decyzją z dnia [...] nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. uchyliło w całości zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy w pierwszej kolejności stwierdził, iż wnioskiem z dnia [...] (błędnie wskazano datę, gdyż z akt wynika, że wniosek złożono [...]) wnioskodawca wystąpił o dofinansowanie do turnusu rehabilitacyjnego. Ponadto w dniu [...] do protokołu zgłosił, iż ubiega się o przyznanie zasiłku celowego na dopłatę do turnusu rehabilitacyjnego, pokrycie kosztów przejazdu w tym zakresie, posiłku dla potrzebujących od lipca do września oraz pokrycie kosztów energii i zakup biletu miesięcznego. Odrębną decyzją przyznano mu pomoc w formie zasiłku celowego na zakup żywności w okresie od [...] do [...] w łącznej kwocie [...] zł. Po analizie akt sprawy i treści odwołania organ odwoławczy doszedł do przekonania, iż decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 k.p.a.. Wskazał, że zarówno przyznanie jak i odmowa przyznania zasiłków z pomocy społecznej bezwzględnie wymaga uprzedniego zbadania i jednoznacznego ustalenia sytuacji osobistej i materialnej wnioskodawcy. Tymczasem, zdaniem Kolegium, ustaleń takich organ I instancji w niezbędnym zakresie nie poczynił. W toku postępowania nie przeprowadzono rzetelnej analizy budżetu wnioskodawcy pod kątem możliwości zaspokojenia zgłoszonych potrzeb z własnych środków. Ustalono jedynie, że wnioskodawca poniósł opłaty za energię, podatek i wywóz nieczystości i po ich odjęciu pozostała do jego dyspozycji kwota wynosi [...] zł. Ustalenia natomiast wymagała wysokość pozostałych wydatków, jakie strona ponosi na zaspokojenia niezbędnych potrzeb w okresie miesiąca. Zdaniem Kolegium nie budzi wątpliwości że strona może pokryć z własnych środków opłatę za energię, zaś zakupu biletu nie można zaliczyć do niezbędnych potrzeb bytowych. Jednakże ustalenia wymaga fakt, czy strona była w stanie pokryć z własnych środków koszty przejazdu na turnus oraz pozostałą do uregulowania kwotę [...] zł. Ponadto ustalenia wymaga czy strona mogła wybrać tańszą ofertę, czy była to jedyna oferta, z której mogła skorzystać. W tej sytuacji konieczne stało się rozpoznanie sytuacji wnioskodawcy oraz rozważenie czy wsparcie ze strony pomocy społecznej jest możliwe zważywszy na możliwości finansowe Ośrodka i ilość osób znajdujących się w podobnej czy nawet trudniejszej sytuacji materialnej. Ustalenia wymaga również czy strona wzięła udział w turnusie rehabilitacyjnym, który miał się odbyć w okresie od [...] do [...], a jeżeli tak to z czego pokryła koszty. Dopiero w oparciu o tak dokonanie ustalenia możliwym będzie podjęcie stosownej decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach J.D. podniósł, że "chce jeszcze w [...] jechać na turnus rehabilitacyjny". W odpowiedzi na skargę Kolegium nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w motywach zaskarżonej decyzji. Na rozprawie w dniu 18 grudnia 2007 r. ustanowiony z urzędu pełnomocnik skarżącego podtrzymał stanowisko mocodawcy powołując się na argumentację dotyczącą sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego nie uiszczonych przez skarżącego Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonej decyzji – art. 145 § 1 tej ustawy. Na mocy art. 134 § 1 cyt. wyżej ustawy sąd dokonuje również z urzędu kontroli rozstrzygnięć administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem i nie jest związany w tym zakresie zarzutami, podstawą prawną i wnioskami sformułowanymi w skardze. Przeprowadzając w tych ramach prawnych ocenę zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż nie narusza ona prawa. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja kasacyjna organu odwoławczego, zatem należało rozważyć, czy spełnione zostały warunki przewidziane w art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego dla wydania w niniejszej sprawie tego rodzaju rozstrzygnięcia. Według wskazanego przepisu organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy rozstrzygniecie sprawy wymaga uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w całości lub w znacznej części. Zatem zastosowanie tej formy rozstrzygnięcia jest możliwe wówczas, gdy organ I instancji nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego albo przeprowadzone przez tenże organ postępowanie wyjaśniające nie jest wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy i brak jest podstaw do zastosowania w postępowaniu odwoławczym art. 136 k.p.a. W takich przypadkach organ odwoławczy, aby dokonać oceny prawidłowości ustalenia stanu faktycznego, musiałby przeprowadzić postępowanie wyjaśniające albo w całości, albo w znacznej części, a do tego nie jest uprawniony, nie mieści się to w jego kompetencji. Taka też sytuacja, w ocenie składu orzekającego, zaistniała w badanej sprawie, albowiem wyjaśnienie wskazanych przez Kolegium okoliczności nie mogło nastąpić w trybie dodatkowego uzupełniającego postępowania