IV SA/Gl 1232/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 6 września 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania Karty Dużej Rodziny w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy Wraz ze skargą J. S. złożył urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. W jego treści oświadczył, iż zamieszkuje w domu należącym do swego wuja (przebywającego na stałe w [...]) i jest obowiązany do uiszczania alimentów na swoją byłą żonę oraz dwie córki. Podniósł jednak, że alimenty te przekraczają jego możliwości płatnicze, w związku z czym jest w stanie uiszczać 700 zł, zaś Komornik zajmuje mu w związku z tym wynagrodzenie w wyniku czego pozostaje mu kwota netto 482,43 zł. Strona dodała, że nie posiada zasobów pieniężnych, przedmiotów wartościowych ani nieruchomości - poza współwłasnością działki rolnej o pow. ok. 30 ar oraz, że w roku 2016 osiągnęła niewielki dochód z tytułu udziału w spółce cywilnej. Następnie, odpowiadając na wezwanie do uzupełnienia i uprawdopodobnienia danych ujętych we wniosku, skarżący nadesłał dokumenty obrazujące jego sytuację materialną. W tym zakresie przedstawił między innymi kopię umowy najmu nieruchomości, w której ma zamieszkiwać (wynajmujący: A. i A. S.; kwota czynszu 300 zł). Nadto wywiódł, że korzysta z pomocy swoich rodziców w postaci wyżywienia, prania odzieży i dopłacania do należności związanych z domem (np. opłaty za energię elektryczną) oraz zaznaczył, że większość swoich zobowiązań reguluje przelewem z rachunku bankowego A. S., gdyż on sam ma blokadę na swym rachunku i dlatego musi korzystać z konta ojca. Postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. starszy referendarz oddalił powyższy wniosek. W uzasadnieniu tego orzeczenia wskazano, że skarżący nie zobrazował swojej sytuacji materialnej i stanu rodzinnego w sposób dostatecznie jasny. Zwrócono bowiem uwagę, że w treści urzędowego formularza wniosku oświadczył, iż "mieszka w domu od wujka, który na stałe mieszka w [...]", z kolei w rubryce nr 11 wskazał, że uiszcza czynsz, w kwocie 500 zł. Tymczasem na potwierdzenie swoich wywodów nadesłał umowę najmu nie domu lecz lokalu mieszkalnego, gdzie wskazana została inna kwota czynszu (300 zł), a równocześnie nie oznaczono w żaden sposób nieruchomości stanowiącej jej przedmiot nie określając jej powierzchni ani nawet adresu. Równocześnie starszy referendarz zaznaczył, że wnioskodawca podaje jako swój adres - nie tylko do korespondencji ale również zamieszkania - nieruchomość położoną w O. przy ul. [...] (rubryka nr 2.1 formularza "PPF"), zaś z nadesłanych przezeń przelewów bankowych (karty nr 42-46 akt sądowych) wynika, że pod adresem tym zamieszkuje również jego ojciec – A. S. W tym miejscu zwrócono uwagę, że na fakt zamieszkiwania J. S. wraz z ojcem wskazuje także treść uzasadnienia dołączonego do akt sprawy wyroku Sądu Rejonowego w W. z dnia [...]r. (vide: karta nr 34 wiersz 2 tych akt). W świetle powyższego stwierdzono, że pomiędzy oświadczeniami skarżącego a nadesłanymi przezeń dokumentami źródłowymi istnieje rozbieżność, która powoduje, że wniosek o przyznanie prawa pomocy nie może zostać uwzględniony. Nie można bowiem w sposób wolny od wątpliwości stwierdzić, pod jakim adresem skarżący rzeczywiście zamieszkuje, ani też, czy prowadzi gospodarstwo domowe sam czy z rodzicami. Tymczasem okoliczność ta ma zasadnicze znaczenie albowiem zgodnie z utrwalonym stanowiskiem judykatury, rozpoznając wniosek o prawo pomocy bierze się pod uwagę nie tylko majątek i dochody samego wnioskodawcy lecz również dochody i majątek osób prowadzących z nim wspólne gospodarstwo domowe, czy w inny sposób wpływających na jego możliwości płatnicze. Wspomniane postanowienie z dnia 2 lutego 2018 r. zostało zaskarżone przez wnioskodawcę sprzeciwem, w którym podniósł on, iż żyje w skrajnym ubóstwie oświadczając między innymi, że gospodaruje samotnie zamieszkując w przybudówce domu należącego do wuja (w O. przy ul. [...]) i przelewa z tytułu najmu 300 zł (zgodnie z umową), zaś dodatkowo przekazuje mu 200 zł "do ręki". Po rozpoznaniu sprzeciwu Sąd postanowieniem wydanym w dniu 19 marca 2018 r. utrzymał w mocy orzeczenie starszego referendarza podzielając jego stanowisko o istnieniu uzasadnionych wątpliwości w zakresie tego, czy skarżący prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe, czy też prowadzi je razem ze swoimi rodzicami. Sąd zwrócił uwagę, że skarżący oświadcza, iż samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, a z drugiej strony przyznaje, że rodzice udzielają mu wsparcia na przykład w postaci wyżywienia oraz pomocy w praniu. Jednocześnie wywodził, że przebywa zarówno w domu rodziców przy ul. [...] jak i w wynajmowanej części budynku przy ul. [...] w