IV SA/Gl 123/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: , Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Walentek, , , po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...], nr w przedmiocie zasiłku celowego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 26 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę M. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. W dniu 27 listopada 2013 r. skarżąca złożyła urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF", w którym zażądała ustanowienia adwokata. W treści tego wniosku strona podniosła, iż nie jest zatrudniona, otrzymuje zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł oraz alimenty na syna w kwocie [...] zł, zaś jako osoby pozostające z nią we wspólnym gospodarstwie domowym (rubryka nr 6 formularza) wymieniła dwóch synów: F. i O. L. oraz matkę –R.M. Wnioskodawczyni podkreśliła, że w skład jej majątku wchodzi dom o powierzchni ponad 120 m2, budynek gospodarczy o powierzchni 28 m2, a także nieruchomość rolna o powierzchni 1.218 m2. Nie posiada natomiast żadnych zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W rubryce nr 10 formularza zatytułowanej "dochody" strona oświadczyła, że jej matka otrzymuje rentę (emeryturę) w wysokości [...] zł. Zaznaczyła jednak, że prowadzi ona odrębne gospodarstwo domowe. Zarządzeniem z dnia 3 grudnia 2013 r. Sąd wezwał skarżącą do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na powyższe skarżąca nadesłała dokumentację w postaci faktur oraz rachunków, z której wynika, iż z tytułu zakupu środków spożywczych oraz czystości poniosła w październiku 2013 r. wydatki w wysokości około 930 zł, w listopadzie 2013 r., w wysokości 770 złotych oraz w grudniu 2013 r., w wysokości 820 złotych. Jednocześnie strona przedłożyła faktury za zakup leków i środków higienicznych: w październiku 2013 r., na kwotę około 340 zł, w listopadzie 2013 r., na kwotę 80 zł oraz w grudniu 2013 r., na kwotę 365 zł. Nadto wnioskująca nadesłała faktury wystawione na jej matkę R.M. za zakup węgla we wrześniu 2013 r., w wysokości 1.430 zł, w październiku 2013 r., w wysokości 1.330 zł oraz w listopadzie 2013 r., w wysokości 1.430 zł. M.L. wykazała także, iż w okresie od października do listopada 2013 r. opłaty za prąd wyniosły 77 zł miesięcznie zaś w grudniu 2013 r.: 124 zł. Przedłożyła też fakturę za gaz, na kwotę 58,77 zł (rozliczenie za okres od grudnia 2012r. do listopada 2013r.), rachunki za telefon w listopadzie 2013 r., w kwocie 92,92 zł oraz w grudniu 2013. w wysokości 70,68 zł i dowody wpłat za wywóz odpadów komunalnych na kwotę 84,00 zł (należność za kwartał, co daje 28 zł miesięcznie). Nadto skarżąca nadesłała decyzję w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości na rok 2013, w wysokości 526 zł, fakturę za zużycie wody w okresie od września do listopada 2013 r., w wysokości 81,22 zł oraz potwierdzenia dokonania przelewów w wysokości ogółem 133,41 zł na rachunek A SA w L. Odnośnie dochodów członków swojej rodziny, strona przedłożyła potwierdzenie dokonania przelewu ZUS w C. z dnia [...] świadczenia jej matki R.M. w kwocie [...] zł oraz zaświadczenie z dnia [...], potwierdzające, iż jej syn – F.L. z tytułu umowy o pracę uzyskał dochód w październiku 2013 r. w kwocie 487,44 zł. Nadto powtórzyła, iż z tytułu alimentów otrzymuje 275 zł miesięcznie (kwota potwierdzona przedłożoną kopią przekazu pocztowego dotyczącego świadczenia za listopad 2013 r.), przedłożyła także kopię decyzji administracyjnej z dnia [...] o przyznaniu zasiłku rodzinnego na syna O. w kwocie 106 zł miesięcznie. Dodatkowo strona nadesłała pismo procesowe, gdzie podkreśliła, że zakupiła ziemniaki na zimę w kwocie 150 zł, papier toaletowy w kwocie 24 zł, lecz nie posiada faktur oraz rachunków potwierdzających te wydatki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może być przyznane prawo pomocy. Stosownie zaś do art. 245 § 1 tej regulacji, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Artykuł 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a stanowi natomiast, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym (mogącym obejmować między innymi ustanowienie adwokata) następuje wtedy, gdy strona wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że żądanie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Rozpoznając wniosek M.L. należy w pierwszej kolejności odnieść się do podnoszonego