odwoławczego, czyli poprzez zastosowanie art. 136 k.p.a., bowiem koniecznym było przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w znacznej części. Wprawdzie organ odwoławczy nie uzasadnił swojego stanowiska wprost w kontekście przesłanek dających podstawę do wydania rozstrzygania w trybie art. 138 § 2 k.p.a., to jednak oceniając legalność tejże decyzji Sąd nie stwierdził, aby naruszała ona prawo, w szczególności aby podjęta została z naruszeniem powołanego wyżej przepisu. Należy wskazać, iż postępowanie dotyczyło przyznania zasiłku celowego. Zgodnie z art. 39 ust 1 i 2 ustawy z dnia z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.) zasiłek celowy może zostać przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu. Jednocześnie, stosownie do regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 tej ustawy potrzeby osoby i rodziny korzystającej z pomocy społecznej powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i możliwościom tej pomocy. Wyznacznikami przyznania zasiłku oraz ustalenia jego wysokości są zatem z jednej strony sytuacja materialna wnioskodawcy i cel, na który zasiłek jest przyznawany, zaś z drugiej możliwości finansowe organów pomocy społecznej. Przesłanki decydujące o przyznaniu wnioskowanej pomocy i jej rozmiarze muszą mieć charakter konkretny, znajdujący potwierdzenie w materiale dowodowym, a nie ogólny i abstrakcyjny. Tymczasem, jak słusznie wskazał organ odwoławczy, decyzja organu I instancji została wydana bez dokonania istotnych we wskazanym zakresie ustaleń. Organ I instancji nie dokonał pełnego i rzetelnego rozpoznania sytuacji materialnej i życiowej skarżącego. Materiał sprawy nie zawiera pełnych ustaleń w zakresie obciążenia budżetu domowego wydatkami, co uniemożliwiło prawidłową analizę wydatków w zestawieniu z dochodami uzyskiwanymi przez skarżącego w kontekście uzasadniającym przyznanie świadczenia i określenia jego rozmiaru. Ponadto organ nie ustalił kosztów przejazdu związanych z uczestnictwem w turnusie rehabilitacyjnym, nie zbadał czy strona mogła skorzystać z innej tańszej oferty turnusu rehabilitacyjnego. Tym bardziej, że z informacji o dofinansowaniu do uczestnictwa w turnusie rehabilitacyjnym ze środków PEFRON nie wynika, czy dofinansowanie to dotyczy konkretnej oferty. Nadto z akt administracyjnych ani z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynika, że dofinansowanie do wnioskowanej potrzeby nie mieści się w zakresie możliwości finansowych Ośrodka. Organ nie wskazał bowiem jaką kwotą dysponował na realizację tego typu świadczeń oraz ilu potrzebujących z tej formy pomocy korzysta, a co za tym idzie ile osób znajduje się w podobnej czy nawet trudniejszej sytuacji materialnej. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, bowiem, o ile art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej nakazuje organowi pomocy społecznej uzależnić przyznanie świadczenia oraz ustalenie jego rozmiaru od celów i możliwości pomocy społecznej, to jednak nie oznacza oparcia rozstrzygnięcia na ogólnych nie znajdujących potwierdzenia w materiale sprawy twierdzeniach. Zatem Kolegium zasadnie wskazało okoliczności, które wymagały wyjaśnienia i rozważenia, co jest konieczne aby ustalić zgodnie z prawem, czy zachodzą warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, a jeżeli tak to w jakim rozmiarze może być ono udzielone. Wyjaśnienie tych okoliczności wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, a to skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji i przekazaniem sprawy organowi do ponownego rozpatrzenia. Natomiast skoro wszystkie okoliczności sprawy nie zostały wyjaśnione, to zdaniem Sądu, nie było podstaw do formułowania ocen w kwestii zasiłku celowego na dofinansowanie pozostałych potrzeb wskazanych przez skarżącego, co jednak nie miało wpływu na podważenie legalności zaskarżonej decyzji. Organ I instancji jest bowiem zobowiązany do ponownego rozpatrzenia sprawy w jej całkosztłcie przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności wymagających wyjaśnienia i rozważenia. Wynika z tego, że sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wskazuje, że nie narusza ona prawa w stopniu prowadzącym do uwzględnienia skargi. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł w myśl art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Ponadto po myśli art. 250 tej ustawy Sąd przyznał pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu koszty nieopłaconej pomocy prawnej, na które składa się wynagrodzenie w kwocie 240 zł co stanowi minimalną stawkę określoną w § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) podwyższone o stawkę podatku od towarów i usług przewidzianą dla tego rodzaju czynności we właściwych przepisach. Ponadto Sąd uwzględnił wydatki w kwocie 17 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, której dowód uiszczenia pełnomocnik załączył do złożonego w sprawie pełnomocnictwa.