IV SA/Gl 1216/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Beata Kozicka Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 października 2015 r. sprawy ze skargi A. K. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie dotyczącej prawa do stypendium dla osoby bezrobotnej oddala skargę. Pismem z dnia 9 września 2014 r. A.K. złożyła w Powiatowym Urzędzie Pracy w Ż. odwołanie od decyzji Starosty Powiatu w Ż. z dnia [...] r. znak: [...] orzekającej o uchyleniu ostatecznych decyzji: z dnia [...] r. w sprawie przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 10.08.2010 r.; z dnia [...]r. w sprawie ustalenia wysokości stypendium za sierpień 2010 r. na kwotę 457.00 zł. z dnia [...] r.; w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 28.08.2010r., z dnia [...] r.; w sprawie przyznania prawa do stypendium w wysokości 913,70 zł miesięcznie w okresie odbywania stażu od dnia 6.09.2011 r.; z dnia [...] r. w sprawie utraty prawa do stypendium z dniem 6.03.2012r. i z dnia [...]r. w sprawie utraty statusu osoby bezrobotnej z dniem 6.03.2012r. oraz orzekającej o umorzeniu postępowania w zakresie: przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania szkolenia od dnia 10.08.2010 r., ustalenia wysokości stypendium za sierpień 2010 r., utraty prawa do stypendium z dniem 28.08.2010 r., przyznania prawa do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 6.09.2011 r., utraty prawa do stypendium z dniem 6.03.2012r. oraz orzekającej o utracie przez stronę statusu osoby bezrobotnej z dniem 8.03.2010 r. Jednocześnie wraz z odwołaniem A.K. złożyła w PUP wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od powyższej decyzji, która została jej doręczona w dniu 13 lutego 2014 r. Jak wywodzi we wniosku uchybiła terminowi bez swojej winy, bowiem po otrzymaniu przedmiotowej decyzji zwróciła się z prośbą do pracownika PUP o wyjaśnienie, jakie konsekwencje będą dla niej wynikać z treści tej decyzji i czy powinna wnieść od niej odwołanie. Nie miała w tym względzie stosownej wiedzy prawniczej ani tez doświadczenia w sprawach urzędowych, stąd nie była zorientowana w tych sprawach. Jak twierdzi, została poinformowana, że decyzja ta dotyczy wyłącznie kwestii przeszłych, a jej wydanie nie będzie miało jakiegokolwiek wpływu na jej sytuację aktualna czy przyszłą i nie ma potrzeby wnosić od niej odwołania. Informacje takie uzyskała w obecności córki M.Z.. Wniosła o przesłuchanie jej oraz córki na dowód tego, że została wprowadzona w błąd przez urzędnika PUP i z tego powodu nie złożyła odwołania od decyzji w odpowiednim terminie. Dopiero po zapoznaniu się z odpowiedzią na jej skargę wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję o zwrocie nienależnie pobranego świadczenia w kwocie 5.482,20 zł, którą otrzymała w dniu 2 września 2014 r., zorientowała się o konsekwencjach wydanej decyzji. Niezłożenie od niej odwołania spowodowało postępowanie w sprawie zwrotu stypendium za okres stażu. Strona twierdzi, że dopiero w dniu 2 września 2014 r. dowiedziała się, że uchybiła terminowi do wniesienia odwołania od decyzji, od której zależy obowiązek zwrotu przez świadczenia. Od decyzji zobowiązującej ją do zwrotu świadczenia wniosła skargę do WSA (sygn. akt: IV SA/G1 760/14). Konkludując stwierdza, że bez swojej winy, działając w zaufaniu do pracownika PUP w Ż. i bazując na otrzymanych od niego informacjach, nie wniosła w terminie odwołania od decyzji z dnia [...]r., stąd wnosi o jego przywrócenie. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu wniosku postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia wskazał na ustawowe przesłanki przywrócenia terminu procesowego określone w art. 58 § 1 k.p.a. podkreślając w szczególności, iż zainteresowany powinien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy, zaś prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia . Odnosząc się do pierwszej ze wskazanych przesłanek Wojewoda zauważył, że jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy. Przywrócenie terminu może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (m. in. orzeczenia NSA z dnia 20.05.I998r. sygn. akt I SA/Ka 1718/96, z dnia 25.09.1998r. sygn. akt I SA/Łd 575/98). W ocenie organu odwoławczego, przedstawione przez stronę okoliczności