przez nią wywodu o prowadzeniu odrębnego gospodarstwa domowego przez jej matkę R.M.. Zdaniem Sądu, zebrany w sprawie materiał dowodowy przeczy temu twierdzeniu. Wypada tu jedynie powołać argumentację zawartą w uzasadnieniu wydanego w niniejszej sprawie wyroku, gdzie zwrócono uwagę, iż skarżąca oraz jej matka zamieszkują w tym samym domu jednorodzinnym, stan zdrowia R.M. uniemożliwia jej samodzielne prowadzenie gospodarstwa domowego, a do tego partycypuje ona w kosztach związanych z użytkowaniem domu (świadczą o tym między innymi faktury za zakup węgla, wystawione na R.M.). Równocześnie trzeba zaakcentować, że Sąd w pełni podziela pogląd zaprezentowany w postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 maja 2006 r. sygn. akt I OZ 657/06 (publ. LEX nr 181557), iż pojęcie "stanu majątkowego strony", podlegającego ocenie przy rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest tożsame z "jej majątkiem". Zakres tego pojęcia jest bowiem zbliżony do "sytuacji majątkowej", która obejmuje również dochody i majątek osób prowadzących z wnioskodawcą wspólne gospodarstwo domowe, czy też w inny sposób wpływających na jego możliwości finansowe. W niniejszej sprawie, analiza tak rozumianego stanu majątkowego wnioskującej prowadzi do konkluzji, że nie spełnia ona przesłanki określonej w przywołanym art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. Jak wynika z nadesłanych przez nią dokumentów, miesięczny dochód jej rodziny wynosi 2.647,68 zł, na co składa się świadczenie R.M., w kwocie [...] zł oraz pobierane przez stronę alimenty (275 zł) zasiłek rodzinny na syna w kwocie odpowiednio 106 zł. Równocześnie dołączona do akt niniejszej sprawy dokumentacja potwierdza, że gospodarstwo domowe wnioskującej obciążone jest następującymi kosztami: - należności z tytułu opłat za: energię elektryczną (91 zł), gaz (58 zł), wodę i odprowadzanie ścieków (41 zł), wywóz śmieci (28 zł) i telefon (90 zł); - podatek od nieruchomości (44 zł); - wydatki na leki i środki higieniczne (262 zł) oraz zakup opału (349 zł - jest to średnia miesięczna kwota wydatków, uwzględniwszy fakt, iż zgodnie z oświadczeniami strony zużywa ona około 6 ton węgla rocznie); - wydatki na żywność (1.000 zł) oraz na zakup środków czystości (100 zł) - uwzględniwszy wywody strony o tym, że nie była w stanie udokumentować wszystkich tych kosztów, Sąd powiększył wynikające z dokumentów kwoty, zaokrąglając je w górę do pełnych 100 zł; - składki z tytułu ubezpieczeń na życie (należności za kwartał, w kwocie ogółem 133,41 zł, co daje miesięcznie 44,47 zł); - składki z tytułu ubezpieczenia domu (453 zł rocznie, co daje miesięcznie 37,75 zł). W tym miejscu trzeba wyjaśnić, że rozpoznając niniejszy wniosek nie uwzględniono udokumentowanych przez stronę wydatków poniesionych na zakup dekoderów TV oraz na remont mieszkania, jako że koszty te nie wiążą się z zaspokojeniem jej niezbędnych potrzeb życiowych. W rezultacie, miesięczna suma koniecznych kosztów utrzymania tej rodziny wynosi ogółem 2.145,22 zł. Po ich wydatkowaniu, rodzina skarżącej ma zatem do dyspozycji nadwyżkę, w wysokości 502,46 zł, która stanowi różnicę pomiędzy dochodem, w wysokości 2.647,68 zł, a powyższą kwotą kosztów utrzymania. Tylko marginalnie, warto dodać, że dochód gospodarstwa domowego strony należałoby jeszcze powiększyć o wynagrodzenie za pracę świadczoną przez jej syna – F. L. od stycznia 2012 r. (patrz: nadesłane zaświadczenia o jego dochodach za wrzesień, październik i listopad 2013 r.). W ocenie Sądu, istnienie rzeczonej nadwyżki świadczy jednoznacznie o tym, że skarżąca ma możliwość zgromadzenia środków umożliwiających opłacenie udziału profesjonalnego pełnomocnika w sprawie, bez ryzyka uszczerbku w koniecznych potrzebach życiowych jej i rodziny. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05, orzeczenie dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych.). Tymczasem, zważywszy relację pomiędzy dochodem gospodarstwa domowego wnioskodawczyni a rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych przezeń na utrzymanie, nie sposób uznać, aby ona i jej rodzina mogli ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku opłacenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, skoro są w stanie wygenerować oszczędności w kwocie około 500 zł miesięcznie. Mając na uwadze zaprezentowane wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a.