O. Nadto rachunki są opłacane z konta jego ojca. Zdaniem Sądu, okoliczności te wskazują na wątpliwości co do samodzielnego prowadzenia przez skarżącego gospodarstwa domowego i zaprzeczają oświadczeniom skarżącego w tym zakresie. Wyrokiem z dnia 6 czerwca 2018 r. Sąd oddalił skargę w niniejszej sprawie. Następnie, w dniu 16 sierpnia 2018 r. skarżący złożył kolejny urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W treści tego formularza podniósł zasadniczo podobną argumentację jak wcześniej. Zadeklarował przy tym dochód w kwocie 1.490 zł, z którego po dokonanych potrąceniach pozostaje do jego dyspozycji (jak wynika z przedłożonych dokumentów) - w zależności od danego miesiąca - od 515,19 zł do 950,19 zł oraz powołał się na znaczne obciążenia finansowe, a także na fakt, iż często korzysta z pomocy rodziców w zakresie pokrywania "kosztów podstawowych czynności życiowych" i w opłaceniu "kosztów domu". Podniósł również, iż w roku 2017 nie uzyskał dochodu z tytułu udziału w spółce cywilnej. Wraz z wnioskiem przedstawił kolejną kopię umowy najmu nieruchomości mającej stanowić jego miejsce zamieszkania różniącą się od kopii nadesłanej przy poprzednim wniosku. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Na wstępie należy ponownie wskazać, że przedmiotem skargi J. S. jest decyzja administracyjna wydana w przedmiocie Karty Dużej Rodziny, a zatem dotycząca materii z zakresu szeroko pojętej pomocy społecznej. Skarżący jest tu więc objęty zwolnieniem od kosztów sądowych z mocy samego prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302) - dalej p.p.s.a., a w konsekwencji, jego wniosek o zwolnienie z obowiązku uiszczenia tych kosztów jest od samego początku bezprzedmiotowy i dlatego nie podlega rozpoznaniu (stanowisko zbieżne z zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału IV z dnia 22 sierpnia 2018 r. - karta nr 19 załącznika do akt sprawy). Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika wypada raz jeszcze zaznaczyć, że w tej samej sprawie prawomocnym postanowieniem z dnia 2 lutego 2018 r. oddalono jego wcześniejszy wniosek o przyznanie prawa pomocy w tożsamym zakresie, a postanowienie to zostało następnie utrzymane w mocy przez Sąd. W tym kontekście należy podkreślić, iż zgodnie z art. 164 p.p.s.a., postanowienie wydane na posiedzeniu niejawnym wiąże od chwili, w której zostało podpisane wraz z uzasadnieniem, zaś stosownie do treści art. 165 tej ustawy, postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Ewentualne uwzględnienie kolejnego wniosku skarżącego, w którym domaga się on ustanowienia adwokata stanowiłoby zatem odstąpienie od oceny sformułowanej w powyższym postanowieniu, a to byłoby możliwe tylko w przypadku zmiany okoliczności stanowiących przesłankę zawartego w nim rozstrzygnięcia. Innymi słowy, wniosek taki mógłby zostać uwzględniony wyłącznie wówczas, gdyby skarżący rozwiał w sposób przekonujący wątpliwości odnośnie swojej sytuacji rodzinnej (a co za tym idzie materialnej) przedstawiając nowe okoliczności lub dowody bądź udzielając nowych wyjaśnień, które mogłyby te wątpliwości usunąć. Tymczasem przyjdzie stwierdzić, że wnioskodawca nie tylko wymogu tego nie zachował, lecz przeciwnie - istniejące wątpliwości jeszcze spotęgował. Składając nowy wniosek oparł się bowiem zasadniczo na argumentacji podobnej do tej, którą podnosił wcześniej, nie wskazując nowych, istotnych dla rozstrzygnięcia faktów ani nowych przekonujących dowodów mogących wyjaśnić kwestię, która zaważyła na wcześniejszej odmowie przyznania mu prawa pomocy, a co więcej - do wniosku tego dołączył kolejną kopię umowy najmu nieruchomości mającej stanowić jego miejsce zamieszkania (vide: karty nr 15-17 załącznika do akt sprawy), która wyraźnie różni się w swojej treści od kopii, którą nadesłał uprzednio (patrz: karty nr 51-53 akt sądowych). Choć bowiem na obu tych kopiach widnieje ta sama data (1 stycznia 2015 r.) i mają one być kopiami tej samej umowy, ich treść jest różna, gdyż pierwsza zawiera niewypełnione rubryki dotyczące adresu i powierzchni wynajmowanej nieruchomości oraz adresów zamieszkania wynajmujących ani najemcy, podczas gdy w drugiej rubryki te są wypełnione. Powyższa rozbieżność rzuca dodatkowy cień na wiarygodność podniesionych we wniosku okoliczności i - jak wskazano powyżej - potęguje wątpliwości, których istnienie legło u podstaw rozstrzygnięcia poprzedniego wniosku skarżącego. W tym stanie rzeczy brak jest przesłanek do tego, aby uwzględnić jego ponowne żądanie i podjąć rozstrzygnięcie odmienne niż to, które zawarto w przywołanym postanowieniu z dnia 2 lutego 2018 r. Dlatego postanowiono jak w sentencji, działając na podstawie art. 165, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.