nie mogą uzasadniać braku winy w niezłożeniu odwołania w przepisanym terminie, bowiem o możliwości i terminie złożenia tego środka prawnego została odpowiednio pouczona w zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do wniosku strony dotyczącego przesłuchania jej oraz córki organ odmówił jego uwzględniania stwierdzając, iż niezależnie od ewentualnych ustaleń nie będzie miało to wpływu na treść rozstrzygnięcia w przedmiocie złożonego przez nią wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Skoro strona nie miała (jak twierdzi we wniosku) wiedzy prawniczej ani doświadczenia w sprawach urzędowych i nie wiedziała czego przedmiotowa decyzja dotyczy i jakie może mieć dla niej konsekwencje, dbając należycie o własne sprawy powinna była postąpić zgodnie z pouczeniem w niej zawartym, poddając ją tym samym kontroli administracyjnej prowadzonej przez organ odwoławczy. Kolejnym postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda Śląski stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na postanowienie w sprawie odmowy przywrócenia terminu oraz na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania A.K. złożyła skargę, podnosząc w niej zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego, w tym: 1/ art 7, 8 i 9 K.p.a. poprzez ich niezastosowanie polegające na nie podjęciu przez organ II instancji wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty Powiatu w Ż. Z dnia [...]r. znak: [...] - w szczególności, gdy przedstawione przeze mnie okoliczności faktyczne tego wymagały, a ponadto wymagał tego mój interes jako strony postępowania , która wnosiła o przeprowadzenie dowodów, czego organ nie zrobił, co spowodowało utratę zaufania do działania organów zarówno I i II instancji i wydanie błędnego rozstrzygnięcia, 2/ art 75 § 1 i art 78 § 1 K.p.a. przez jego niezastosowanie polegające na pominięciu zawnioskowanego przeze mnie dowodów z zeznań świadka M.Z. i kierowniczki działu kadr Centrum Pulmonologii i Torakochirurgii w B. i błędne uznanie, że okoliczności sprawy nie wymagają przeprowadzenia dowodów - w sytuacji, gdy organ był do tego zobligowany, gdyż okoliczności sprawy, które miały znaczenia dla sprawy, nie zostały przez organ dostatecznie wyjaśnione. co miało istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, 3/ art 77 § 1 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że cały materiał dowodowy został dostatecznie zebrany i wyjaśniony - w sytuacji, gdy organ nie przeprowadził zawnioskowanych przeze mnie dowodów z zeznań świadków i dowodu z przesłuchania mnie jako strony na okoliczności, które miały istotne znaczenie w sprawie, a tym samym znaczący wpływ na treść rozstrzygnięcia, 4/ art 80 K.p.a. poprzez dokonanie przez organ oceny sprawy z pominięciem dowodów, które miały istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, przez co nie można uznać, aby organ rozstrzygnął sprawę w oparciu o całokształt materiału dowodowego 5/ art 86 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie polegające na pominięciu dowodu z mojego przesłuchania - w sytuacji gdy było to konieczne do wyjaśnienia okoliczności sprawy 6/ art 107 § 3 K.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nie wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których dowodom zawnioskowanym przeze mnie odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Skarżąca wniosła o uchylenie obu zaskarżonych postanowień Wojewody [...] w całości, zasądzenie od organu kosztów postępowania wg norm przepisanych oraz przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy -prawnego do reprezentowania jej w osobie radcy prawnego B.B. W uzasadnieniu skargi podnosi, w istocie rzeczy, analogiczne argumenty na rzecz przywrócenia terminu jak we wniosku o jego przywrócenie. W szczególności wskazuje na wprowadzenie jej w błąd przez pracownika PUP w Ż. co do konsekwencji wynikających z decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie uchylenia kilku decyzji ostatecznych, w tym decyzji w sprawie przyznania prawa do stypendium, co skutkowało nałożeniem na nią obowiązku zwrotu. Zasadniczy zarzut skargi wiąże się z brakiem wyjaśnienia przez organ odwoławczy tej właśnie kwestii, a więc wprowadzenia jej błąd przez pracownika PUP, co w jej mniemaniu powinno doprowadzić do wykazania braku jej winy w uchybieniu terminu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w postanowieniu, przy czym podkreśla, iż nawet wykazanie braku winy skarżącej w uchybieniu terminu skutkowałoby odmową jego przywrócenia ze względu na przekroczenie 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie. We wniosku z dnia 8 września 2014 r. skarżąca twierdzi, iż o dopiero w dniu 2 września 2014 r., z treści odpowiedzi na skargę dotyczącą decyzji o zwrocie nienależnego świadczenia, dowiedziała się o konsekwencjach decyzji z [...] r., podczas gdy informacja taka była zawarta w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. utrzymującej w mocy decyzję Starosty [...] z dnia [...] r. w sprawie zwrotu nienależnie pobranego świadczenia. okoliczności podnoszone w skardze nie wnoszą niczego nowego do sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r., poz. 1647) Sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., stanowiący, że Sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W odniesieniu do postanowień, bo tego rodzaju rozstrzygnięcie jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, Sąd może je uchylić lub stwierdzić jego nieważność wyłącznie w przypadkach określonych w art. 145 § 1 p.p.s.a. – tj. gdy stwierdzi naruszenie prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono wpływ na wynik sprawy lub gdy wystąpią przyczyny nieważności wskazane w art. 156 k.p.a. lub w innych przepisach. Przedmiotem kontroli Sądu jest ostateczne postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] o odmowie przywrócenia A.K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. nr [...]. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania nie budzi wątpliwości, bowiem decyzja została doręczona skarżącej skutecznie w dniu 13 lutego 2014 r., zaś odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożyła dopiero w dniu 8 września 2014 r. Pozostaje zatem problem przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na zasadach określonych w art. 58 k.p.a. Przepis ten formułuje następujące przesłanki, których spełnienie łączne warunkuje przywrócenie uchybionego terminu procesowego: 1/ uprawdopodobnienie przez wnoszącego prośbę (zainteresowanego), że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wnoszący podanie (zainteresowany) musi zatem uprawdopodobnić istnienie okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania czynności w przewidzianym terminie. W prośbie o przywrócenie terminu powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Wiąże się to z takimi sytuacjami, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (wyr. NSA z dnia 14 stycznia 2000 r., I SA/Gd 794/99, niepubl.). Nie chodzi tutaj jednak o nadzwyczajny wysiłek, który stanowiłby zagrożenie dla zdrowia czy życia zainteresowanego (wyr. NSA z dnia 18 lipca 2001 r., SA 431/100, niepubl.). Istnienie po stronie tej osoby niedbalstwa, czy chociażby winy nieumyślnej, powoduje niemożność przywrócenia terminu (wyr. NSA z dnia 22 maja 1997 r., SA/Sz 630/96, niepubl.). Sama ocena, czy wystąpiły okoliczności powodujące niemożność zachowania terminu, należy do organu administracji publicznej rozpatrującego prośbę o przywrócenie terminu. Przeszkody powodujące uchybienie terminu powinny mieć charakter obiektywny, niezależny od zainteresowanego oraz trwać przez cały bieg terminu przewidzianego dla dokonania czynności procesowej (wyr. NSA z dnia 13 października 1999 r., IV SA 1656/97, niepubl.); 2/ wniesienie prośby o przywrócenie terminu; 3/ jednocześnie z wniesieniem prośby należy dokonać czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin; 4/ wniesienie prośby o przywrócenie terminu i dokonanie czynności, dla której przewidziany był uchybiony termin, w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia. Ten 7-dniowy termin jest nieprzywracalny (art. 58 § 3 k.p.a.). Datą, od której należy liczyć ten termin, jest data uzyskania przez osobę zainteresowaną wiadomości o zdarzeniu powodującym rozpoczęcie biegu terminu. W przedmiotowej sprawie odmowa przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nastąpiła ze względu na niespełnienie pierwszej i czwartej z wymienionych wyżej przesłanek W ocenie Wojewody [...] skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojej winy w uchybieniu terminowi, jak również wniosek o przywrócenie uchybionego terminu w okresie późniejszym niż 7 dni od ewentualnej daty ustania przyczyny uchybienia. Zdaniem Sądu stanowisko Wojewody [...] zasługuje na aprobatę z następujących względów. Kwestionowana przez skarżącą decyzja Starosty [...] z dnia [...] r., zawierająca prawidłowe pouczenie o terminie złożenia odwołania, została doręczona skutecznie skarżącej w trybie zwykłym w dniu 13 lutego 2014 r. Odwołanie, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu, zostało złożone dopiero w dniu 9 września 2014 r. Jako powód niedochowania terminu do złożenia odwołania A.K. wskazuje na błędna informacje co do skutków przedmiotowej decyzji uzyskaną od pracownika PUP w Ż., przy czym chodziło jej o skutek w postaci potraktowania jako świadczenia nienależnego oraz obowiązek zwrotu pobranego stypendium, przyznanego jej jako osobie bezrobotnej Wedle jej twierdzeń o skutkach tych dowiedziała się dopiero w dniu 2 września 2014 r. z odpowiedzi na skargę sporządzoną przez Wojewodę [...] ze względu na złożoną przez nią skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na decyzję tego organu z dnia [...] r. w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranego stypendium. Skarżąca nie wykazała żadnej obiektywnej, niezależnej od niej przyczyny uchybienia terminu. Przyczyną tą, jak twierdzi, był brak wiedzy (subiektywny) co do skutków podjętej decyzji, a nie jakakolwiek inna przeszkoda. Prawo do wniesienia odwołania od decyzji podjętej przez organ pierwszej instancji nie jest zależne od skutków wynikających z takiego aktu. Zwykła staranność powinna skłaniać adresata decyzji do skorzystania z tego prawa, zwłaszcza w sytuacji, w której jest ona dla niego niekorzystna i kwestionuje okoliczności leżące u jej podstaw. Podkreślenia wymaga fakt, iż zasadniczym przedmiotem decyzji Starosty [...] była sprawa utraty statusu osoby bezrobotnej ze względu na wyjście na jaw okoliczności w postaci zatrudnienia. Pozostałe rozstrzygnięcia zawarte w tej decyzji były konsekwencją tej decyzji, a tym samym konsekwencją wskazanej okoliczności. Jak wynika ze skargi złożonej do Sądu A.K. okoliczność tą kwestionuje (sygn.. akt IV SA/Gl 760/14), natomiast dopiero w postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych świadczeń. Nawet gdyby zgodzić się ze skarżącą, iż przyczyna uchybienia terminu do złożenia odwołania od decyzji z dnia [...] r. było wprowadzenie jej w błąd przez funkcjonariusza administracji publicznej, to zauważyć trzeba, iż Starosta [...] decyzją z dnia [...] r. orzekł o obowiązku zwrotu przez A.K. nienależnie pobranego świadczenia w postaci stypendium w okresie odbywania stażu za okres od 6 września 2011 r. do 5 marca 2012 r. Najpóźniej po doręczeniu tej decyzji i zapoznaniu się z nią skarżąca powinna zorientować się co do skutków decyzji z dnia [...] r. i tak należałoby przyjąć, skoro od decyzji z dnia [...] r. złożyła odwołanie, a później skargę do sądu administracyjnego na rozstrzygnięcie Wojewody [...] z dnia [...] r. (utrzymujące w mocy decyzję pierwszoinstancyjną). Przyjdzie zauważyć, że tak w odwołaniu, jak i w skardze od decyzji orzekającej o obowiązku zwrotu świadczeń skarżąca nie podnosiła kwestii związanych z wprowadzeniem jej w błąd przez pracownika PUP , a jedynie wskazywała na zarzuty merytoryczne dotyczące braku podstaw do uznania jej zatrudnienia w placówce medycznej, co stanowiło okoliczność przesądzającą o pozbawieniu jej statusu osoby bezrobotnej oraz nałożenia obowiązku zwrotu świadczeń. Skarżąca nie wykazała również zachowania 7 dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro ewentualna przeszkoda ustała najpóźniej po doręczeniu jej decyzji Starosty [...] z dnia [...]r. W świetle powyższych ustaleń nie znajdują uzasadnienia zarzuty podnoszone w skardze, a zwłaszcza zarzuty dotyczące wadliwości postępowania wyjaśniającego w sprawie, skoro dla oceny przesłanek warunkujących przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie miały one istotnego znaczenia. W tym stanie rzeczy, skoro postanowienie o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie narusza prawa Sąd orzekł na mocy art. 151 p.p.s.a. jak w sentencji.